الزامات جدید اتحادیه اروپا برای کاهش مصرف سوخت ماشین‌های سنگین

اتحادیه اروپا به تازگی با تصویب نهایی قوانین جدید آلایندگی در سال ۲۰۲۴، شمشیر را برای موتورهای درون‌سوز از رو بسته و نقشه‌ راهی را ترسیم کرده است که پایان دوران پادشاهی سوخت‌های فسیلی در صنعت حمل‌ونقل سنگین را نوید می‌دهد.

این قوانین جدید تنها به دنبال کاهش جزئی آلایندگی نیستند، هدف آن‌ها تغییرات بنیادین برای تبدیل جاده‌های قاره سبز به مسیری برای خودروهای با آلایندگی صفر را دنبال می‌کنند. برای رانندگان ترانزیت و شرکت‌های لجستیکی، این تغییرات به معنای بازنگری کلی در خرید ناوگان و استراتژی‌های عملیاتی در دهه‌های پیش رو است.

در این مقاله از پایه یک، به بررسی دقیق جزئیات این الزامات قانونی خواهیم پرداخت که مستقیم و غیر مستقیم بر بازار ایران و خودروهای فعال در مسیرهای بین‌المللی تاثیر می‌گذارند. با توجه به اینکه اروپا مقصد نهایی بسیاری از محموله‌های صادراتی کشور است، شناخت این قوانین برای هر راننده تریلی که قصد تردد در جاده‌های این قاره را دارد، بیش از یک ضرورت، یک الزام قانونی برای بقا در بازار رقابتی است.

شمارش معکوس برای حذف کربن تا سال ۲۰۴۰

قانون جدید اتحادیه اروپا که در آوریل ۲۰۲۴ به تصویب نهایی رسید، اهداف بسیار بلند پروازانه‌ای را برای کاهش انتشار گاز دی‌اکسید کربن (CO2) تعیین کرده است. بر اساس این مصوبه، تولید کنندگان انواع کامیون سنگین موظف هستند میزان انتشار کربن محصولات خود را نسبت به سال ۲۰۱۹، تا سال ۲۰۳۰ میلادی ۴۵ درصد کاهش دهند.

این عدد در سال ۲۰۳۵ به ۶۵ درصد افزایش می‌یابد و در نهایت تا سال ۲۰۴۰، تمامی خودروهای سنگین جدید باید ۹۰ درصد کمتر از امروز آلایندگی داشته باشند که عملا به معنای توقف تولید موتورهای دیزلی سنتی است.

فکر نکنید که این اعداد و ارقام تنها یک توصیه محیط ‌زیستی‌اند، آن‌ها قرار است به صورت جریمه‌های سنگین مالی برای خودروسازانی که از این استانداردها تخطی کنند، اعمال شوند. اتحادیه اروپا با این کار، شرکت‌های بزرگی نظیر ولوو، اسکانیا و مرسدس‌ بنز را مجبور کرده است تا سرمایه‌گذاری‌های کلانی روی پیشرانه‌های برقی و هیدروژنی انجام دهند.

در نتیجه، در سال‌های آینده هر کامیونت یا کشنده‌ای که وارد بازار اروپا می‌شود، باید تاییدیه بسیار سختگیرانه‌ای را از نظر میزان مصرف سوخت در هر صد کیلومتر دریافت کند تا اجازه پلاک‌گذاری داشته باشد.

گسترش دامنه قوانین؛ تریلرها و کامیونت‌ها هم زیر ذره‌بین رفتند

در قوانین قبلی اتحادیه اروپا، تمرکز اصلی تنها بر روی کشنده‌های سنگین بود، اما در مصوبه جدید ۲۰۲۴، دامنه شمول این مقررات به طرز چشم‌گیری گسترش یافته است. اکنون انواع کامیونت با وزن بالای ۵ تن، کامیون‌های زباله‌کش و حتی اتوبوس‌های بین ‌شهری نیز مشمول جریمه‌های سنگین آلایندگی شده‌اند.

این به آن معناست که دیگر هیچ خودروی تجاری کوچکی نمی‌تواند بدون داشتن استانداردهای آلایندگی پیشرفته در جاده‌های اروپا تردد کند و سازندگان باید تمام سبد محصولات خود را برقی یا هیدروژنی کنند.

نکته بسیار جالب و کلیدی در این قانون، ورود اجباری انواع تریلر به محاسبات کاهش سوخت است؛ زیرا آیرودینامیک و وزن تریلر تاثیر مستقیم بر فشار وارد شده به موتور و در نتیجه مصرف سوخت دارد.

طبق الزامات جدید، سازندگان تریلر موظف به استفاده از کیت‌های آیرودینامیکی، تایرهای با مقاومت غلتشی پایین و شاسی‌های سبک‌تر شده‌اند تا مجموع کل یونیت حمل‌ونقل (کشنده + تریلر) کمترین میزان CO2 را تولید کند. این یعنی در آینده نزدیک، طراحی‌های سنتی تریلرها جای خود را به طرح‌های فضایی و فوق آیرودینامیک خواهند داد.

سامانه VECTO؛ پلیس دیجیتال مصرف سوخت در اروپا

برای اطمینان از اجرای دقیق این قوانین، اتحادیه اروپا از نرم‌افزار و سامانه‌ای به نام VECTO رونمایی کرده است که به عنوان یک شبیه‌ساز رسمی عمل می‌کند. این سامانه با دریافت داده‌های فنی هر کامیون شامل ضریب پسا (آیرودینامیک)، عملکرد موتور، بهره‌وری گیربکس و نوع لاستیک‌ها، دقیقا محاسبه می‌کند که آن خودرو در شرایط واقعی چقدر سوخت مصرف می‌کند.

هیچ خودروی سنگینی در اروپا بدون داشتن کارنامه تایید شده توسط VECTO، اجازه فروش یا ورود به ناوگان جاده‌ای را نخواهد داشت. این ابزار دیجیتال باعث شده است که شفافیت کاملی در بازار ایجاد شود و رانندگان بتوانند دقیقا ببینند کدام مدل از برندهای ولوو یا اسکانیا، هزینه سوخت کمتری را به آن‌ها تحمیل می‌کند.

برای تولیدکنندگان، VECTO یک چالش بزرگ است؛ چرا که کوچکترین نقص در طراحی فنی باعث رد شدن خودرو در این شبیه‌ساز و محرومیت از بازار می‌شود. در واقع، این سامانه پلی است که تئوری‌های مهندسی را به واقعیت‌های قانونی در جاده‌ها متصل کرده و راه را بر هرگونه تقلب در گزارش‌های آلایندگی می‌بندد.

تاثیر الزامات جدید اروپا بر رانندگان ترانزیت ایران

بسیاری از رانندگان ایرانی که در مسیرهای بین‌المللی فعالیت می‌کنند، ممکن است تصور کنند این قوانین تنها مختص تولیدکنندگان اروپایی است، اما واقعیت فراتر از این است. با سختگیرانه‌تر شدن قوانین، عوارض جاده‌ای (LKW Maut) در کشورهایی مثل آلمان و اتریش بر اساس میزان انتشار کربن طبقه‌بندی می‌شود.

این یعنی یک تریلر دیزلی قدیمی یا حتی یورو ۵، باید مبالغ بسیار سنگین‌تری نسبت به خودروهای جدید بپردازد که این موضوع عملا صرفه اقتصادی حمل بار برای ناوگان قدیمی ایرانی را از بین می‌برد.

علاوه بر هزینه‌های عوارض، احتمال ممنوعیت ورود خودروهای با آلایندگی بالا به مراکز لجستیکی بزرگ و بنادر اروپایی تا سال ۲۰۳۰ بسیار زیاد است. رانندگان ترانزیت ما که قصد نوسازی ناوگان خود را دارند، باید بدانند که خرید یک کشنده با استاندارد پایین، ریسک بزرگی برای آینده شغلی آن‌ها در مسیرهای اروپایی محسوب می‌شود.

واکنش غول‌های خودروسازی؛ رقابت برای بقا در قاره سبز

شرکت‌های بزرگی همچون ولوو، دایملر و اسکانیا، با درک جدی بودن قوانین جدید، مسیر توسعه محصولات خود را به طور کامل تغییر داده‌اند. اکثر این سازندگان اعلام کرده‌اند که تا سال ۲۰۳۰، نیمی از فروش آن‌ها را محصولات الکتریکی یا هیدروژنی تشکیل خواهد داد.

این شرکت‌ها برای جلوگیری از جریمه‌های سنگین اتحادیه اروپا، نه تنها روی موتورهای پاک، بلکه بر روی بهینه‌سازی آیرودینامیک کابین کامیون و کاهش وزن شاسی تمرکز کرده‌اند تا هر قطره سوخت یا هر کیلووات ساعت انرژی، بیشترین پیمایش ممکن را داشته باشد.

علاوه بر این، سرمایه‌گذاری عظیمی بر روی توسعه زیرساخت‌های شارژ سریع و جایگاه‌های سوخت‌رسانی هیدروژن در اتوبان‌های اصلی اروپا (شبکه TEN-T) در حال انجام است. غول‌های آلمانی و سوئدی می‌دانند که در صورت عدم تطبیق با این قوانین، نه‌ تنها سهم بازار خود را به رقبای نوظهور چینی واگذار می‌کنند، بلکه با مالیات‌های سنگین کربنی مواجه خواهند شد.

آمادگی برای یک تحول بزرگ در ترانزیت

الزامات جدید اتحادیه اروپا، پیامی روشن برای تمام فعالان حوزه حمل‌ونقل سنگین در سراسر جهان دارد: عصر سوخت‌های فسیلی رو به پایان است. این قوانین نه‌ تنها بر تولیدکنندگان اروپایی، بلکه بر تمام زنجیره تامین و رانندگانی که در مسیرهای بین‌المللی فعالیت می‌کنند، تاثیرگذار خواهد بود.

کاهش تدریجی اما مستمر انتشار CO2 تا رسیدن به هدف ۹۰ درصدی در سال ۲۰۴۰، به معنای نوسازی بنیادین ناوگان و تغییر فرهنگ رانندگی و نگهداری خودروهای سنگین است. برای رانندگان و شرکت‌های حمل‌ونقل ایرانی، شناخت این قوانین به معنای داشتن دیدگاهی روشن برای سرمایه‌گذاری در خرید کامیونت یا کشنده‌های جدید است.

تطبیق با این استانداردها، هرچند در ابتدا پرهزینه به نظر می‌رسد، اما در درازمدت با کاهش هزینه‌های سوخت و عوارض جاده‌ای، سودآوری کسب‌وکار را تضمین می‌کند.

به نظر شما، آیا ناوگان ترانزیت ایران پتانسیل و زیرساخت لازم برای تطبیق با این قوانین سختگیرانه اروپایی را در سال‌های آینده خواهد داشت؟ بزرگترین چالش رانندگان ایرانی برای ورود به جاده‌های سبز اروپا را چه می‌دانید؟ نظرات و دیدگاه‌های خود را در پایین همین مقاله برای ما بنویسید تا در این باره بیشتر گفتگو کنیم.