قوانین مربوط به بیمه باربری بینالمللی در اتحادیه اروپا 
خستگی رانندگان خودروهای سنگین طبق آمارهای جهانی، عامل بیش از ۳۰ درصد تصادفات مرگبار جادهای است. به همین دلیل نظارت بر زمان استراحت رانندگان دیگر یک انتخاب نیست بلکه یک ضرورت امنیتی است که در هر کشور با ابزار متفاوتی اجرا میشود؛ یکی با تکیه بر تکنولوژی ماهوارهای و دیگری با نظارت فیزیکی در ایستگاههای پلیس راه. شناخت این قوانین به رانندگان کمک میکند تا علاوه بر حفظ سلامت خود از جریمههای سنگین و توقیف خودرو جلوگیری کنند.
در این مقاله از پایه یک به سراغ بررسی تفاوت ساعت کاری رانندگان در ایران و آمریکا رفته و موارد زیر را بررسی میکنیم:
- آشنایی با سازمان FMCSA و سختگیریهای آن
- بررسی قوانین ۱۱ و ۱۴ ساعت رانندگی در آمریکا
- بررسی عملکرد سامانه هوشمند ELD و جایگزینی آن با دفترچههای کاغذی
- نگاهی به قوانین ساعت کاری در ایران و سیستم سپهتن
- مقایسه زیرساختهای رفاهی و تفاوت درآمد رانندگان این دو کشور
اگر میخواهید بدانید سیستمهای نظارتی جدید چه تاثیری بر آینده شغل رانندگی در ایران و جهان دارد، تا پایان این مطلب همراه ما باشید.
سازمان FMCSA چیست و چرا سختگیری میکند؟
در ایالات متحده نهادی به نام اداره فدرال ایمنی شرکتهای حملونقل یا FMCSA وجود دارد که زیر مجموعه وزارت حملونقل این کشور است. وظیفه اصلی این سازمان تدوین قوانینی است که آمار تصادفات اتوبوس ها و کامیونها را کاهش دهد. مهمترین قانون آنها (Hours of Service) HOS یا ساعات مجاز خدمت نام دارد.
فلسفه FMCSA این است که بدن انسان ماشین نیست و نیاز به استراحت دارد. در آمریکا کارفرما نمیتواند از راننده بخواهد سریعتر برود تا بار به مقصد برسد؛ قانون بالاتر از دستور صاحب بار است.
اگر رانندهای حتی ۱۵ دقیقه بیشتر از حد مجاز رانندگی کند نه تنها خودش جریمه میشود بلکه شرکت حملونقل نیز ممکن است پروانه فعالیتش را از دست بدهد. این سطح از نظارت باعث شده تا شغل رانندگی در آنجا چهارچوب زمانی مشخصی شبیه به کارمندان داشته باشد.
قانون ۱۱ و ۱۴ ساعت؛ محدودیتهای رانندگی در آمریکا
قوانین رانندگی در آمریکا بسیار پیچیده است اما برای رانندگان کامیون باری، سه قانون اصلی وجود دارد که هر رانندهای باید آنها را حفظ باشد؛ طبق قانون ۱۱ ساعت رانندگی، یک راننده پس از ۱۰ ساعت استراحت متوالی مجاز است حداکثر ۱۱ ساعت رانندگی کند، یعنی اگر شما ساعت ۸ صبح استارت بزنید حق ندارید حتی اگر سرحال باشید بیشتر از ۱۱ ساعت رانندگی کنید.
مورد بعدی قانون ۱۴ ساعت شیفت کاری است که هرچند کمی گیج کننده به نظر میرسد اما بسیار مهم است و میگوید بازه زمانی مجاز برای کار شما ۱۴ ساعت است که این زمان شامل رانندگی، سوختگیری، انتظار برای تخلیه بار و بازدید فنی میشود. به این معنی که اگر شما ۸ ساعت رانندگی کنید و ۴ ساعت در صف تخلیه معطل شوید مجموعا ۱۲ ساعت کار کردهاید و فقط ۲ ساعت دیگر فرصت رانندگی دارید و پس از ۱۴ ساعت باید حتما ۱۰ ساعت استراحت مطلق کنید.
در نهایت طبق قانون استراحت ۳۰ دقیقهای راننده اجازه ندارد بیش از ۸ ساعت مداوم رانندگی کند و قبل از رسیدن به ساعت هشتم باید حتما ۳۰ دقیقه توقف کامل داشته باشد و وضعیت خود را در سیستم به حالت استراحت تغییر دهد.

ابزار نظارتی آمریکا؛ سامانه هوشمند ELD
تا چند سال پیش رانندگان آمریکایی هم مثل بسیاری از نقاط دنیا ساعات کاری خود را در دفترچههای کاغذی مینوشتند و طبیعتا امکان تقلب و دستکاری ساعتها وجود داشت. اما از سال ۲۰۱۷ نصب دستگاهی به نام (Electronic Logging Device) ELD اجباری شد.
این دستگاه مستقیما به ECU کامیون متصل میشود و به محض اینکه سرعت خودرو از ۸ کیلومتر بر ساعت بیشتر شود به صورت خودکار وضعیت راننده را روی در حال رانندگی ثبت میکند. این دستگاه به ماهواره متصل است و اطلاعات را لحظه به لحظه برای پلیس ارسال میکند.
دیگر هیچ راه فراری وجود ندارد؛ نه میشود ساعت را عقب کشید و نه میشود ادعا کرد خواب بودم. این قانون اگر چه ایمنی را بالا برده اما اعتراض بسیاری از رانندگان قدیمی آمریکایی را برانگیخت که معتقد بودند این دستگاه اختیار عمل و آزادی آنها را گرفته است.
قوانین ایران؛ پلیس راه و دفترچه ساعت زنی
در ایران قوانین ساعت مجاز رانندگی بر اساس آییننامه راهنمایی و رانندگی و دستورالعملهای پلیس راهور ناجا اجرا میشود. طبق قانون، رانندگان وسایل نقلیه سنگین باربری و مسافربری مجاز هستند حداکثر ۹ ساعت در شبانهروز رانندگی کنند.
این ۹ ساعت نباید مداوم باشد به طوری که راننده موظف است پس از هر ۴ ساعت رانندگی مداوم، حداقل ۱۰ تا ۱۵ دقیقه استراحت کند (هرچند قانون ۱۵ دقیقه استراحت پس از ۴ ساعت کمی قدیمی است و استانداردهای جدیدتر بر استراحتهای طولانیتر تاکید دارند). پس از پایان ۹ ساعت رانندگی روزانه راننده باید حداقل ۱۵ ساعت استراحت کند تا برای روز بعد آماده شود.
ابزار کنترل ساعت کاری رانندگان در ایران سالها تاخوگرافهای آنالوگ (صفحه کاغذی) بود که به راحتی دستکاری میشد. سپس سیستم دفترچه پلیس راه جایگزین شد که راننده باید در هر پاسگاه توقف کرده و ساعت بزند.
در سالهای اخیر سیستم هوشمند سپهتن (سامانه پایش هوشمند تردد ناوگان) روی اتوبوسها و برخی تانکرهای سوخت و تریلرهای جدید نصب شده که کارکردی شبیه به ELD دارد و با دوربین چهره راننده و ساعت کارکرد را چک میکند اما هنوز فراگیری آن به اندازه آمریکا نیست و در بسیاری از کامیونهای باری قدیمی نظارت همچنان دستی است.

تفاوتهای ایران و آمریکا در اجرای قانون و امکانات
تفاوت اصلی بین قوانین ایران و آمریکا در انعطافپذیری و زیرساخت است؛ در بحث انعطافپذیری در آمریکا قانون صفر و یک است و دستگاه ELD با کسی شوخی ندارد به طوری که اگر ترافیک باشد یا بار دیر تخلیه شود ساعت شما میگذرد و مجبورید وسط بیابان پارک کنید و ۱۰ ساعت بخوابید. اما در ایران تعامل با پلیس راه وجود دارد و معمولا در شرایط خاص، افسران با تجربه درک میکنند که راننده باید به پارکینگ امن برسد.
از نظر زیرساخت برای استراحت راننده نیز قوانین آمریکا سختگیرانه است اما در عوض صدها ایستگاه مجهز به دوش آب گرم، رستوران و پارکینگ در راه وجود دارند تا راننده راحت استراحت کند و قانون را اجرا کند. در واقع راننده آمریکایی دغدغه جای پارک ندارد اما در ایران، کمبود پارکینگهای مطمئن باعث میشود راننده گاهی مجبور شود برای حفظ امنیت بار و جان خود قوانین ساعت کاری را زیر پا بگذارد و تا رسیدن به یک مکان امن به رانندگی ادامه دهد.
در آمریکا درآمد بر اساس مایل است و محدودیت ساعت یعنی محدودیت درآمد و در ایران نیز کرایهها اغلب توافقی است اما نبود سیستم محاسبه دقیق ساعت کاری باعث میشود گاهی رانندگان برای جبران هزینههای استهلاک و گرانی قطعات بیش از توان فیزیکی خود کار کنند که این موضوع در سیستم آمریکا با جریمههای سنگین کنترل شده است.
نظارت هوشمند یا پلیس راه؛ کدام منطقیتر است؟
هدف هر دو سیستم چه ELD آمریکا و چه پلیس راه ایران سالم به مقصد رسیدن است. سیستم آمریکا با تکیه بر تکنولوژی راه تقلب را بسته اما استرس زمانی ایجاد کرده است. سیستم ایران همچنان بر عامل انسانی (پلیس) متکی است که انعطاف بیشتری دارد اما ضریب خطای آن بالاتر است.
به نظر میرسد آینده حملونقل ایران نیز به سمت سیستمهای هوشمند شبیه به ELD خواهد رفت اما پیشنیاز اجرای چنین قوانینی، ایجاد استراحتگاههای استاندارد در جادههای کویری و کوهستانی کشور است.

نظر شما چیست؟ به عنوان یک راننده ایرانی آیا ترجیح میدادید سیستمی مثل آمریکا داشته باشید که همه چیز دقیق و قانونی باشد اما اجازه نداشته باشید حتی یک دقیقه اضافه برانید؟ یا سیستم سنتی و تعاملی فعلی را برای جادههای ایران مناسبتر میدانید؟ نظرات خود را برای ما کامنت کنید.
این مطلب توسط تیم کارشناسان سایت پایه یک نوشته شده است.
پشت هر مطلب در وبلاگ پایه یک، کار تیمی است؛ خبرنگار میدانی، کارشناس فنی و پژوهشگر محتوا. از مقایسهٔ جزئیات تا راهنمای انتخاب بهترینهای انواع کامیون و کامیونت، راهنمای لوازم و قطعات خودروهای سنگین و... ما به تصمیمهای روزمره سنگین سواران کمک میکنیم. کلیک کنید تا با نویسندگان ما بیشتر آشنا شوید.
در حال حاضر هیچ نظر یا دیدگاهی ثبت نشده است. شما میتوانید اولین نفری باشید که دیدگاه یا نظر خود را برای ما ارسال میکنید.