اعداد روی لاستیک کامیون بیانگر چیست و آنها را چطور بخوانیم؟
زمان تقریبی مطالعه 9 دقیقه
2
پسندیدمتصور کنید در دل تاریکی شب و در یک گردنه خطرناک مشغول رانندگی هستید که ناگهان چراغهای جلو خاموش میشوند، یا شاید صبح زود قصد روشن کردن ماشین و حرکت به سمت مقصد را دارید اما استارت کار نمیکند.
این اتفاقات ناگوار یا معطلیهای پرهزینه، اغلب نه به خاطر خرابی موتور، بلکه تنها به دلیل پوسیدگی یک رشته سیم ساده رخ میدهند. سیستم برقرسانی نقش سیستم عصبی را در خودروهای سنگین بازی میکند و کوچکترین نقص در آن میتواند یک کامیون یا تریلر قدرتمند را زمینگیر کند و خسارات مالی و زمانی زیادی به بار آورد.
متاسفانه بسیاری از رانندگان یا تعمیرکاران کم تجربه، با مشاهده سیمهای فرسوده تنها به استفاده از چسب برق اکتفا میکنند که روشی کاملا اشتباه است. این راهکار شاید برای مدت کوتاهی مشکل را حل کند، اما در دراز مدت باعث سولفاته شدن مجدد و حتی آتشسوزی خواهد شد.
در این مقاله از پایه یک قصد داریم روش اصولی و استاندارد تعویض سیمکشیهای فرسوده را بررسی کنیم. هدف ما عبور از تعمیرات موقتی و رسیدن به یک نوسازی اصولی است تا ایمنی بار و سرنشینان در تمام شرایط آبوهوایی، انواع مسیرها و حمل بارهای مختلف تضمین شود.
چرا دسته سیمهای ماشین سنگین میپوسند؟
خودروهای تجاری برخلاف خودروهای سواری در شرایط محیطی سختی فعالیت میکنند و همین موضوع دشمن اصلی سیستم برق آنهاست. یک کامیون که در جادههای برفی و خیس که به مقدار زیادی نمک آغشته شدهاند حرکت میکند، به طور دائمی در معرض پاشش آب شور و مواد شیمیایی است.
این مواد خورنده به مرور زمان روکش پلاستیکی سیمها را خشک و شکننده میکنند و راه را برای نفوذ رطوبت به داخل رشتههای مسی باز میکنند. عامل مخرب بعدی که کمتر به آن توجه میشود لرزشهای مداوم شاسی است.
موتورهای دیزلی ارتعاش زیادی تولید میکنند و اگر دسته سیمها به درستی با بستهای مخصوص مهار نشده باشند، بر اثر سایش مداوم با بدنه فلزی، به اصطلاح زخمی میشوند. این زخمی شدن روکش باعث اتصال کوتاه یا بدنه کردن سیم میشود که در ماشینهای سنگین میتواند منجر به تخلیه ناگهانی باتریها شود.
یکی از پدیدههای رایج در سیمکشیهای قدیمی، سیاه شدن رشتههای مسی داخل سیم است که تعمیرکاران به آن اکسید شدن میگویند. این اتفاق زمانی میافتد که آب از طریق یک خراش کوچک وارد سیم میشود و مثل فتیله در طول سیم حرکت میکند.
این رطوبت محبوس شده باعث سیاه شدن مس و بالا رفتن مقاومت الکتریکی میشود که نتیجه آن افت ولتاژ و عملکرد ضعیف سیستمهای برقی است. در خودروهای نسل جدید که مجهز به واحدهای کنترل الکترونیکی متعدد هستند، این پوسیدگیها مشکلات بیشتری ایجاد میکنند.
سنسورهای موتور و گیربکس برای ارسال دادهها به سیمهای سالم و بدون نویز نیاز دارند. حتی یک پوسیدگی جزئی در مسیر سیمکشی یک کامیونت مدرن میتواند باعث روشن شدن چراغ چک و یا اختلال در عملکرد سیستم پاشش سوخت شود.
انتخاب استاندارد مقطع سیم؛ قلب تپنده مدار
انتخاب سیم مناسب برای خودروهای سنگین تفاوت زیادی با سیمکشی ساختمان دارد و اولین اصل آن استفاده از سیمهای افشان است. سیمهای خشک یا مفتولی که در ساختمانها استفاده میشوند، به هیچ وجه تحمل لرزشهای جاده را ندارند و خیلی زود دچار قطعی میشوند.
سیمهای خودرویی باید دارای رشتههای نازک و متعدد باشند تا انعطافپذیری لازم برای عبور از پیچوخمهای شاسی تریلر را داشته باشند. نکته بسیار مهم بعدی توجه به ضخامت یا همان سطح مقطع سیم است که باید متناسب با سیستمهای برقی انتخاب شود.
سیم برق مثل لوله آب عمل میکند؛ همانطور که نمیتوان حجم زیادی آب را از یک لوله باریک عبور داد، جریان برق بالا هم نمیتواند از سیم نازک عبور کند. اگر برای چراغهای پرقدرت جلو از سیم نازک استفاده کنید، سیم داغ میشود و احتمال ذوب شدن روکش و آتشسوزی وجود دارد.
در سیستمهای برق ۲۴ ولت خودروهای سنگین، طول مسیر سیمکشی تاثیر مستقیمی بر انتخاب ضخامت سیم دارد. هرچقدر طول سیم بیشتر باشد، مقاومت آن هم بیشتر شده و ولتاژ در انتهای مسیر افت میکند.
بنابراین سیمی که برق را به چراغ خطر عقب یک کشنده میرساند باید ضخیمتر از سیمی باشد که همان جریان را به چراغ داخل کابین میرساند تا از کمنور شدن چراغها جلوگیری شود.
برای انتخاب صحیح بهتر است همیشه یک پله بالاتر از نیاز معمولی را در نظر بگیرید تا ایمنی کار بالا برود. استفاده از جداول استاندارد مهندسی که رابطه بین جریان عبوری و طول سیم را نشان میدهند بهترین راهنما برای تعمیرکاران است. این دقت در انتخاب سایز سیم، عمر قطعات برقی کامیون شما را تضمین میکند و از خرابیهای پیدرپی جلوگیری خواهد کرد.
دقت در انتخاب فیوزها؛ سربازان محافظ مدار
فیوزها در واقع ضعیفترین حلقه در زنجیره مدار الکتریکی هستند و این ضعف کاملا عمدی و هوشمندانه طراحی شده است. وظیفه اصلی فیوز سوختن و قطع کردن جریان برق در لحظه بروز خطر است تا از آسیب دیدن سیمکشی و قطعات گران قیمت جلوگیری کند.
اگر در مدار چراغهای یک کشنده اتصالی رخ دهد، فیوز باید قبل از اینکه سیمها ذوب شوند بسوزد و جریان را قطع کند. قانون طلایی در انتخاب فیوز این است که ظرفیت آن همیشه باید کمتر از تحمل جریان سیم باشد. اگر سیمی توانایی عبور ۲۰ آمپر جریان را دارد، نباید از فیوز ۳۰ آمپر برای محافظت از آن استفاده کرد. در این حالت اگر اتصالی رخ دهد، سیم قبل از فیوز ذوب میشود و فیوز هیچ کمکی به جلوگیری از حادثه نخواهد کرد که بسیار خطرناک است.
در خودروهای سنگین انواع مختلفی از فیوزها کاربرد دارند که رایجترین آنها فیوزهای تیغهای و فیوزهای پیچی برای جریانهای بالا هستند. فیوزهای اصلی که معمولا نزدیک باتری یا دینام قرار دارند وظیفه محافظت از مدارهای اصلی را بر عهده دارند. تمیز نگه داشتن محل اتصال این فیوزها و اطمینان از محکم بودن پیچهای آنها برای جلوگیری از نوسان برق بسیار ضروری است.
یک اشتباه رایج که در بین رانندگان دیده میشود، استفاده از سیم مسی یا سکه به جای فیوز سوخته است. این کار عملا سیستم محافظتی خودرو را از مدار خارج میکند و راه را برای آتشسوزی باز میگذارد. همیشه باید تعدادی فیوز یدک با آمپرهای مختلف در جعبه ابزار تریلی یا خودروی خود داشته باشید تا در مواقع ضروری مجبور به انجام کارهای ناایمن نشوید.
روکش حرارتی و عایقکاری؛ چگونه سیمها را زرهپوش کنیم؟
بسیاری از تعمیرات برقی در جادهها تنها با یک چسب برق ساده انجام میشود که بزرگترین آفت سیستم سیمکشی است. چسب برقهای معمولی در برابر حرارت موتور و سرمای زمستان دوام نمیآورند و پس از مدتی چسبندگی خود را از دست میدهند.
با باز شدن چسب راه برای ورود آب و گردوغبار باز میشود و تمام زحماتی که برای اتصال سیم کشیده بودید هدر میرود. برای یک تعمیر اصولی و دائمی در کامیون باید حتما از روکشهای حرارتی یا همان وارنیش استفاده کرد.
بهترین نوع وارنیش برای خودروهای کار و تجاری مدلهای چسبدار یا دو لایه هستند که پس از حرارت دیدن مایع چسبناکی از خود آزاد میکنند. این چسب فضای بین سیم و روکش را کاملا پر میکند و یک اتصال ضد آب ایجاد میکند. استفاده از این نوع عایق در نقاطی مثل زیر شاسی تریلی که مستقیم در معرض پاشش آب لاستیکها قرار دارد یک ضرورت اجتناب ناپذیر است.
علاوه بر عایقکاری محل اتصال باید از لولههای خرطومی نسوز برای محافظت فیزیکی تمام طول سیم استفاده کنید. سیمهای رها شده در موتور یا شاسی به راحتی بر اثر برخورد با قطعات فلزی یا حرارت اگزوز آسیب میبینند. لولههای خرطومی مانند یک زره محکم عمل میکنند و جلوی سایش و بریدگی روکش سیم را میگیرند تا امنیت سیستم برقی کامیونت شما تضمین شود.
مراحل قدمبهقدم تعویض سیمکشی
اولین و مهمترین قدم در هر نوع تعمیر سیستمهای برقی قطع کردن جریان اصلی برق با استفاده از کلید قطع کن یا جدا کردن سرباتریها است. کار کردن روی مدار برقدار حتی در ولتاژ پایین میتواند باعث اتصال کوتاه و آسیب دیدن کامپیوتر مرکزی خودرو شود.
پس از ایمنسازی محیط باید قسمت پوسیده سیم را با دقت و کمی بالاتر از بخش آسیب دیده جدا کنید تا به بخش سالم و براق سیم برسید. در مرحله دوم نوبت به لخت کردن سیمها میرسد که باید با استفاده از سیم لختکن استاندارد انجام شود تا رشتههای مسی قطع نشوند.
هر رشته سیم مسی سهمی در انتقال جریان دارد و قطع شدن آنها باعث کاهش ظرفیت سیم و داغ شدن نقطه اتصال میشود. پس از آمادهسازی دو سر سیم باید آنها را به هم متصل کنید که بهترین روش استفاده از سرسیمهای پرسی یا لحیمکاری اصولی است.
تاب دادن ساده سیمها به یکدیگر بدترین روش اتصال است زیرا در تکانهای شدید جادههای ناهموار به راحتی شل میشود و جرقه میزند. پس از برقراری اتصال محکم نوبت به کشیدن روکش حرارتی و گرم کردن آن با فندک یا سشوار صنعتی میرسد تا کاملا به سیم بچسبد. در نهایت دسته سیم ترمیم شده را با بستهای کمربندی پلاستیکی به بدنه یا شاسی تریلی مهار کنید تا از آویزان ماندن و لرزش آن جلوگیری شود.
پایان خاموشیهای جادهای؛ امنیت در هر استارت
رسیدگی به سیستم برق خودرو شاید در نگاه اول کاری وقتگیر و پرهزینه به نظر برسد اما سرمایهگذاری روی ایمنی و آرامش شماست. یک سیمکشی سالم و اصولی یعنی اطمینان از اینکه چراغهایتان در شبهای مه آلود خاموش نمیشود و بار شما به موقع به مقصد میرسد.
به یاد داشته باشید که برق خودرو شوخی ندارد و اگر تخصص کافی ندارید حتما از یک باطریساز ماهر کمک بگیرید. اصول گفته شده در این مطلب از انتخاب سیم مناسب گرفته تا عایقکاری دقیق همگی برای افزایش طول عمر قطعات کامیون شما ضروری هستند.
با رعایت این نکات ساده میتوانید از هزینههای سنگین ناشی از سوختن سیمکشی اصلی یا توقفهای طولانی در تعمیرگاهها جلوگیری کنید. امیدواریم با به کارگیری این دانش فنی سفرهایی ایمن و بیدغدغه را تجربه کنید.
آیا تا به حال برای شما پیش آمده که به خاطر یک اتصالی کوچک در سیستم برق ساعتها در جاده معطل شوید؟ تجربیات خود را از مشکلات برقی و راهکارهایی که استفاده کردید در بخش نظرات با ما و سایر رانندگان به اشتراک بگذارید.
این مطلب توسط تیم کارشناسان سایت پایه یک نوشته شده است.
پشت هر مطلب در وبلاگ پایه یک، کار تیمی است؛ خبرنگار میدانی، کارشناس فنی و پژوهشگر محتوا. از مقایسهٔ جزئیات تا راهنمای انتخاب بهترینهای انواع کامیون و کامیونت، راهنمای لوازم و قطعات خودروهای سنگین و... ما به تصمیمهای روزمره سنگین سواران کمک میکنیم. کلیک کنید تا با نویسندگان ما بیشتر آشنا شوید.
آیا این مقاله را دوست داشتید ؟
2
پسندیدم
در حال حاضر هیچ نظر یا دیدگاهی ثبت نشده است. شما میتوانید اولین نفری باشید که دیدگاه یا نظر خود را برای ما ارسال میکنید.