شرایط دریافت مجوز عبور کامیون‌های خارجی در اتحادیه اروپا

رویای رانندگی در جاده‌های سرسبز و استاندارد اروپا، برای بسیاری از رانندگان ترانزیت ایرانی جذاب است. اما عبور از مرز بازرگان و ورود به خاک قاره سبز، تنها با داشتن یک کامیون ممکن نیست. اتحادیه اروپا به عنوان یکی از قانون‌‌مندترین مناطق جهان، مجموعه‌ای از سختگیرانه‌ترین مقررات حمل‌ونقل جاده‌ای را وضع کرده است که عدم رعایت حتی یکی از آن‌ها، می‌تواند منجر به جریمه‌های چندهزار یورویی و توقیف خودرو شود.

این قوانین نه برای آزار رانندگان، بلکه برای یکسان‌سازی شرایط رقابت و حفظ محیط‌ زیست طراحی شده‌اند. در این مقاله از پایه یک، قصد داریم هفت‌خان دریافت مجوز تردد برای ناوگان غیر اروپایی را بررسی کنیم.

مجوز تردد در اروپا؛ CEMT چیست؟

مهم‌ترین سندی که هر کامیون خارجی برای تردد بین کشورهای عضو کنفرانس وزرای حمل‌ونقل اروپا نیاز دارد، مجوزی به نامCEMT  است. برخلاف مجوزهای دوجانبه که فقط اجازه تردد بین دو کشور خاص (مثلا ایران و ترکیه) را می‌دهد، مجوز CEMT یک سند چند جانبه است.

این یعنی دارنده آن می‌تواند در یک بازه زمانی مشخص، بین تمام کشورهای عضو این کنوانسیون بار جابه‌جا کند. این مجوزها سهمیه‌ بندی شده هستند و بر اساس معیارهایی مثل میزان صادرات و واردات و کیفیت ناوگان حمل‌ونقل، به کشورهای مختلف تخصیص داده می‌شوند.

در ایران، سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای مسئول توزیع این مجوزهاست. نکته مهم اینجاست که مجوزهای CEMT به نام شرکت حمل‌ونقل صادر می‌شود، نه به نام راننده یا پلاک خودرو. بنابراین رانندگان نمی‌توانند به صورت شخصی برای دریافت آن اقدام کنند و حتما باید تحت پوشش یک شرکت معتبر باشند.

همچنین این مجوزها دارای رنگ‌بندی‌های مختلفی هستند که هر رنگ نشان ‌دهنده اعتبار زمانی (مثلا یک‌ساله یا سی‌روزه) و نوع استاندارد آلایندگی مجاز برای تردد است. همراه داشتن اصل این سند در کابین کامیون در تمام طول سفر الزامی است و کپی آن هیچ ارزش قانونی برای پلیس‌های کشورهای اروپایی ندارد.

استاندارد آلایندگی؛ مانع بزرگ برای ناوگان فرسوده

اتحادیه اروپا در زمینه حفظ محیط‌زیست با کسی شوخی ندارد. یکی از شروط اصلی برای دریافت مجوز تردد، داشتن استانداردهای آلایندگی یورو ۵ یا یورو ۶ است. اکثر کشورهای اروپای غربی (مانند آلمان، فرانسه و اتریش) عملا ورود کامیون‌های زیر یورو ۵ را ممنوع کرده‌اند و برای کامیون‌های یورو ۶ تخفیف‌های عوارض جاده‌ای در نظر می‌گیرند. این قانون باعث شده تا بسیاری از کشنده‌های قدیمی که سال‌ها در جاده‌های ایران کار کرده‌اند، شانسی برای ورود به اروپا نداشته باشند.

علاوه بر مدل خودرو، سلامت فنی سیستم ادبلو و کاتالیزور اگزوز کنترل می‌شود. پلیس‌های بزرگراه در اروپا مجهز به دستگاه‌هایی هستند که گاز خروجی اگزوز را در لحظه می‌سنجند. اگر سیستم ادبلو یک کامیونت یا کشنده قطع شده باشد یا از شبیه‌ساز برای دور زدن سیستم استفاده شده باشد، خودرو بلافاصله به پارکینگ منتقل شده و جریمه‌ای سنگین (گاه تا ۵۰۰۰ یورو) برای شرکت صادر می‌شود. بنابراین، پیش از سفر مطمئن شوید که سیستم‌های کاهش آلایندگی خودروی شما دقیقا مطابق با استانداردهای کارخانه کار می‌کنند.

کارت سبز؛ بیمه شخص ثالث بین‌المللی

تصادف در اروپا هزینه‌های سرسام‌آوری دارد. آسیب زدن به گاردریل اتوبان یا برخورد با یک خودروی سواری می‌تواند صدها هزار یورو خسارت به بار بیاورد. به همین دلیل، داشتن کارت سبز برای تمام خودروهای خارجی اجباری است.

کارت سبز در واقع یک گواهینامه بین‌المللی بیمه شخص ثالث است که توسط کشورهای عضو کنوانسیون، آن را به رسمیت می‌شناسند. این سند تضمین می‌کند که اگر شما در یکی از کشورهای عضو، مقصر حادثه باشید، شرکت بیمه خسارت طرف مقابل را پرداخت خواهد کرد.

رانندگان باید توجه داشته باشند که کارت سبز باید حتما اصل باشد و تاریخ اعتبار آن تمام طول سفر را پوشش دهد. برخی از شرکت‌های بیمه ایرانی با همکاری شرکت‌های بین‌المللی این کارت را صادر می‌کنند.

نکته مهم دیگر این است که کارت سبز فقط خسارت شخص ثالث را پوشش می‌دهد و برای جبران خسارت وارده به خود تریلر و بار آن، باید برای بدنه و مسئولیت متصدی حمل، بیمه‌نامه‌های جداگانه‌ای داشته باشید.

در مرزهای ورودی اروپا، ماموران گمرک با دقت تاریخ و اصالت بیمه کارت سبز را چک می‌کنند و در صورت کوچکترین مغایرتی، از ورود کامیون جلوگیری خواهند کرد.

قانون کابوتاژ؛ ممنوعیت حمل بار داخلی

یکی از پیچیده‌ترین و مهم‌ترین قوانینی که رانندگان ایرانی باید بدانند، قوانین مربوط به Cabotage است. کابوتاژ یا کاپوتاژ به معنای حمل‌ونقل کالا بین دو نقطه در داخل یک کشور خارجی است.

طبق قوانین اتحادیه اروپا، کامیون‌های خارجی حق ندارند آزادانه در داخل یک کشور اروپایی بار جابه‌جا کنند. برای مثال، یک کامیون ایرانی که باری را در مونیخ آلمان تخلیه کرده، نمی‌تواند باری از مونیخ بگیرد و در برلین تخلیه کند. این کار برای حمایت از شرکت‌های حمل‌ونقل داخلی آن کشور ممنوع شده است.

البته استثناهایی وجود دارد. طبق مقررات جدید اروپا، پس از تخلیه بار بین‌المللی، کامیون خارجی مجاز است حداکثر ۳ بار بارگیری کابوتاژ را در بازه زمانی ۷ روزه انجام دهد.

اما پس از آن باید حتما کشور را ترک کند و تا ۴ روز حق بازگشت به آن کشور را ندارد. نقض قوانین کابوتاژ یکی از شایع‌ترین دلایل جریمه شدن کامیون‌های خارجی است. پلیس با بررسی تاخوگراف و بارنامه‌ها به راحتی متوجه می‌شود که شما چه زمانی وارد کشور شده‌اید و چند بارگیری انجام داده‌اید.

مدارک راننده و صلاحیت حرفه‌ای

علاوه بر مدارک خودرو، خود راننده نیز باید صلاحیت‌های خاصی را اثبات کند. اولین مورد، داشتن گواهینامه رانندگی معتبر پایه یک به همراه ترجمه رسمی و گواهینامه بین‌المللی است.

اما این کافی نیست؛ رانندگان حرفه‌ای در اروپا باید دوره‌ای به نام CPC (گواهی صلاحیت حرفه‌ای) را گذرانده باشند. اگرچه برای رانندگان غیر اروپایی داشتن کارت CPC اروپایی الزامی نیست، اما داشتن مدارک مشابه داخلی مانند کارت هوشمند و گواهی‌های آموزشی حمل مواد خطرناک یا ADR در صورت نیاز برای اثبات مهارت ضروری است.

ویزای شینگن نیز داستان خود را دارد. رانندگان معمولا ویزای تایپ C (کوتاه مدت) دریافت می‌کنند که به آن‌ها اجازه می‌دهد در بازه‌های زمانی مشخص (مثلا ۹۰ روز در هر ۶ ماه) در منطقه شینگن تردد کنند.

کنترل روزهای حضور در اروپا بسیار مهم است. اگر راننده‌ای حتی یک روز بیش از اعتبار ویزایش در اروپا بماند، در هنگام خروج با جریمه نقدی و ممنوعیت ورود برای چند سال مواجه خواهد شد. مدیریت زمان سفر برای جلوگیری از این مشکل، یکی از مهارت‌های کلیدی رانندگان ترانزیت است.

تجهیزات الزامی برای ورود به اروپا؛ از تاخوگراف تا زنجیر چرخ

قوانین اروپا در مورد تجهیزات همراه کامیونت و کامیون بسیار سخت‌گیرانه است. مهم‌ترین تجهیز، دستگاه تاخوگراف است. تمام کامیون‌هایی که وارد اروپا می‌شوند باید مجهز به تاخوگراف (ترجیحا دیجیتال) باشند تا ساعات رانندگی و استراحت آن‌ها ثبت شود.

پلیس راه حق دارد اطلاعات ۲۸ روز گذشته راننده را چک کند. اگر کامیون شما قدیمی است و تاخوگراف آنالوگ دارد، باید دقت کافی در پر کردن صفحات داشته باشید، زیرا کوچک‌ترین خط خوردگی می‌تواند به عنوان تلاش برای فریب پلیس تلقی شود.

علاوه بر تاخوگراف، وجود تجهیزات ایمنی نیز کنترل می‌شود. هر کامیون باید متناسب با تعداد سرنشینان، جلیقه شبرنگ داشته باشد و راننده موظف است به محض پیاده شدن در حاشیه جاده، آن را بپوشد.

مثلث خطر، کپسول آتش‌نشانی با تاریخ مصرف، جعبه کمک‌های اولیه استاندارد و در فصول سرد، زنجیر چرخ مناسب سایز لاستیک، از موارد همیشگی در چک‌لیست پلیس هستند.

در برخی کشورها مانند فرانسه، حتی داشتن دستگاه الکل‌سنج یک‌بار مصرف در کابین نیز توصیه می‌شود. ناقص بودن این تجهیزات شاید منجر به توقیف خودرو نشود، اما جریمه‌های نقدی را به همراه دارد که باید در همان لحظه پرداخت شود.

محدودیت‌های ابعاد و وزن

استاندارد طول و وزن در اروپا چهارچوب‌های خاص خود را دارد:

• حداکثر طول مجاز: ۱۶.۵ متر
• حداکثر وزن ناخالص: ۴۰ تن
• حداکثر فشار روی محور اکسل: ۱۱.۵ تن

این در حالی است که در برخی کشورهای همسایه ممکن است تا ۴۲ یا ۴۴ تن نیز مجاز باشد. اگر کامیون شما بیش از این مقدار وزن یا طول داشته باشد، بار ترافیکی محسوب شده و نیاز به مجوزهای خاص و اسکورت دارد.

توزیع وزن روی محورها نیز اهمیت بالایی دارد. فشار بیش از حد روی محور اکسل، باعث جریمه می‌شود. باسکول‌های جاد‌ه‌ای در اروپا بسیار دقیق هستند و حتی سنسورهای وزنی در کف برخی اتوبان‌ها کار گذاشته شده که کامیون‌های با اضافه تناژ را شناسایی و به پارکینگ هدایت می‌کنند.

بنابراین هنگام بارگیری در ایران، باید دقت کنید که چیدمان بار به گونه‌ای باشد که وزن به طور مساوی تقسیم شود و از حدود مجاز اروپایی تجاوز نکند.

ارتقای درآمد و کیفیت کاری در مسیر اروپا

ورود به بازار حمل‌ونقل اروپا، علی‌رغم دشواری‌ها و قوانین پیچیده، فرصتی خوب برای ارتقای سطح درآمد و کیفیت کاری رانندگان و شرکت‌های ایرانی است.

دریافت مجوز CEMT، رعایت استانداردهای یورو ۶، داشتن بیمه‌های معتبر و رعایت دقیق قوانین رانندگی و استراحت، شروط اصلی فعالیت در این مسیر هستند. شاید در نگاه اول این حجم از قانون‌مندی دست‌وپاگیر به نظر برسد، اما نتیجه آن جاده‌هایی ایمن‌تر و بازاری عادلانه‌تر است.

شما چه تجربه‌ای از سفر به اروپا دارید؟ آیا تا به حال با چالش‌های دریافت ویزا یا سخت ‌گیری‌های پلیس در مورد تاخوگراف مواجه شده‌اید؟ نظرات و خاطرات خود را در پایین همین صفحه بنویسید تا همکاران تازه‌کار نیز از تجربیات شما استفاده کنند.