قوانین مربوط به بیمه باربری بینالمللی در اتحادیه اروپا 
خستگی راننده فارغ از اینکه چه جنسیتی دارد، از مهمترین عوامل بروز سوانح در جادههاست. اتحادیه اروپا با درک این واقعیت سالهاست که پیچیدهترین و دقیقترین ساختار نظارتی جهان را برای کنترل ساعات کار رانندگان خودروهای سنگین ایجاد کرده است. هدف اصلی این قوانین مانع شدن از سوء استفاده کارفرما از راننده، ایجاد شرایط رقابتی عادلانه بین شرکتهای حملونقل و از همه مهمتر کاهش تصادفات مرگبار در بزرگراههاست.
اما سوالی که شاید برای بسیاری مطرح باشد این است که آیا در این قوانین سختگیرانه تفاوتی میان رانندگان زن و مرد وجود دارد؟ آیا یک راننده خانم که هدایت یک کشنده ۴۰ تنی را بر عهده دارد قوانین متفاوتی نسبت به همکار آقای خود دارد؟ در این مقاله از پایه یک، قصد داریم قانون مرجع ۵۶۱/۲۰۰۶ اتحادیه اروپا را بررسی کنیم.
مقررات شماره ۵۶۱/۲۰۰۶ چیست؟
در اروپا همهچیز درباره ساعت کاری با مقررات EC شماره ۵۶۱/۲۰۰۶ سنجیده میشود. این قانون که لازمالاجرا در تمام کشورهای عضو اتحادیه اروپا (و حتی برخی کشورهای همسایه مانند سوئیس و نروژ) است به عنوان قانون مادر حملونقل جادهای شناخته میشود.
این قانون برای تمام رانندگانی که با وسیله نقلیه بالای ۳.۵ تن (شامل انواع کامیونت، کامیون و اتوبوس) کار تجاری انجام میدهند اعمال میشود. فلسفه اصلی این قانون ایجاد تعادل بین ایمنی جاده و شرایط راننده است.
پیش از این قانون رانندگان مجبور بودند برای رقابت و رساندن سریعتر بار، روزانه تا ۱۶ ساعت رانندگی کنند که نتیجه آن حوادث جادهای بود. اما حالا قانون ۵۶۱ مشخص میکند که یک راننده دقیقا چقدر میتواند رانندگی کند، چقدر باید استراحت کند و چه زمانی باید کار را کاملا متوقف کند. نکته اصلی اینجاست که این قانون فرا ملی است: یعنی مهم نیست شما راننده لهستانی هستید، آلمانی یا ایرانی، به محض ورود به خاک اتحادیه، این قانون برای شما حاکم است.

برابری جنسیتی در کابین کامیون
در پاسخ به این سوال که آیا قوانین ساعت کاری برای زنان و مردان متفاوت است؟ باید گفت خیر. در متن قانون ۵۶۱/۲۰۰۶، هیچ اشارهای به جنسیت راننده نشده است. قانونگذار اروپایی بر این باور است که خستگی فیزیکی و ذهنی ناشی از هدایت یک تریلر تاثیر مشابهی بر بدن زن و مرد دارد و ایمنی جاده نباید تحت تاثیر جنسیت قرار گیرد.
بنابراین سقف ساعات رانندگی، میزان استراحتهای اجباری و محدودیتهای هفتگی برای یک خانم راننده دقیقا مشابه یک آقا است. این رویکرد بر اساس اصل عدم تبعیض در قوانین کار اتحادیه اروپا بنا شده است.
اگر قانونی وجود داشت که مثلا به زنان اجازه میداد ساعات کمتری رانندگی کنند، ممکن بود کارفرمایان تمایل کمتری به استخدام رانندگان زن پیدا کنند (چون بهرهوری کمتری داشتند). از طرف دیگر اگر به زنان اجازه استراحت بیشتری داده میشد، ممکن بود به عنوان تبعیض علیه مردان تلقی شود. بنابراین معیار قانون فقط راننده پشت فرمان است؛ البته قوانین حمایتی عمومی (مثل مرخصی زایمان) که در ادامه به آن اشاره میکنیم حسابشان از قوانین رانندگی جداست.
محدودیتهای زمانی رانندگی؛ روزانه و هفتگی
آشنایی دقیق با جزئیات و اعداد و ارقام قوانین حملونقل، تنها راه فعالیت قانونی و دوری از جریمههای سنگین در جادههای اروپاست. برای درک بهتر شرایط کاری و استانداردهای نظارتی شناخت محدودیتهای زمانی زیر ضروری است، چراکه این قوانین برای تمامی رانندگان ناوگان سنگین لازمالاجرا بوده و عبور از این مرزهای زمانی عواقب جدی به همراه دارد:
| نوع محدودیت | زمان مجاز | ملاحظات خاص |
| رانندگی روزانه | ۹ ساعت | تا ۲ بار در هفته میتواند به ۱۰ ساعت افزایش یابد. |
| رانندگی هفتگی | ۵۶ ساعت | مجموع کل ساعات رانندگی در یک هفته. |
| مجموع دو هفته | ۹۰ ساعت | مجموع ساعات رانندگی در هر دو هفته متوالی. |

قانون استراحتهای بین رانندگی
در جادههای اروپا رانندگی مداوم و بهاصطلاح یککله ممنوع است. طبق قانون راننده به هیچ وجه حق ندارد بیش از ۴.۵ ساعت به صورت پیوسته رانندگی کند و حتما باید پس از این مدت، حداقل ۴۵ دقیقه توقف و استراحت کامل داشته باشد تا اجازه حرکت دوباره صادر شود.
نکته مهم اینجاست که در طول این ۴۵ دقیقه، راننده نباید دست به هیچ کار جانبی دیگری بزند؛ یعنی کارهایی مثل بارگیری، تخلیه بار حتی پیگیری امور اداری کاملا ممنوع است و خودرو باید برای ثبت درست در سیستم تاخوگراف در حالت توقف کامل بماند.خوشبختانه قانون راه را برای رانندگان باز گذاشته تا بتوانند این ۴۵ دقیقه را در دو بازه زمانی تقسیم و استفاده کنند.
به این صورت که راننده میتواند ابتدا یک توقف ۱۵ دقیقهای داشته باشد و سپس بعد از ادامه رانندگی یک توقف ۳۰ دقیقهای انجام دهد. نکته مهم این است که نمیتوانید اول ۳۰ دقیقه استراحت کنید و بعد ۱۵ دقیقه؛ حتما باید اولی ۱۵ و دومی ۳۰ دقیقه باشد تا مجموعا ۴۵ دقیقه پر شود.
استراحتهای روزانه و هفتگی
علاوه بر استراحتهای کوتاه بین رانندگی، راننده نیاز به خواب و تجدید قوا دارد. در هر بازه ۲۴ ساعته راننده باید حداقل ۱۱ ساعت استراحت پیوسته داشته باشد. این استراحت میتواند سه بار در هفته به ۹ ساعت کاهش یابد. این قانون به راننده اجازه میدهد در روزهای شلوغ کاری زمان بیشتری را صرف کار کند اما نباید به عادت تبدیل شود.
پس از ۶ روز کاری راننده باید یک استراحت هفتگی داشته باشد. استراحت هفتگی استاندارد ۴۵ ساعت است اما راننده میتواند یک هفته در میان این زمان را به ۲۴ ساعت کاهش میدهد. شرط این کاهش استراحت این است که کسر ساعت آن باید در هفتههای بعدی جبران شود و به استراحت هفتگی دیگری اضافه گردد.
نکته مهم در قوانین جدید اروپایی، ممنوعیت اقامت در کابین برای استراحتهای هفتگی کامل است؛ قانونگذار کارفرما را موظف میداند که هزینه هتل یا اقامتگاه مناسب با امکانات بهداشتی و خواب را برای راننده پرداخت کند.

امکانات و الزامات قانونی برای رانندگان زن
همانطور که گفته شد در ساعات رانندگی تفاوتی بین زن و مرد وجود ندارد. با این حال در قوانین کار و رفاه که مکمل این قوانین هستند تفاوتهایی دیده میشود. یکی از این موارد مربوط به بارداری و زایمان است که طبق قوانین کار اتحادیه اروپا، رانندگان زن در دوران بارداری و پس از زایمان از حمایتهای ویژهای برخوردارند.
اگر پزشکی تشخیص دهد که تکانهای کامیون یا استرس جاده برای مادر یا جنین خطرناک است، کارفرما موظف است کار سبکتری (مثلا در بخش اداری) به او بدهد یا مرخصی با حقوق برایش در نظر بگیرد. این موضوع از بحث تاخوگراف جداست و به قانون کار مربوط میشود.
مورد دیگر به امنیت و امکانات رفاهی برمیگردد که به تازگی اتحادیه اروپا فشار زیادی بر کشورهای عضو وارد کرده تا پارکینگهای امن و مجهز احداث کنند. یکی از الزامات این پارکینگها، داشتن سرویسهای بهداشتی و دوشهای تفکیک شده و امن برای زنان است.
اگرچه هنوز در همه جای اروپا این امکانات به سطح مطلوب نرسیدهاند اما قانونگذار تایید کرده که برای جذب بیشتر رانندگان زن به صنعت حملونقل، باید زیرساختهای بهداشتی و امنیتی در استراحتگاهها بهبود یابد.
نقش تاخوگراف؛ ثبت کننده همه چیز
چه کسی تضمین میکند که این قوانین رعایت شود؟ پاسخ یک دستگاه کوچک به نام تاخوگراف دیجیتال است. این دستگاه که به جعبه سیاه کامیون معروف است به گیربکس متصل شده و تمام حرکات خودرو را ثبت میکند.
راننده باید کارت هوشمند شخصی خود را در تاخوگراف قرار دهد تا به صورت خودکار زمان رانندگی، زمان استراحت و حتی سرعت را ضبط کند. نسل جدید تاخوگرافها حتی موقعیت جغرافیایی خودرو را از طریق GPS ثبت میکنند تا مشخص شود راننده چه زمانی از مرز عبور کرده است.
پلیس راه در جادهها با دستگاههای مخصوص اطلاعات کارت راننده را اسکن میکند و نرمافزار به صورت خودکار تخلفات را نشان میدهد. تاخوگراف هم تفکیک جنسیتی ندارد؛ اگر یک دقیقه بیشتر از ۴.۵ ساعت رانندگی کرده باشید جریمه ثبت میشود.

فراتر از جنسیت؛ امنیت برای همه
قوانین ساعت کاری در اتحادیه اروپا اگرچه در نگاه اول پیچیده به نظر میرسند اما در نهایت به نفع راننده هستند. این قوانین با حذف تبعیض جنسیتی در ساعات کاری، فضایی حرفهای ایجاد کردهاند که در آن مهارت، صبر و قانونمندی حرف اول را میزند نه جنسیت.
چه مرد باشید و چه زن قانون ۵۶۱/۲۰۰۶ از حق شما برای استراحت کافی، خواب مناسب و بازگشت سالم به خانه دفاع میکند. البته هنوز چالشهایی مانند کمبود پارکینگهای امن برای رانندگان زن وجود دارد اما مسیر کلی به سمت بهبود شرایط است.
آیا شما به عنوان یک فعال حوزه حملونقل موافق این سطح از سختگیری در قوانین ساعت کاری هستید؟ به نظر شما جادههای ایران چقدر برای پذیرش چنین استانداردهایی مخصوصا برای امنیت و راحتی بانوان راننده آماده است؟ نظرات خود را با ما در میان بگذارید.
این مطلب توسط تیم کارشناسان سایت پایه یک نوشته شده است.
پشت هر مطلب در وبلاگ پایه یک، کار تیمی است؛ خبرنگار میدانی، کارشناس فنی و پژوهشگر محتوا. از مقایسهٔ جزئیات تا راهنمای انتخاب بهترینهای انواع کامیون و کامیونت، راهنمای لوازم و قطعات خودروهای سنگین و... ما به تصمیمهای روزمره سنگین سواران کمک میکنیم. کلیک کنید تا با نویسندگان ما بیشتر آشنا شوید.
در حال حاضر هیچ نظر یا دیدگاهی ثبت نشده است. شما میتوانید اولین نفری باشید که دیدگاه یا نظر خود را برای ما ارسال میکنید.