تاریخچه ایران خودرو دیزل؛ از اولین مونتاژها تا تولید خودروهای تجاری 
رانندگی با یک غول ۲۰ تنی در اتوبانهای وسیع بیابانی شاید آسان به نظر برسد، اما هدایت همان هیولا در کوچه پس کوچههای باریک شهر، جایی که دوچرخه سواران ناگهان از نقاط کور ظاهر میشوند و سقف فروشگاهها هر لحظه تهدیدی برای اتاق کامیون هستند داستانی کاملا متفاوت دارد.
برای سالها رانندگان توزیع کالا و خدمات شهری مجبور بودند با کامیونهایی کار کنند که برای جادههای باز طراحی شده بودند نه برای شلوغی شهر. این شکاف بزرگ در بازار همان نقطهای بود که استراتژیستهای اسکانیا دست روی آن گذاشتند.
معرفی اسکانیا سری L پاسخ این برند سوئدی به یکی از بزرگترین معضلات حملونقل مدرن بود: چگونه کامیونی بسازیم که قدرت یک کشنده را داشته باشد اما چابکی و دیدِ یک اتوبوس را به راننده هدیه دهد؟ در این مقاله از پایه یک تاریخچه آن را بررسی میکنیم.
ریشههای پیدایش: چرا اسکانیا به سری L نیاز داشت؟
داستان تولد کامیون سری L اسکانیا به یک نیاز مهندسی ساده محدود نمیشود بلکه ریشه در تغییر قوانین سختگیرانه ایمنی در اروپا دارد. در اواسط دهه ۲۰۱۰ شهرداریهای بزرگ اروپا و بهویژه لندن زنگ خطر را به صدا درآوردند.
آمارهای تصادفات نشان میداد که درصد بالایی از حوادث مرگبار شهری ناشی از برخورد کامیونها با عابران پیاده و دوچرخه سوارانی است که در نقطه کور سمت شاگرد قرار میگیرند. قانونی به نام استاندارد دید مستقیم یا DVS مطرح شد که خودروسازان را مجبور میکرد خط دید راننده را پایینتر بیاورند.
از سوی دیگر مسئله ارگونومی و سلامت شغلی رانندگان مطرح بود. یک راننده ماشین حمل زباله یا پخش نوشابه ممکن است در طول یک شیفت کاری بیش از ۵۰ بار سوار و پیاده شود. بالا رفتن از سه یا چهار پله بلند در کامیونهای معمولی در درازمدت باعث آسیبهای جدی به زانو و کمر این رانندگان میشد.
اسکانیا که پیش از آن با سری P حضور موفقی در بازار داشت متوجه شد که سری P با وجود تمام شایستگیهایش هنوز برای این سطح از کاربری شهری کمی بلند و سنتی است. آنها نیاز به محصولی داشتند که اتاق آن جلوتر از محور قرار بگیرد و ارتفاع آن تا حد ممکن به زمین نزدیک باشد؛ مفهومی که در صنعت کامیون به آن Low Entry یا ورودی پایین میگویند.

رونمایی بزرگ: تکمیل پازل نسل جدید (۲۰۱۷)
دسامبر سال ۲۰۱۷ تاریخی بود که اسکانیا آخرین قطعه از پازل جاه طلبانه خود را تکمیل کرد. پس از معرفی موفقیت آمیز سریهای R و S برای مسافتهای طولانی و سریهای G و P برای کارهای عمرانی و منطقهای، حالا نوبت به سری L رسیده بود تا خانواده نسل جدید کامیونهای اسکانیا یا همان NTG کامل شود.
این رونمایی صرفا معرفی یک محصول جدید نبود بلکه اعلام آمادگی اسکانیا برای تصاحب بازار خدمات شهری بود. سری L با ظاهری متفاوت که در آن اتاق به شکل محسوسی پایینتر و جلوتر قرار گرفته بود بلافاصله توجه شهرداریها و شرکتهای لجستیک را جلب کرد. برای درک بهتر جایگاه این محصول در خانواده بزرگ اسکانیا در جدول زیر مقایسهای کوتاه بین اعضای اصلی این خانواده انجام دادهایم:
| مدل | کاربرد اصلی | ویژگی بارز کابین | وضعیت ارتفاع و دسترسی |
| سری L | خدمات شهری، شهرداری، آتشنشانی | ورودی پایین، دید مستقیم عالی | پایینترین ارتفاع، دارای قابلیت زانو زدن، تک پله برای ورود |
| سری P | توزیع منطقهای، ساختمانی سبک | کابین کامپکت و جمعوجور | ارتفاع متوسط، مناسب برای ترددهای ترکیبی شهر و جاده |
| سری G | ساختمانی سنگین، حملونقل متوسط | تعادل بین فضای داخلی و ابعاد خارجی | ارتفاع بالاتر از P، فضای خواب مناسبتر، قدرتمند برای بارهای سنگین |
| سری R | ترانزیت بینالمللی، بارهای فوق سنگین | کابین مرتفع و جادار | ارتفاع بالا برای دید جادهای، دارای تونل موتور کوچک، فضای خواب عالی |
شاهکار مهندسی اسکانیا سری L: طراحی برای دید بالا و نهایت دسترسی
مهمترین نوآوری در سری L نه در موتور بلکه در سیستم تعلیق و طراحی شاسی آن نهفته است. مهندسان اسکانیا سیستمی هوشمند به نام سیستم زانو زدن را در این خودرو تعبیه کردند که با کشیدن ترمز دستی فعال میشود. در این حالت سیستم تعلیق بادی جلوی خودرو ارتفاع شاسی را تا حدود ۱۰ سانتیمتر کاهش میدهد تا ورودی کابین به سطح زمین نزدیکتر شود.
این ویژگی باعث شده که راننده تنها با طی کردن یک پله کوتاه و با کمترین فشار به زانوها وارد کابین شود که برای کاربریهایی مثل جمعآوری زباله که نیازمند توقفهای مکرر است یک موهبت بزرگ محسوب میشود.
اما شاهکار واقعی در سمت شاگرد اتفاق افتاده است جایی که اسکانیا برای حذف نقاط کور مرگبار از آپشن ویژهای به نام پنجره ایمنی شهری استفاده کرد. در این طراحی قسمت پایین درب سمت شاگرد کاملا شیشهای است و به راننده اجازه میدهد تا عابران پیاده کوچک یا دوچرخه سوارانی را که در کنار چرخ جلو قرار دارند به وضوح ببیند.
ترکیب این پنجره بزرگ با صندلی پایین راننده و ستونهای باریک باعث شده تا سری L یکی از بالاترین امتیازات را در تستهای سختگیرانه استاندارد دید مستقیم لندن کسب کند و الگویی برای سایر سازندگان شود.
طراحی داخلی کابین نیز از اصول خودروهای سواری الهام گرفته شده است تا فضای کاری دلپذیری ایجاد شود. به دلیل قرارگیری موتور در موقعیتی پایینتر تونل موتور در وسط کابین ارتفاع بسیار کمی دارد و در برخی مدلها تقریبا حذف شده است.
این سطح صاف به خدمه و راننده اجازه میدهد که به راحتی در عرض کابین جابهجا شوند و حتی از درب سمت مخالف که ایمنتر است پیاده شوند. همچنین امکان نصب سه صندلی سرنشین در کنار راننده وجود دارد که برای تیمهای آتشنشانی یا خدمات شهری که به صورت گروهی کار میکنند بسیار حیاتی است.

تکامل قلب تپنده: از دیزل تا الکتریک
زمانی که سری L معرفی شد اسکانیا تمرکز خود را بر روی موتورهای سبک و کم مصرف گذاشت تا وزن خالص خودرو کاهش یابد. موتورهای ۷ لیتری معروف به DC07 که حاصل همکاری با کامینز بود اما با مهندسی و نرمافزار اختصاصی اسکانیا بهینهسازی شده بود گزینه اصلی این سری شد.
این موتورها با ابعاد جمعوجور خود فضای کمتری اشغال میکردند و اجازه میدادند کابین پایینتر نصب شود. البته برای کسانی که قدرت بیشتری نیاز داشتند موتورهای ۵ سیلندر ۹ لیتری اسکانیا نیز در دسترس بود که گشتاور لازم برای بارهای سنگینتر را فراهم میکرد.
اما اسکانیا میدانست که آینده شهرهای بزرگ متعلق به دیزل نیست بنابراین خیلی زود نسخههای گازسوز CNG و LNG را برای سری L معرفی کرد. این موتورهای گازسوز با تولید صدای بسیار کمتر نسبت به مدلهای دیزلی گزینهای مناسب برای توزیع کالا در ساعات پایانی شب یا صبح زود در مناطق مسکونی بودند.
با ورود به دهه ۲۰۲۰ اسکانیا گام نهایی را برداشت و مدلهای تمام الکتریکی سری L مانند Scania 25L را روانه بازار کرد. در این مدلها موتور دیزل جای خود را به پکهای باتری قدرتمند و موتورهای الکتریکی بیصدا داد.
این کامیونهای برقی با حذف کامل آلایندگی و سر و صدا تعریف جدیدی از لجستیک سبز ارائه کردند و اکنون در بسیاری از پایتختهای اروپایی وظیفه حمل زباله و توزیع مواد غذایی را بدون تولید حتی یک گرم دیاکسید کربن بر عهده دارند.
کاربردها و جایگاه اسکانیا سری L در بازار جهانی: آچار فرانسه شهر
شاید در نگاه اول طراحی خاص سری L ذهن را تنها به سمت ماشینهای حمل زباله ببرد اما تطبیقپذیری فوقالعاده شاسی و سیستم مدولار اسکانیا باعث شده تا این کامیون به سرعت راه خود را به صنایع مختلف باز کند. هر جا که نیاز به ایمنی بالا، دید گسترده و دسترسی آسان به کابین باشد اسکانیا سری L بهترین گزینه روی میز است.
برخی از مهمترین کاربریهای این خودرو در شهرهای مدرن عبارتند از:
- مدیریت پسماند و بازیافت: این اصلیترین و محبوبترین کاربری سری L است. برای تیمی که باید در هر کوچه توقف کند و کیسههای زباله را بارگیری کند، ارتفاع پایین کابین یعنی خستگی کمتر و سرعت عمل بیشتر.
- توزیع و پخش مویرگی کالا: شرکتهای لجستیک برای تحویل کالا به سوپر مارکتها و فروشگاههای مرکز شهر از این کامیون استفاده میکنند. دید عالی این خودرو مانع از برخورد با سایبان مغازهها و موانع شهری میشود.
- خودروهای آتشنشانی و امدادی: در برخی کشورهای اروپایی از سری L به عنوان نردبان هیدرولیکی یا خودروی پشتیبانی استفاده میشود. فضای بزرگ کابین اجازه میدهد تا تیم آتشنشانی با تجهیزات کامل به راحتی در آن مستقر شوند.
- خدمات فرودگاهی: به دلیل ارتفاع پایین سقف در برخی مدلها، این کامیون گزینهای عالی برای کترینگ هواپیما یا سوخترسانی است زیرا به راحتی میتواند زیر بال هواپیماهای پهن پیکر قرار بگیرد.
- ساختوساز شهری: در پروژههای عمرانی داخل شهر که رعایت استانداردهای ایمنی عابرین اجباری است، کمپرسیهای سبک و میکسرهای بتن سری L جایگزین کامیونهای بلند قدیمی شدهاند.
در بازار جهانی اسکانیا سری L رقابت تنگاتنگی با مرسدس بنز اکونیک دارد که سالها حاکم بلامنازع این بخش بود. با این حال اسکانیا با تکیه بر مصرف سوخت پایینتر و کابینی که حس و حال لوکستری نسبت به رقبا دارد توانسته سهم بازار قابل توجهی را به خصوص در بریتانیا و اسکاندیناوی از آن خود کند.

اسکانیا L، نماد تغییر تفکر در حمل و نقل
تاریخچه کوتاه اما پربار اسکانیا سری L نشاندهنده یک تغییر بزرگ در فلسفه طراحی خودروهای سنگین است. تا پیش از این معیار برتری یک کامیون در اسب بخار بیشتر و ظاهر خشنتر خلاصه میشد اما سری L ثابت کرد که در دنیای مدرن هوشمندی و همزیستی با شهر ارزشهای بالاتری هستند.
امروز سری L تنها یک کامیون نیست؛ بلکه استانداردی طلایی برای ایمنی شهری محسوب میشود. از موتورهای دیزلی پاک تا نسخههای تمام الکتریکی بیصدا، این سری مسیری را طی کرده که نشان میدهد آینده حملونقل شهری متعلق به غولهای مهربان و کوچک است نه هیولاهای بلند و پردود.
حال شما به ما بگویید؛ آیا فکر میکنید طراحیهایی مثل سری L که بر ایمنی و دید تمرکز دارند باید در ناوگان حملونقل شهری ایران هم اجباری شوند؟ یا همچنان کامیونهای سنتی و بلند را برای خیابانهای شلوغ ترجیح میدهید؟ دیدگاه خود را درباره چالشهای رانندگی با کامیون در شهر با ما در میان بگذارید.
این مطلب توسط تیم کارشناسان سایت پایه یک نوشته شده است.
پشت هر مطلب در وبلاگ پایه یک، کار تیمی است؛ خبرنگار میدانی، کارشناس فنی و پژوهشگر محتوا. از مقایسهٔ جزئیات تا راهنمای انتخاب بهترینهای انواع کامیون و کامیونت، راهنمای لوازم و قطعات خودروهای سنگین و... ما به تصمیمهای روزمره سنگین سواران کمک میکنیم. کلیک کنید تا با نویسندگان ما بیشتر آشنا شوید.
در حال حاضر هیچ نظر یا دیدگاهی ثبت نشده است. شما میتوانید اولین نفری باشید که دیدگاه یا نظر خود را برای ما ارسال میکنید.