کامیونهای وارداتی چگونه به ابزار رانت تبدیل شدند؟ هشدار جدی به خریداران ناوگان سنگین 
به گزارش پایه یک، در دنیای پیچیده و پرچالش حملونقل جادهای، ورود به عرصه رانندگی خودروهای سنگین نیازمند عبور از مراحل قانونی متعددی است. بسیاری از افراد تازهوارد به این صنعت، تصور میکنند که دریافت مجوز هدایت کامیونها و کشندهها پایان راه است و با در دست داشتن این مدرک میتوانند بلافاصله وارد بازار کار تجاری شوند. با این حال، ساختار قانونی و نظارتی ناوگان باری کشور، تفاوتهای بنیادینی میان مجوز مهارت رانندگی و پروانه فعالیت حرفهای قائل شده است. شناخت دقیق مرزها و کارکردهای متفاوت این دو مدرک، نه تنها برای جلوگیری از جریمههای سنگین و توقف بار ضروری است، بلکه به درک بهتر جایگاه شغلی رانندگان در اقتصاد کلان کشور کمک میکند.
آیا داشتن گواهینامه پایه یک برای فعالیت تجاری در جادهها کافی است؟
این مدرک تنها مهارت و توانایی فنی شما را برای هدایت یک خودروی سنگین تایید میکند و به هیچ وجه مجوز فعالیت در قالب شرکتهای حملونقل محسوب نمیشود. پلیس راهنمایی و رانندگی پس از برگزاری آزمونهای تئوری و عملی سختگیرانه، گواهینامه را صادر میکند.
این سند اثبات میکند که فرد متقاضی، قوانین عبور و مرور را میشناسد، توانایی کنترل یک کشنده یا اتوبوس را در شرایط مختلف جادهای دارد و از نظر پزشکی حداقلهای لازم برای رانندگی را دارد. در واقع، این مجوز یک حق عمومی است که به افراد داده میشود تا در خیابانها و جادهها تردد کنند.
اما زمانی که پای جابهجایی تجاری کالا، صدور اسناد حمل و کسب درآمد از این طریق به میان میآید، قوانین تغییر کرده و پای نهادهای نظارتی دیگری به ماجرا باز میشود. بدون داشتن مجوزهای تکمیلی، هیچ شرکت باربری معتبری اجازه تحویل بار به راننده را نخواهد داشت و تردد در مسیرهای ترانزیتی با چالشهای قانونی مواجه میگردد.
کارت هوشمند راننده چه کاربردها و امتیازاتی برای ناوگان سنگین دارد؟
این کارت در واقع شناسنامه شغلی و حرفهای رانندگان کامیون است که امکان صدور بارنامه رسمی، دریافت سهمیه سوخت مبتنی بر پیمایش و استفاده از خدمات بیمه تامین اجتماعی را فراهم میسازد. سازمان راهداری و حملونقل جادهای متولی اصلی صدور این کارت است. هدف از ایجاد این سیستم یکپارچه، ساماندهی فعالان بخش حملونقل، نظارت دقیق بر روند جابهجایی بار و ارتقای امنیت زنجیره تامین کالا در کشور است.
زمانی که یک راننده دارای این شناسنامه الکترونیکی باشد، تمامی سوابق کاری، مسیرهای طی شده، تخلفات احتمالی و میزان کارکرد او در یک پایگاه داده ملی ثبت میشود. خرید لاستیک دولتی، لوازم یدکی تخصصی و سهمیه گازوئیل ناوگان سنگین، همگی به صورت مستقیم به دادههای ثبت شده در این کارت و بارنامههای صادر شده متصل هستند. به عبارت دیگر، این مدرک تایید میکند که فرد نه تنها یک راننده ماهر است، بلکه به عنوان یک فعال اقتصادی معتبر و قانونمدار در شبکه لجستیک کشور شناخته میشود.

تفاوت در مرجع صادرکننده و مسیر دریافت مجوزهای حرفهای
یکی از تفاوتهای اصلی و ساختاری این دو سند، نهادهای متولی و پیشنیازهای دریافت آنها است. همانطور که اشاره شد، صدور مجوز رانندگی بر عهده نیروی انتظامی است و پیشنیازهای آن شامل شرط سنی، قبولی در آزمونها و تاییدیه اولیه سلامت جسمانی است. اما مسیر دریافت شناسنامه حرفهای فعالیت در شبکه راهداری، پیچیدهتر و تخصصیتر است.
برای دریافت کارت هوشمند، متقاضی باید ابتدا مجوز معتبر رانندگی متناسب با نوع ناوگان را در دست داشته باشد. علاوه بر این، ارائه مدرک تحصیلی معتبر، گواهی عدم سوءپیشینه کیفری، گواهی عدم اعتیاد، و از همه مهمتر تاییدیه سلامت جسمی و روانی از مراکز تخصصی طب کار الزامی است.
گذراندن دورههای آموزشی تخصصی مربوط به مهار بار، قوانین حملونقل بینالمللی و ضوابط جابهجایی مواد خطرناک نیز بخشی از این فرایند به شمار میرود. این تفاوت در پیشنیازها نشان میدهد که حاکمیت نگاهی کاملا تخصصی و چندوجهی به رانندگان تجاری دارد و آنها را امانتداران سرمایههای ملی میداند.

رسمیت بخشیدن به جایگاه رانندگان خودروهای سنگین
در تحلیل نهایی، باید گفت که مجوز مهارت رانندگی و شناسنامه حرفهای ناوگان باری، دو روی سکه هویت شغلی رانندگان خودروهای سنگین هستند و هیچیک نمیتواند جایگزین دیگری شود. یکی توانایی فنی فرد را در مهار غولهای آهنی جادهها تضمین میکند و دیگری، چارچوبی امن، قانونی و نظاممند برای فعالیت اقتصادی و حفظ حقوق راننده و صاحبان کالا فراهم میآورد. تفکیک این دو حوزه باعث شده تا نظام ترانزیتی کشور بتواند نظارت دقیقتری بر کیفیت خدمات جادهای داشته باشد و از ورود افراد فاقد صلاحیت حرفهای به شبکه لجستیک جلوگیری کند.
آیا روند فعلی دریافت و تمدید مجزای این دو مدرک در سازمانهای مختلف را منطقی و کارآمد میدانید یا معتقدید که یکپارچهسازی آنها در قالب یک کارت واحد میتواند از اتلاف وقت و هزینههای اضافی رانندگان جلوگیری کند؟ لطفا نظرات و تجربیات خود را با ما به اشتراک بگذارید.
این مطلب توسط تیم کارشناسان سایت پایه یک نوشته شده است.
پشت هر مطلب در وبلاگ پایه یک، کار تیمی است؛ خبرنگار میدانی، کارشناس فنی و پژوهشگر محتوا. از مقایسهٔ جزئیات تا راهنمای انتخاب بهترینهای انواع کامیون و کامیونت، راهنمای لوازم و قطعات خودروهای سنگین و... ما به تصمیمهای روزمره سنگین سواران کمک میکنیم. کلیک کنید تا با نویسندگان ما بیشتر آشنا شوید.
در حال حاضر هیچ نظر یا دیدگاهی ثبت نشده است. شما میتوانید اولین نفری باشید که دیدگاه یا نظر خود را برای ما ارسال میکنید.