سرویس رادیات بخاری کامیونت و اصول آببندی شیلنگها
زمان تقریبی مطالعه 8 دقیقه
0
پسندیدمشنیدن صدای سایش آهن یا همان خرخر کردن دندهها هنگام جا زدن دنده یک یا دنده عقب، برای هیچ رانندهای خوشایند نیست. این صدا نه تنها تمرکز راننده را به هم میریزد، بلکه نشانه واضحی از وجود یک مشکل فنی در سیستم انتقال قدرت (گیربکس) است که اگر نادیده گرفته شود، هزینههای سنگینی روی دست مالک میگذارد.
در گیربکسهای غیر سنکرونیزه (مانند مدلهای ایتون فولر که در بسیاری از کشندههای قدیمی و برخی مدلهای جدید وجود دارد)، قطعهای کوچک اما مهم به نام کلاچبریک یا ترمز کلاچ وجود دارد که وظیفه متوقف کردن شفت ورودی گیربکس را بر عهده دارد. در این مقاله از پایه یک، قصد داریم به صورت تخصصی و گامبهگام به بررسی نحوه عملکرد، علائم خرابی و روش دقیق تنظیم کلاچبریک بپردازیم.
کلاچبریک چیست و دقیقا چه کاری انجام میدهد؟
بسیاری از رانندگان تازهکار ممکن است کلاچبریک را با ترمز موتور یا ریتاردر اشتباه بگیرند، اما این قطعه هیچ ربطی به ترمز گرفتن خودرو در جاده ندارد. در گیربکسهای دستی خودروهای سنگین، وقتی شما پدال کلاچ را فشار میدهید، صفحه کلاچ از فلایویل جدا میشود، اما شفت ورودی گیربکس همچنان به خاطر نیروی اینرسی در حال چرخش است.
تا زمانی که این شفت میچرخد، شما نمیتوانید دنده یک یا عقب را بدون صدا جا بزنید، زیرا چرخدندههای داخل گیربکس هنوز در حال حرکت هستند. اینجاست که کلاچبریک وارد عمل میشود. این قطعه یک دیسک اصطکاکی کوچک است که روی شفت ورودی گیربکس نصب شده و بین بلبرینگ کلاچ و پوسته گیربکس قرار میگیرد.
زمانی که راننده پدال کلاچ را تا انتها فشار میدهد، بلبرینگ کلاچ به سمت عقب حرکت کرده و کلاچبریک را به پوسته گیربکس فشار میدهد. این اصطکاک باعث میشود چرخش شفت ورودی فورا متوقف شود و راننده بتواند دنده را به نرمی و بدون هیچ صدایی درگیر کند. کارایی این قطعه در ترافیک و سربالاییها، برای هر ماشین سنگینی خودش را نشان میدهد.
انواع کلاچبریک؛ یکتکه یا دوتکه؟
قبل از اقدام به سرویس یا تعویض، باید بدانید که روی کامیون شما چه نوع کلاچبریکی نصب شده است. به طور کلی دو نوع از این قطعه در بازار وجود دارد:
- کلاچبریکهای یکتکه
- کلاچبریکهای دوتکه (لولایی).
نوع یکتکه معمولا در کارخانه و هنگام مونتاژ اولیه گیربکس نصب میشود. این مدل حلقه کامل است و برای تعویض آن، مکانیک مجبور است گیربکس را به طور کامل از موتور جدا کند که فرآیندی زمانبر و پرهزینه است.
در مقابل، کلاچبریکهای دوتکه یا لولایی برای راحتتر شدن تعمیرات طراحی شدهاند. این مدلها از دو نیمدایره تشکیل شدهاند که به هم قفل میشوند. مزیت بزرگ مدل دوتکه این است که اگر کلاچبریک شما بسوزد یا تمام شود، نیازی به پیاده کردن گیربکس نیست.
مکانیک میتواند قطعه قدیمی را بریده و خارج کند و قطعه جدید دوتکه را به راحتی دور شفت بیاندازد و قفل کند. دانستن این تفاوت برای کم کردن خرج کشنده شما مهم است.
علائم خرابی یا تنظیم نبودن کلاچبریک
تشخیص خرابی این قطعه کار چندان پیچیدهای نیست و راننده با کمی دقت متوجه آن میشود. اولین و مهمترین نشانه، سخت جا رفتن دنده در حالت توقف کامل است. وقتی خودرو کاملا ایستاده است، برای گذاشتن دنده در وضعیت یک یا عقب مجبورید فشار زیادی به دسته دنده بیاورید یا صدای شبیه قرچ از دندهها را میشنوید، به احتمال زیاد کلاچبریک کار نمیکند یا تنظیم نیست.
دومین نشانه، بوی لنت سوخته از زیر اتاق کامیون است، مخصوصا اگر عادت دارید پشت چراغ قرمز، پدال کلاچ را تا ته نگه دارید. همچنین اگر پدال کلاچ را تا ته فشار میدهید اما احساس میکنید که شفت گیربکس متوقف نمیشود، ممکن است فاصله استاندارد بین بلبرینگ و کلاچبریک به هم ریخته باشد. در برخی موارد، شکستن پینهای قفل کننده کلاچبریک باعث میشود قطعه هرز شود و نتواند شفت را متوقف کند.
ابزار مورد نیاز برای بازرسی و تنظیم
برای تنظیم کلاچبریک، به ابزار خاصی نیاز ندارید؛ مهمترین وسیلهای که لازم دارید، فیلر یا همان ابزار سنجش فاصله است. برای اکثر گیربکسهای رایج مانند ایتون، فاصله استاندارد بین بلبرینگ کلاچ و کلاچبریک باید نیم اینچ (۱۲.۷ میلیمتر) باشد. بنابراین داشتن یک شابلون یا فیلر نیم اینچی الزامی است.
علاوه بر این، به یک آچار رینگی یا تخت مناسب برای چرخاندن مهرههای رگلاژ روی دیسک کلاچ نیاز دارید. اندازه این مهرهها بسته به برند صفحه کلاچ متفاوت است. همچنین یک چراغقوه قوی برای دیدن داخل محفظه گلدانی گیربکس و یک دیلم کوچک برای چرخاندن فلایویل (در صورتی که دسترسی سخت باشد) به کارتان میآید. رعایت ایمنی و استفاده از دستکش کار هنگام کار با قطعات فلزی زیر تریلر را فراموش نکنید.
مراحل گامبهگام تنظیم کلاچبریک
تنظیم صحیح این قطعه نیازمند صبر و دقت است. مراحل زیر را با دقت انجام دهید.
مرحله اول؛ ایمنسازی خودرو
ابتدا مطمئن شوید خودرو در سطح صاف پارک شده، ترمز دستی بالا است و زیر چرخها یک مانع مثل سنگ بگذارید تا از حرکت ناگهانی جلوگیری شود. موتور باید خاموش و سرد باشد.
مرحله دوم؛ دسترسی به سیستم کلاچ
دریچه بازدید زیر گلدانی گیربکس را باز کنید. این دریچه معمولا با چند پیچ کوچک بسته شده است. پس از باز کردن، با چراغقوه وضعیت ظاهری قطعات، فنرها و خود کلاچبریک را بررسی کنید تا شکستگی یا سوختگی شدیدی نداشته باشند.
مرحله سوم؛ اندازهگیری فاصله
فیلر نیم اینچی (۱۲.۷ میلیمتر) را بین بلبرینگ و کلاچبریک بگذارید. فیلر باید طوری باشد که نه لق بزند و نه گیر کند. اگر اینطور نبود، باید رگلاژ کنید.
مرحله چهارم؛ انجام تنظیمات
برای تنظیم، باید مهرههای رگلاژ روی دیسک را پیدا کنید. در مدلهای جدیدتر که به کلاچهای ایزی پدال یا سولو معروف هستند، یک پیچ تنظیم وجود دارد که باید آن را فشار دهید و بچرخانید.
با چرخاندن فلایویل (توسط دیلم)، پیچ رگلاژ را روبروی دریچه بیاورید. چرخاندن پیچ در جهت عقربههای ساعت فاصله را کم میکند و برعکس آن فاصله را زیاد میکند (حتما دفترچه راهنمای گیربکس را چک کنید).
مرحله پنجم؛ بررسی مجدد
پس از هر بار چرخاندن مهره تنظیم، دوباره فاصله را با فیلر چک کنید. این کار را آنقدر تکرار کنید تا فیلر دقیقا بین دو قطعه جا بگیرد. دقت کنید که این تنظیم مستقیما روی خلاصی پدال کلاچ تاثیر میگذارد.
رابطه کلاچبریک و خلاصی پدال کلاچ
یکی از نکات فنی که بسیاری از تعمیرکاران تازهکار نادیده میگیرند، رابطه مستقیم تنظیم کلاچبریک با خلاصی پدال کلاچ است. پدال کلاچ باید حدود ۴ تا ۵ سانتیمتر (۱.۵ تا ۲ اینچ) خلاصی داشته باشد، پیش از اینکه کلاچ درگیر شود. وقتی شما فاصله کلاچبریک را تنظیم میکنید، این خلاصی هم تغییر میکند.
اگر فاصله کلاچبریک را خیلی کم کنید، پدال کلاچ خیلی بالا درگیر میشود و ممکن است صفحه کلاچ دچار بکسوات شود. اگر فاصله را خیلی زیاد کنید، برای فعال کردن کلاچبریک باید پدال کلاچ را تا ته فشار دهید که باعث خستگی پای راننده میشود.
بنابراین، پس از تنظیم کلاچبریک، حتما پشت فرمان بنشینید و میزان خلاصی پدال را هم چک کنید. اگر لازم بود، باید طول میلههای رابط پدال تا دوشاخه کلاچ را هم کمی تغییر دهید تا میزان شود.
نکات کلیدی برای افزایش عمر کلاچبریک
خرابی زودرس کلاچبریک معمولا ناشی از عادتهای غلط رانندگی است تا کیفیت قطعه. مهمترین نکتهای که باید بدانید این است که کلاچبریک فقط برای توقف کامل طراحی شده است، نه برای تعویض دنده در حال حرکت! برخی رانندگان عادت دارند هنگام تعویض دنده در حرکت (مثلا از ۳ به ۴)، پدال کلاچ را تا انتها فشار دهند.
این کار به کلاچبریک آسیب میرساند. وقتی خودرو در حال حرکت است، چرخها گیربکس را میچرخانند و اگر شما پدال را تا ته فشار دهید، کلاچبریک تلاش میکند شفت ورودی را که با سرعت بالا میچرخد متوقف کند.
این اصطکاک شدید در عرض چند ثانیه لنت کلاچبریک را پودر میکند. هنگام رانندگی و تعویض دنده، پدال کلاچ را فقط تا نیمه فشار دهید (فقط تا حدی که دیسک آزاد شود) و هرگز پدال را به کف نچسبانید. فشار دادن پدال تا انتها فقط مختص زمانی است که خودرو کاملا متوقف شده و میخواهید دنده یک یا عقب را جا بزنید.
تاثیر تنظیم کلاچبریک بر سلامت گیربکس
تنظیم صحیح کلاچبریک یکی از اصول اولیه نگهداری از سیستم انتقال قدرت در خودروهای سنگین است. این قطعه کوچک، وظیفه بزرگی در نرمی تعویض دنده و جلوگیری از آسیب به چرخ دندههای گران قیمت گیربکس بر عهده دارد.
با بررسی دورهای فاصله کلاچبریک (نیم اینچ) و اصلاح عادتهای رانندگی (فشار ندادن پدال تا انتها در حین حرکت)، میتوانید عمر گیربکس تریلر یا کامیون خود را افزایش دهید و از رانندگی نرم و بیصدا لذت ببرید.
آیا شما تا به حال تجربه خرابی کلاچبریک یا بریدن آن در جاده را داشتهاید؟ برای تنظیم آن از چه روشی استفاده میکنید؟ نظرات و تجربیات ارزشمند خود را در بخش کامنتها با ما و سایر همکاران به اشتراک بگذارید.
این مطلب توسط تیم کارشناسان سایت پایه یک نوشته شده است.
پشت هر مطلب در وبلاگ پایه یک، کار تیمی است؛ خبرنگار میدانی، کارشناس فنی و پژوهشگر محتوا. از مقایسهٔ جزئیات تا راهنمای انتخاب بهترینهای انواع کامیون و کامیونت، راهنمای لوازم و قطعات خودروهای سنگین و... ما به تصمیمهای روزمره سنگین سواران کمک میکنیم. کلیک کنید تا با نویسندگان ما بیشتر آشنا شوید.
آیا این مقاله را دوست داشتید ؟
0
پسندیدم
در حال حاضر هیچ نظر یا دیدگاهی ثبت نشده است. شما میتوانید اولین نفری باشید که دیدگاه یا نظر خود را برای ما ارسال میکنید.