سرویس رادیات بخاری کامیونت و اصول آببندی شیلنگها 
بوی تند لنت سوخته و سفت شدن پدال کلاچ در ترافیک یک هشدار جدی برای هر راننده است. فشار مداوم ناشی از نیمکلاچ کردنهای طولانی در مسیرهای شهری میتواند خودرو را دقیقا در شلوغترین ساعت کاری زمینگیر کند.
این مشکل اگر نادیده گرفته شود هزینهای بسیار سنگینتر از تعویض یک دیسک و صفحه ساده روی دستتان میگذارد و سلامت فلایویل و گیربکس را هم به طور جدی به خطر میاندازد. ریشه این هزینههای سنگین، در تشخیص دیرهنگام خرابی و نصب غیراصولی قطعات است.
ما در این مقاله از پایه یک، تعویض کیت کلاچ را گامبهگام آموزش داده و موارد زیر را بررسی میکنیم:
- شناخت نشانههای اتمام دیسک و صفحه و زمان مناسب برای تعویض آنها
- آمادهسازی ابزارهای تخصصی و رعایت نکات ایمنی پیش از شروع تعویض
- آموزش گامبهگام باز کردن گاردان و متعلقات جانبی برای آزادسازی گیربکس
- روش صحیح پیادهسازی گیربکس و پیشگیری از آسیب به شفت ورودی
- بررسی سلامت فلایویل و تشخیص نیاز به تراشکاری یا تعویض بلبرینگ
- فوتوفنهای نصب کیت جدید و مرکزکردن صفحه با شفت همراستا
- آموزش رگلاژ استاندارد پدال و نکات مهم برای آببندی قطعات نو
اگر میخواهید قدرت و شتاب کامیونتتان با داشتن بار در سربالاییها مثل روز اول شود، تا پایان این متن با ما همراه باشید.
نشانههای پایان عمر دیسک و صفحه چیست؟
اولین و شایعترین نشانه بکسوات کردن یا لغزش کلاچ است؛ یعنی وقتی در سربالایی گاز میدهید دور موتور بالا میرود اما ماشین شتاب نمیگیرد. این یعنی صفحه کلاچ آنقدر نازک شده که دیگر اصطکاک لازم را با دیسک و فلایویل ندارد.
نشانه دوم، سفت شدن غیرطبیعی پدال کلاچ یا لرزش شدید اتاق هنگام شروع حرکت (نیمکلاچ) است. این لرزش معمولا نشان دهنده تاب برداشتن دیسک یا ضعیف شدن فنرهای خورشیدی دیسک کلاچ است.
همچنین اگر دندهها (به خصوص دنده یک و عقب) با سروصدا (صدای قرچ) جا میروند احتمالا سیستم کلاچ به درستی آزاد نمیکند و نیاز به بازدید دارد. نادیده گرفتن این علائم میتواند باعث خرد شدن بلبرینگ کلاچ و آسیب دیدن پوسته گیربکس شود.
ابزارها و نکات ایمنی پیش از شروع تعویض کیت کلاچ
تعویض کلاچ کامیونت برخلاف تعویض روغن یا فیلتر، فرآیندی زمانبر و تخصصی است و باید با رعایت کامل نکات ایمنی انجام شود. در اولین قدم، کامیونت را روی چال سرویس مستقر کرده و پیش از شروع کار چرخها را با مانع کاملا مهار کنید تا از هرگونه حرکت ناگهانی خودرو جلوگیری شود.
برای این کار به یک ست کامل بکس فشار قوی، آچارهای تخت و رینگی سایز بزرگ (معمولا ۱۷ تا ۲۴ برای پیچهای گلدانی و گاردان)، گریس نسوز باکیفیت و از همه مهمتر به یک شفت همراستا کننده نیاز دارید.
همچنین داشتن یک جک مخصوص گیربکس (Transmission Jack) برای پایین آوردن گیربکس کامیونت که وزن قابل توجهی دارد ضروری است تا از آسیب دیدن ستون فقرات مکانیک یا سقوط گیربکس جلوگیری شود. قبل از شروع، حتما سرباتریها را جدا کنید تا از استارت خوردن ناگهانی یا اتصالی سیم کشی استارت جلوگیری شود. در ادامه روند تعویض دیسک و صفحه را گامبهگام پیش میبریم.

گام اول: باز کردن گاردان و اتصالات گیربکس
قبل از باز کردن پیچهای فلنج گاردان، حتما با یک ماژیک رنگی محل اتصال گاردان به دیفرانسیل و گیربکس را علامت گذاری کنید. این نکته باعث میشود هنگام بستن مجدد گاردان دقیقا در همان زاویه قبلی نصب شود و از لرزش در سرعت بالا جلوگیری کند. پیچهای گاردان را باز کرده و آن را با احتیاط خارج کنید.
سپس نوبت به باز کردن اتصالات جانبی گیربکس میرسد. سیم کیلومتر، سوکتهای فشنگی دنده عقب، پمپ کلاچ پایین (یا سیم کلاچ در مدلهای قدیمیتر) و ماهکهای تعویض دنده را جدا کنید.
در کامیونتهای ایسوزو و برخی مدلهای چینی، ممکن است نیاز باشد لوله اگزوز یا برخی اتصالات شاسی که مزاحم پایین آمدن گیربکس هستند را نیز باز کنید. استارت خودرو نیز که معمولا روی پوسته کلاچ (گلدانی) نصب شده باید باز شود و کنار گذاشته شود.

گام دوم: پیادهسازی گیربکس
تمام پیچهای دور گلدانی که گیربکس را به موتور متصل میکنند باز کنید اما دو پیچ آخر را کامل باز نکنید و فقط شل کنید تا گیربکس ناگهان جدا نشود. جک مخصوص گیربکس را زیر جعبه دنده قرار دهید تا وزن گیربکس روی جک بیفتد.
با کمک همکار خود، گیربکس را کمی تکان دهید تا از خارها و پینهای نگهدارنده آزاد شود. سپس آن را به آرامی به سمت عقب (سمت دیفرانسیل) بکشید تا شفت ورودی گیربکس کاملا از مرکز دیسک و صفحه خارج شود.
مراقب باشید که وزن گیربکس روی شفت نیفتد زیرا میتواند باعث کج شدن شفت یا آسیب دیدن کاسه نمد ته میللنگ شود. پس از آزادسازی کامل، گیربکس را به آرامی پایین آورده و در کناری قرار دهید تا دسترسی کامل شما به مجموعه کلاچ فراهم شود.

گام سوم: باز کردن کیت قدیمی و بررسی فلایویل
پیچهای دیسک را به صورت ضربدری و کمکم شل کنید تا فشار فنر خورشیدی به آرامی آزاد شود. پس از باز کردن پیچها مجموعه دیسک و صفحه را بردارید.
بررسی دقیق فلایویل همان جایی است که تعمیرکار حرفهای را از یک تعویضکار ساده جدا میکند. سطح فلایویل را با دقت نگاه کنید اگر آثار سوختگی (لکه های آبی و بنفش)، ترکهای ریز یا خط و خشهای عمیق میبینید حتما باید فلایویل را به تراشکاری بفرستید تا یک لایه نازک از روی آن برداشته شود.
اگر فلایویل گود شده باشد و آن را تراش ندهید، صفحه کلاچ نو کامل روی فلایویل نمینشیند و خیلی زود دوباره تمام میشود. همچنین بلبرینگ ته میللنگ را چک کنید؛ اگر گریپاژ کرده باشد باعث ایجاد صدا و لرزش خواهد شد.

گام چهارم: نصب کیت جدید
سطح دیسک و فلایویل را با اسپری تمیز کننده کاملا چربی زدایی کنید تا هیچگونه روغن یا گریس محافظ کارخانه روی آن نماند. صفحه کلاچ را روی فلایویل قرار دهید و دقت کنید که جهت صفحه مهم است؛ معمولا سمت برجستهتر (فنرها) باید به سمت گیربکس باشد (روی اکثر صفحات کلمه Gearbox Side حک شده است).
دیسک را روی صفحه قرار دهید و پیچها را با دست ببندید اما سفت نکنید. اکنون با استفاده از یک شفت همراستا یا شفت کهنه بریده شده و عبور دادن آن از سوراخ وسط صفحه و بلبرینگ ته میللنگ، صفحه کلاچ را دقیقا در مرکز دیسک تنظیم کنید.
اگر صفحه حتی یک میلیمتر از مرکز خارج باشد، شفت گیربکس هنگام نصب جا نمیرود و مجبور میشوید دوباره همه چیز را باز کنید. پس از اطمینان از همراستا بودن صفحه پیچهای دیسک را به صورت ضربدری و با مقدار استاندارد ذکر شده سفت کنید. بلبرینگ کلاچ جدید را نیز روی دوشاخ کلاچ در گیربکس نصب کنید و محل لغزش دوشاخ را مقدار کمی گریس بزنید (مراقب باشید گریس روی صفحه نریزد).

گام پنجم: مونتاژ نهایی و رگلاژ
مراحل بستن دقیقا عکس مراحل باز کردن است؛ گیربکس را روی جک قرار داده، بالا ببرید و با دقت شفت ورودی را با سوراخ وسط صفحه کلاچ همراستا کنید. با کمی چرخش شفت خروجی یا تکان دادن گیربکس، دندهها را در هزارخاری صفحه جا بیندازید تا گیربکس کاملا به موتور بچسبد و سپس پیچهای گلدانی را محکم کنید.
پس از بستن استارت، گاردان و سایر اتصالات، کار مکانیکی به پایان میرسد و نوبت به رگلاژ کلاچ میرسد. پدال کلاچ باید مقداری خلاصی داشته باشد تا بلبرینگ کلاچ دائما درگیر نباشد. اگر کلاچ را خیلی بالا رگلاژ کنید صفحه همیشه درگیر مانده و بهسرعت میسوزد؛ در مقابل، رگلاژ بیش از حد پایین نیز باعث بد جا رفتن دندهها میشود، بنابراین پدال را دقیقا مطابق دفترچه راهنما تنظیم کنید.
نکات مهم برای آب بندی کلاچ نو
بسیاری از رانندگان تصور میکنند که آب بندی فقط مخصوص موتور است اما کلاچ نو هم برای عملکرد بهینه نیاز به رعایت چند نکته دارد. سطوح دیسک و صفحه برای رسیدن به بیشترین قدرت درگیری نیاز به زمان دارند تا کاملا با یکدیگر جفت و همسطح شوند. برای افزایش عمر قطعات در ۵۰۰ کیلومتر اول پس از تعویض حتما موارد زیر را رعایت کنید:
- پرهیز از شتابگیری ناگهانی: از تیکآف کشیدن یا رها کردن ناگهانی پدال کلاچ خودداری کنید.
- مدیریت بار: در روزهای اول تا جایی که میشود از حمل بارهای بیش از حد سنگین اجتناب کنید.
- نیمکلاچ: از نیمکلاچ نگه داشتن طولانی مدت در سربالاییها و ترافیک دوری کنید.
رعایت همین نکات ساده در هفته اول میتواند عمر مفید دیسک و صفحه شما را تا ۲۰ درصد افزایش دهد.
کلاچ خوب و رانندگی راحت
تعویض کیت کلاچ یکی از تعمیرات اساسی است که اگر درست انجام شود نفس تازهای به کامیونت شما میدهد و شتاب و قدرت از دست رفته را بازمیگرداند. استفاده از قطعات اصلی، تراشکاری صحیح فلایویل و تنظیم دقیق پدال سه نکته مهم برای نتیجه گرفتن از تعمیر هستند. به یاد داشته باشید که هزینهای که برای مکانیک ماهر و قطعه باکیفیت میپردازید در واقع هزینه نماندن در جاده است.

آیا شما تا به حال تجربه تعویض کلاچ توسط خودتان یا مکانیک را داشتهاید؟ چه برند دیسک و صفحهای (دایکن، والئو، سکو و…) را برای کاربری شهری پیشنهاد میکنید؟ تجربیات و سوالات خود را در بخش نظرات بنویسید تا سایر رانندگان هم از دانش شما استفاده کنند.
این مطلب توسط تیم کارشناسان سایت پایه یک نوشته شده است.
پشت هر مطلب در وبلاگ پایه یک، کار تیمی است؛ خبرنگار میدانی، کارشناس فنی و پژوهشگر محتوا. از مقایسهٔ جزئیات تا راهنمای انتخاب بهترینهای انواع کامیون و کامیونت، راهنمای لوازم و قطعات خودروهای سنگین و... ما به تصمیمهای روزمره سنگین سواران کمک میکنیم. کلیک کنید تا با نویسندگان ما بیشتر آشنا شوید.
در حال حاضر هیچ نظر یا دیدگاهی ثبت نشده است. شما میتوانید اولین نفری باشید که دیدگاه یا نظر خود را برای ما ارسال میکنید.