سرویس رادیات بخاری کامیونت و اصول آببندی شیلنگها 
شاید برای شما هم پیش آمده باشد که با وجود تعویض بهموقع فیلترها خودرو در سربالاییها کم میآورد یا چراغ چک با خطای افت فشار سوخت روشن میشود. در این شرایط، بسیاری از رانندگان بلافاصله به سراغ تعویض سوزن انژکتور یا پمپ میروند غافل از اینکه ریشه اصلی مشکل نه در موتور بلکه در مخزن سوخت است. گازوئیل به دلیل خاصیت روغنی، محیطی مساعد برای رشد باکتریها و تجمع لجنهای ژلهای است که دشمن شماره یک سیستمهای سوخت رسانی مدرن (Common Rail) محسوب میشوند.
ما در این مقاله از پایه یک، مرحله به مرحله روشهای پاک سازی باک را آموزش داده و موارد زیر را بررسی میکنیم:
- شناخت ماهیت لجنهای میکروبی و فرآیند تشکیل رسوبات ژلهای در سوخت
- شناسایی نشانهها برای تشخیص زمان دقیق رسوبزدایی و شستشوی باک
- آموزش گامبهگام مراحل تخلیه ایمن و باز کردن اصولی مخزن و متعلقات آن
- مقایسه کاربردی روش گازوئیلشویی دستی با نظافت صنعتی و کارواش بخار
- فوتوفنهای نظافت توری مکش و روش صحیح هواگیری سیستم پس از شستشو
- بررسی راهکارهایی برای جلوگیری از بازگشت لجن و عرق کردن مجدد مخزن
اگر میخواهید از شر ریپ زدنهای مداوم و هزینههای چند ده میلیونی تعمیرات خلاص شوید، تا پایان این راهنما همراه ما باشید.
چرا با وجود فیلتر، باک گازوئیل باز هم نیاز به شستشو دارد؟
دلیل آن لجن و رسوباتی است که بر اثر تغییرات دما در گازوئیل ته نشین میشوند و فیلترها نمیتوانند جلوی آنها را بگیرند. اولین عامل، میعان یا عرق کردن باک است؛ وقتی کامیون با باک نیمه خالی در هوای سرد توقف میکند، رطوبت موجود در هوای داخل باک روی دیوارههای سرد فلزی یا آلومینیومی تبدیل به قطرات آب شده و به ته مخزن میرود (چون آب سنگینتر از گازوئیل است).
دومین عامل، باکتریهای گازوئیل یا دیزل باگ است؛ این میکروارگانیسمها در جایی که آب و گازوئیل به هم میرسند رشد میکنند و از هیدروکربنهای سوخت تغذیه میکنند. نتیجه فعالیت این باکتریها مادهای لزج، تیره و ژلهای مانند است که ما آن را به نام لجن گازوئیل میشناسیم. این لجنها به مرور زمان فیلترها را کاملا مسدود میکنند و اگر ذرات میکروسکوپی آنها از فیلتر رد شوند با فشار بسیار بالا به نوک سوزن انژکتور برخورد کرده و باعث گشاد شدن یا گرفتگی آن میشوند.
زمان مناسب برای رسوبزدایی باک گازوئیل
شستوشوی باک معمولا جزو سرویسهای دورهای مشخص (مثل روغن موتور) نیست، اما از روی این نشانهها میتوانید فهمید که وقت تمیزکاری است:
- سیاه شدن زودهنگام فیلترها: اگر فیلتر سوخت یا آبگیر، خیلی زودتر از موعد پر و مسدود میشود.
- رسوب در کاسه آبگیر: مشاهده ذرات سیاه یا گلولای در استکان شیشهای زیر فیلتر آبگیر.
- افت توان و ریپ زدن: وقتی بر اثر گرفتگی توری باک، سوخت کافی به موتور نمیرسد (بهخصوص در سربالایی).
به طور کلی توصیه میشود هر سال یکبار (ترجیحا قبل از شروع فصل سرما) و یا هر ۱۰۰ هزار کیلومتر، فرآیند تخلیه و شستشوی باک انجام شود.

نکات ایمنی و ابزارهای مورد نیاز برای شستوشو و رسوبزدایی مخزن گازوئیل
کار با مخزن سوخت خطرات خاص خود را دارد؛ اگرچه گازوئیل مثل بنزین فرار و قابل اشتعال نیست اما بخارات آن در فضای بسته میتواند خطرناک باشد و تماس طولانی آن با پوست مضر است. قبل از هر چیز، حتما فضای باز را برای کار انتخاب کنید تا تهویه کافی داشته باشید. برای شروع، تجهیزاتی مثل بشکههای تمیز، پمپ دستی یا برقی برای کشیدن سوخت و آچارهای مناسب برای باز کردن بستها را دم دست بگذارید و حتما از دستکش و عینک ایمنی استفاده کنید.
نکته مهم اینجاست که اگر باک کامیونت شما پیچ تخلیه نداشته باشد کارتان کمی دشوارتر میشود چون در این صورت احتمالا مجبور میشوید برای تخلیه کامل، باک را از روی شاسی پایین بیاورید. مراحل انجام این کار به صورت گامبهگام در ادامه آمده است.
گام اول: تخلیه کامل سوخت
ابتدا خودرو را روی سطح صاف پارک کنید و سعی کنید این کار را زمانی انجام دهید که گازوئیل کمی در باک دارید تا هدررفت آن کمتر باشد. اگر باک شیر تخلیه در زیر دارد ظرف بزرگی زیر آن بگذارید و پیچ را باز کنید.
اجازه دهید آخرین قطرات گازوئیل که معمولا حاوی بیشترین مقدار آب و لجن هستند نیز خارج شود. اگر شیر تخلیه ندارید باید از طریق لوله ورودی (گلویی باک) و با استفاده از شلنگ و پمپ مکش سوخت را تخلیه کنید.

گام دوم: باز کردن درب درجه باک یا پایین آوردن باک
در بسیاری از کامیونهای نسل جدید و اتوبوس ها روی باک یک دریچه گرد بزرگ وجود دارد که درجه باک (شناور) و لولههای رفت و برگشت روی آن نصب شدهاند. اطراف این دریچه را با فشار باد یا فرچه کاملا تمیز کنید تا خاک وارد باک نشود و سپس پیچهای دریچه را باز کرده و مجموعه درجه باک را با احتیاط خارج کنید (مراقب باشید اهرم شناور کج نشود).
با باز کردن باک، متوجه حجم زیادی از لجن و رسوبات سیاهی میشوید که کف و دیوارهها را کاملا پوشانده است. اگر دسترسی به داخل باک سخت است یا باک دیوارههای داخلی (موجگیر) زیادی دارد بهتر است تسمههای نگهدارنده باک را باز کنید و کل مخزن را از روی شاسی پایین بیاورید تا بتوانید آن را تکان دهید و بشویید.

گام سوم: شستوشو و لجنزدایی
برای شستن باک دو روش وجود دارد؛ در روش سنتی یا همان گازوئیلشویی، مقداری گازوئیل تمیز داخل باک بریزید و با استفاده از یک فرچه دسته بلند یا پارچههای بدون پرز دیوارهها و کف را بسابید. اگر باک را جدا کردهاید آن را با کمک یک نفر دیگر تکان دهید تا گازوئیل به تمام کنجهای باک برسد و رسوبات را بشوید سپس آن را تخلیه کنید و این کار را آنقدر تکرار کنید تا گازوئیل خروجی کاملا شفاف باشد.
در روش صنعتی که با کارواش بخار یا آب گرم انجام میشود و بهترین نتیجه را دارد. داخل باک را با آب گرم و مواد شوینده چربیزدا بشویید تا تمام لجنها حل شوند اما توجه کنید که در صورت استفاده از آب، خشک کردن باک بسیار مهم است و حتی یک قطره آب نباید در آن باقی بماند.

گام چهارم: خشک کردن (مهمترین مرحله)
اگر از روش شستوشو با آب استفاده کردید یا حتی اگر باک را فقط با گازوئیل شستید حتما مطمئن شوید که هیچ رطوبتی باقی نمانده باشد؛ چون باکهای فلزی اگر مرطوب بمانند بلافاصله زنگ میزنند.
برای این کار، باک را در معرض نور مستقیم آفتاب قرار دهید و با فشار باد (کمپرسور) ذرات باقیمانده را خارج کنید. بعضی مکانیکها هم آخر کار کمی الکل صنعتی داخل باک میچرخانند تا ته مانده نم و رطوبت را از بین ببرد؛ ولی این کار قلق دارد و باید با احتیاط انجام شود.

گام پنجم: نظافت متعلقات و بستن مجدد
پیش از بستن باک، حتما توری انتهای لوله مکش را چک کنید؛ این توری اولین جایی است که جلوی آشغال را میگیرد و معمولا پر میشود پس آن را با فشار باد کاملا تمیز کنید. واشر لاستیکی دور دریچه درجه باک را بررسی کنید؛ اگر خشک شده یا ترک برداشته حتما تعویض کنید تا هم جلوی پیچیدن بوی گازوئیل در داخل کابین را بگیرید و هم نگذارید آب باران وارد باک شود. باک را روی شاسی سوار کنید، تسمهها را محکم کنید و اتصالات لولههای رفت و برگشت را ببندید. مطمئن شوید شیلنگها نشتی ندارند و بستها محکم هستند.

گام ششم: سوختگیری و هواگیری سیستم
حالا که باک مثل روز اول تمیز شده و میتوانید آن را با گازوئیل تازه و مطمئن پر کنید. هرگز لجنهای ته نشین شده در ظرفهای تخلیه قبلی را به باک برنگردانید .حالا که باک را پر کردهاید سیستم سوخت رسانی ماشین پر از هوا شده و حتما قبل از استارت زدن باید هواگیری کنید؛ برای این کار، پیچ هواگیری روی فیلتر یا پمپ را باز بگذارید تا جایی که گازوئیل کاملا صاف و بدون حباب از آن خارج شود و سپس پیچ را ببندید و استارت بزنید. ممکن است موتور در ابتدا کمی بد کار کند اما پس از چند دقیقه صاف میشود.

راهکارهای پیشگیری از تشکیل مجدد رسوبات
برای اینکه دیرتر مجبور به انجام این فرآیند سخت شوید رعایت سه نکته ضروری است. اول اینکه همیشه از جایگاههای معتبر سوختگیری کنید زیرا مخازن قدیمی و آلوده در برخی پمپ بنزینهای بینراهی اصلیترین منبع ورود آشغال و لجن به باک هستند.
دومین نکته مهم، پر نگه داشتن باک در فصل سرما است؛ با این کار فضای خالی برای تجمع هوا باقی نمیماند و از عرق کردن باک و تشکیل قطرات آب جلوگیری میشود. در نهایت، استفاده از مکملهای ضد باکتری و شویندههای استاندارد را فراموش نکنید. این محلولها با نابود کردن قارچها و میکروارگانیسمها مانع از تشکیل لجنهای ژلهای شده و سلامت سوزنهای انژکتور را در درازمدت تضمین میکنند.
اهمیت شستوشوی باک در سلامت موتور
شستوشوی مخزن گازوئیل شاید کاری پرزحمت و پر از کثیفکاری به نظر برسد اما نقش مهمی در حفظ سلامت سیستم سوخت رسانی خودروی شما را دارد. هزینهای که برای یک روز توقف و شستن باک میکنید کسری از هزینه تعویض یک دست سوزن انژکتور یا تعمیر پمپ فشار قوی است. با انجام این سرویس دورهای، علاوه بر کاهش مصرف سوخت از خرابیهای ناگهانی پیشگیری میکنید و در مسیرهای طولانی و بیابان، با خیالی آسوده رانندگی میکنید.
شما هر چند وقت یکبار اقدام به شستوشوی باک خودروی سنگین خود میکنید؟ آیا روش خاصی برای تخلیه لجنها بدون باز کردن باک سراغ دارید؟ تجربیات خود را در بخش نظرات بنویسید.
این مطلب توسط تیم کارشناسان سایت پایه یک نوشته شده است.
پشت هر مطلب در وبلاگ پایه یک، کار تیمی است؛ خبرنگار میدانی، کارشناس فنی و پژوهشگر محتوا. از مقایسهٔ جزئیات تا راهنمای انتخاب بهترینهای انواع کامیون و کامیونت، راهنمای لوازم و قطعات خودروهای سنگین و... ما به تصمیمهای روزمره سنگین سواران کمک میکنیم. کلیک کنید تا با نویسندگان ما بیشتر آشنا شوید.
در حال حاضر هیچ نظر یا دیدگاهی ثبت نشده است. شما میتوانید اولین نفری باشید که دیدگاه یا نظر خود را برای ما ارسال میکنید.