علت کشیدن فرمان هنگام ترمز؛ راهنمای تنظیم بالانس ترمز محورها 
بخاری در خودروهای سنگین صرفا ابزاری برای گرمایش کابین نیست؛ این سیستم بخشی مهمی از مدار خنک کننده موتور محسوب میشود و هرگونه اختلال در آن مستقیما به سلامت موتور و امنیت دید راننده آسیب میزند.
نشانههایی مانند استشمام بوی ضدیخ، بخار گرفتن غیرعادی شیشهها یا خروج باد سرد از دریچهها هشدارهای جدی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. بسیاری از رانندگان تا زمان از کار افتادن کامل سیستم اقدام به تعمیر نمیکنند در حالی که یک رسوب ساده یا نشتی کوچک میتواند منجر به هزینههایی گزاف شود.
در این مقاله از پایه یک، به بررسی دقیق روشهای عیبیابی و شستشوی رادیاتور بخاری میپردازیم و موارد زیر را بررسی خواهیم کرد:
- تشریح عملکرد و ساختار رادیاتور بخاری (هیتر کر)
- شناسایی علائم خرابی و گرفتگی سیستم گرمایش
- روشهای نوین شستشوی رسوبات بدون باز کردن داشبورد
- اصول آببندی و استانداردهای تعویض شیلنگ و اورینگ
- پیشگیری از خسارات سنگین به موتور با سرویسهای دورهای رادیاتور
اگر در مورد بهبود عملکرد بخاری خودروی خود سوالی دارید، تا پایان این مطلب همراه ما باشید.
رادیات بخاری دقیقا چه کار میکند؟
رادیاتور بخاری یا همان هیتر کر در واقع رادیاتور کوچکی است که معمولا پشت داشبورد خودرو قرار گرفته است. بخشی از آب داغ موتور که توسط واترپمپ به گردش درمیآید به سمت این رادیاتور کوچک هدایت میشود.
وقتی آب داغ موتور (حدود ۸۰ تا ۹۰ درجه) به رادیاتور بخاری میرسد، فن بخاری باد را از بین پرههای آن عبور میدهد تا گرمای آب را بگیرد و هوای گرم را وارد اتاق کند. سپس آب که کمی دمای خود را از دست داده، دوباره به سمت موتور برمیگردد تا گرم شود.
نکته مهم اینجاست که چون این رادیاتور شبکههای بسیار ریزی دارد کوچکترین رسوب یا جرم معلق در آب رادیاتور میتواند مسیر آن را مسدود کند. وقتی مسیر مسدود شود آب داغ جریان پیدا نمیکند و در نتیجه بادی که فن میزند گرمای لازم را ندارد.
سلامت این قطعه در خودروهای سنگین اهمیت دوچندانی دارد؛ چراکه در کامیونهای امروزی با کابینهای بزرگ، حجم آب در گردش مسیر بخاری بسیار زیاد است. اگر این رادیاتور نشتی داشته باشد نه تنها کابین خیس میشود بلکه سطح آب موتور به سرعت پایین میآید و خطر سوختن واشر سرسیلندر را ایجاد میکند. بنابراین، رادیاتور بخاری علاوه بر گرم کردن اتاق به خنک شدن موتور هم کمک میکند.
نشانههای خرابی یا گرفتگی رادیات بخاری
سیستم بخاری معمولا پیش از خرابی کامل نشانههایی از خود بروز میدهد که توجه به آنها میتواند از هزینههای سنگین باز کردن داشبورد جلوگیری کند. اصلیترین عواملی که نشان میدهند سیستم گرمایش شما نیاز به بررسی دارد عبارتند از:
- کاهش گرما: اگر با وجود آمپر بالا باد بخاری ولرم است یا فقط با گاز دادن گرم میشود، رادیاتور رسوب گرفته است.
- بوی ضدیخ: استشمام بوی تند ضدیخ در کابین، نشانه قطعی نشتی در رادیاتور یا اتصالات است که باعث خواب آلودگی هم میشود.
- بخار چرب شیشه: نشستن لایه چربی روی شیشه جلو که دید را مختل میکند، علامت سوراخ شدن رادیاتور بخاری است.
- خیس شدن کف کابین: مشاهده رطوبت یا آب زیر پای راننده یا شاگرد، نشانه سوراخ بودن مخزن رادیاتور یا پارگی شیلنگهاست.

بررسی و عیبیابی شیلنگها و اتصالات رادیات بخاری
پیش از آنکه سراغ تعویض رادیاتور بروید باید شیلنگهای بخاری را چک کنید. این شیلنگها از موتور به سمت اتاق کشیده شدهاند و در معرض حرارت و لرزش مداوم هستند. یک شیلنگ سالم باید انعطافپذیر باشد؛ بنابراین اگر هنگام فشردن آن احساس کردید بیش از حد سفت و خشک یا بیش از حد نرم و اسفنجی شده زمان تعویضش فرا رسیده است. ترکهای ریز روی پوسته شیلنگ نشانه پوسیدگی است.
محل اتصال شیلنگ به لولههای رادیاتور بخاری نقطه حساسی است. در بسیاری از موارد نشتی از خود شیلنگ نیست بلکه بست فلزی شل شده یا زیر بست رسوب کرده است. در خودروهای سنگین به دلیل لرزش بالا بستهای پیچی معمولی ممکن است به مرور شل شوند.
مشاهده رد سفید یا سبز رنگ (رسوب ضدیخ) در محل اتصالات دقیقا محل نشتی را به شما نشان میدهد. گاهی در اثر نصب نادرست شیلنگها پس از تعمیرات موتور ایجاد تاخوردگی در مسیر باعث قطع جریان آب میشود.
در صورتی که شیلنگ ورودی بخاری داغ، اما شیلنگ خروجی سرد یا ولرم باشد، نشاندهنده عدم جریان آب در رادیاتور است. توقف جریان آب یا ناشی از تاخوردگی شیلنگها است و یا به دلیل تجمع شدید رسوبات در داخل رادیاتور؛ که در این شرایط شستشوی رادیاتور بخاری الزامی خواهد بود.
چطور رسوبات بخاری را بدون دردسر تمیز کنیم؟
اگر مطمئن شدید که رادیاتور گرفته است، قبل از باز کردن داشبورد که کاری پرهزینه و زمانبر است، روش شستشوی معکوس یا Back-Flush را امتحان کنید. جهت انجام این فرآیند ابتدا باید از خنک بودن کامل موتور اطمینان حاصل کرد و سپس دو شیلنگ ورودی و خروجی بخاری را از سمت موتور جدا نمایید. اکنون شما دو سر شیلنگ دارید که به رادیاتور داخل اتاق متصل هستند.
یک شیلنگ آب شهری با فشار معمولی را به لوله خروجی وصل کنید. نکته مهم اینجاست که آب را باید از مسیر خروجی وارد کنید تا رسوبات را به سمت عقب و ورودی هل دهد. یک شیلنگ دیگر را به ورودی متصل کنید و سر آن را در ظرفی قرار دهید تا وضعیت رنگ آب خروجی را بررسی نمایید؛ چرا که در شروع کار معمولا آب به رنگ قهوهای و کثیف خارج میشود.
جریان آب را سریع قطع و وصل کنید تا فشار ناگهانی آب باعث کنده شدن رسوبات و باز شدن مسیر شود. میتوانید از محلولهای رسوبزدای مخصوص رادیاتور نیز استفاده کنید. محلول را با آب گرم مخلوط کرده و با کمک قیف داخل شیلنگها بریزید و اجازه دهید ۲۰ دقیقه بماند تا جرمها را حل کند.
سپس دوباره با فشار آب شستشو دهید؛ این روش در ۷۰ درصد موارد، گرفتگیهای ناشی از عدم استفاده طولانی مدت یا رسوب ضدیخهای بیکیفیت در کامیونتها و خودروهای کارکرده را بهطور کامل برطرف میکند.

آببندی اصولی و تعویض اورینگها رادیات بخاری
پس از اتمام سرویس یا تعویض شیلنگها نوبت به مرحله آببندی میرسد که در این بخش، باید از نصب شیلنگ نو بر روی لولههای کثیف و رسوب گرفته اکیدا خودداری نمایید. سر لولههای آلومینیومی یا مسی رادیاتور را با سمباده نرم تمیز کنید تا سطحی صاف و صیقلی داشته باشد.
وجود برجستگی یا رسوب قبلی مانع از نشستن کامل شیلنگ روی لوله میشود که این امر تحت فشار آب داغ منجر به نشتی خواهد شد. اگر سیستم اتصال از نوع کوپلینگی (فشاری) است و بست پیچی ندارد حتما باید اورینگهای داخل اتصال را عوض کنید. اورینگهای لاستیکی در اثر حرارت حالت دایرهای خود را از دست داده و تخت میشوند.
استفاده از کمی گریس سیلیکونی (نه گریس معمولی نفتی که لاستیک را خراب میکند) به جا رفتن راحتتر شیلنگ و آببندی بهتر اورینگ کمک میکند. در مورد بستهای پیچی دقت کنید که بست دقیقا پشت برآمدگی لوله قرار بگیرد؛ زیرا سفت کردن بیش از حد آن روی خود برآمدگی باعث بریدگی شیلنگ یا له شدن لوله مسی رادیاتور میشود.
بست را فقط تا حدی سفت کنید که شیلنگ با دست نچرخد و در جای خود کاملا محکم و ثابت شود. استفاده از چسب مزدا یا چسب آکواریوم برای آببندی شیلنگ بخاری توصیه نمیشود زیرا تکههای خشک شده چسب کنده شده و دوباره مسیر رادیاتور را مسدود کند.
چطور هوای داخل رادیاتور بخاری را کاملا تخلیه کنیم؟
بستن شیلنگها پایان کار نیست؛ اگر سیستم را درست هواگیری نکنید تمام زحماتتان هدر میرود. وجود هوا در مدار نه تنها مانع گرم شدن بخاری میشود بلکه میتواند باعث داغ کردن موتور و جوش آوردن خودرو شود. برای یک هواگیری اصولی این مراحل را دنبال کنید:
- روشن کردن موتور: اجازه دهید موتور گرم و ترموستات باز شود؛ همزمان با پایین آمدن سطح آب منبع را مدام پر کنید.
- تخلیه هوا: پیچ هواگیری را تا زمانی که آب بدون حباب و یکنواخت خارج شود باز بگذارید.
- تست نهایی: با داغ شدن کامل باد بخاری و ثابت ماندن سطح آب منبع هواگیری به اتمام رسیده است.
اهمیت استفاده از ضدیخ و آب مخصوص رادیاتور
ریختن آب شیر در رادیاتور یکی از اصلیترین دلایل خرابی سیستم خنک کننده و بخاری است. املاح موجود در آب شهری به سرعت در لولههای نازک رادیات بخاری ته نشین شده و آن را کیپ میکنند. همیشه از ترکیب ۵۰-۵۰ آب مقطر و ضدیخ باکیفیت استفاده کنید زیرا استفاده از سیالات نامناسب موجب خوردگی فلز و سوراخ شدن رادیاتور میشود.
ضدیخ فقط برای جلوگیری از یخ زدن در زمستان نیست؛ این مایع خاصیت ضدجوش و روان کنندگی دارد. همچنین ضدیخ حاوی مواد ضد پوسیدگی است که عمر قطعات آلومینیومی و مسی سیستم را بیشتر میکند.
بسیاری از نشتیهای رادیات بخاری در کامیونتها ناشی از اسیدی شدن آب رادیاتور به دلیل عدم تعویض سالانه ضدیخ است. ضدیخ کهنه دیگر نمیتواند جلوی زنگزدگی ناشی از آب را بگیرد و برعکس باعث آسیب به واشرها و رادیاتور میشود.

پیشگیری از هزینههای سنگین و تعمیر موتور
پیش از آغاز فصل سرما مدار بخاری را بازبینی کنید؛ چرا که هزینه ناچیز سرویس رادیاتور و ضدیخ به هیچ وجه با مخارج سنگین باز کردن داشبورد یا تعمیر موتور ناشی از نشتی قابل مقایسه نیست و نباید اجازه داد یک نقص ساده منجر به زمینگیر شدن خودرو در جاده شود.
به نظر شما شستشوی معکوس روش موثری برای احیای بخاری است یا تعویض رادیاتور را راهکار مطمئنتری میدانید؟ تجربیات و ترفندهای خود را در زمینه هواگیری خودرو در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید تا سایر همکاران نیز از دانش فنی شما بهرهمند شوند.
این مطلب توسط تیم کارشناسان سایت پایه یک نوشته شده است.
پشت هر مطلب در وبلاگ پایه یک، کار تیمی است؛ خبرنگار میدانی، کارشناس فنی و پژوهشگر محتوا. از مقایسهٔ جزئیات تا راهنمای انتخاب بهترینهای انواع کامیون و کامیونت، راهنمای لوازم و قطعات خودروهای سنگین و... ما به تصمیمهای روزمره سنگین سواران کمک میکنیم. کلیک کنید تا با نویسندگان ما بیشتر آشنا شوید.
در حال حاضر هیچ نظر یا دیدگاهی ثبت نشده است. شما میتوانید اولین نفری باشید که دیدگاه یا نظر خود را برای ما ارسال میکنید.