بررسی وضعیت تولید کامیون در ایران؛ رقابت میان خودروسازان به نفع کیست؟ 
به گزارش پایه یک، استان مرکزی به عنوان یکی از شریانهای اصلی حملونقل جادهای و قلب صنعتی کشور، این روزها کانون توجه فعالان حوزه خودروهای سنگین و شرکتهای باربری قرار گرفته است.
نشست اخیر استاندار مرکزی با رانندگان و مدیران شرکتهای حملونقل، پرده از چالشهایی برداشت که نه تنها گریبانگیر فعالان این استان است، بلکه آینهای از وضعیت کلان صنعت ترابری در ایران محسوب میشود. از تضاد میان شرکتهای بزرگ مقیاس و بنگاههای محلی گرفته تا ضرورت بهروزرسانی ناوگان و سیستمهای مدیریت بار، همگی نشان از نیاز مبرم این صنعت به یک بازنگری ساختاری دارند.

بحران شرکتهای بزرگ مقیاس و تهدید معیشت رانندگان بومی
یکی از محورهای اصلی و جنجالی این نشست، فعالیت شرکتهای حملونقل بزرگ مقیاس بود. این شرکتها که با هدف تجمیع توان لجستیکی و مدیریت بهینه بار در سطح ملی ایجاد شدهاند، اکنون به گفته فعالان صنفی، به رقیبی ناعادلانه برای شرکتهای محلی تبدیل شدهاند. رانندگان و مدیران بومی معتقدند که تمرکز این شرکتها در قطبهایی مانند تهران و هرمزگان و عدم رعایت ضوابط استقرار در استانهای محل صدور بارنامه، توازن بازار را برهم زده است.
تحلیل فنی بازار نشان میدهد که حدود ۶۷ شرکت بزرگ مقیاس در کشور فعالیت میکنند. ورود دستگاه قضایی در استانهایی نظیر خوزستان و آذربایجان غربی برای توقف فعالیتهای خارج از چارچوب این شرکتها، گویای عمق شکاف مدیریتی در این بخش است.
رانندگان استان مرکزی بر این باورند که شرکتهای بزرگمقیاس باید طبق ضوابط سازمان راهداری، دارای دفتر فعال و ناوگان ملکی مشخص باشند، در حالی که در وضعیت فعلی، بسیاری از این قوانین نادیده گرفته شده و نظارت بر آنها در هالهای از ابهام قرار دارد.

تکنولوژی در برابر روشهای سنتی؛ از اپلیکیشنهای باربری تا دهکده لجستیک
استاندار مرکزی در بخشی از سخنان خود به نکتهای حیاتی اشاره کرد: ضرورت عبور از مدیریت سنتی و پذیرش فناوریهای نوین. واقعیت این است که در دنیای امروز، کشنده های مدرن و هوشمند نیازمند شبکه توزیع بار هوشمند نیز هستند. با این حال، رانندگان نسبت به فعالیت برخی اپلیکیشنهای غیررسمی اعلام بار به شدت معترضاند. این نرمافزارها بدون پذیرش مسئولیتهای قانونی و رعایت تعرفههای مصوب، اقدام به قیمتگذاری میکنند که نتیجهای جز ارزانفروشی خدمات حملونقل و ضرر انباشته برای مالکان خودروهای سنگین ندارد.
در مقابل، طرح احداث «دهکده لجستیک» در اراک میتواند نقطه عطفی در تحول زیرساختی منطقه باشد. ایجاد یک مرکز متمرکز که ترکیبی از خدمات انبارداری، گمرکی و پایانههای مجهز باشد، میتواند بهرهوری ناوگان را افزایش داده و زمان خواب خودرو را به حداقل برساند. این اقدام در کنار پیگیری ایجاد پارکینگهای رفاهی مجهز به حمام، استراحتگاه و سیستمهای امنیتی، از ابتداییترین نیازهای رانندگان است که سالها مغفول مانده بود.

فشار مالیات و بیمه بر دوش مالکان کشنده
در بدنه اصلی هزینههای جاری یک کامیون، علاوه بر استهلاک قطعات و سوخت، هزینههای سربار قانونی نقش تعیینکنندهای دارند. مدیرکل راهداری استان مرکزی با اشاره به ضریب ۱۵ درصدی مالیات برای شرکتهای حملونقل، این رقم را تلاشی مضاعف بر دوش فعالان این حوزه دانست. در حالی که شرکتهای پخش و صاحبان کالا باید سهم خود را از بیمه و مالیات بپردازند، در بسیاری از موارد این فشار به انتهای زنجیره، یعنی راننده، منتقل میشود.
موضوع «تخفیفهای اجباری» که توسط برخی واحدهای صنعتی بزرگ در مناطقی مانند ساوه به رانندگان تحمیل میشود، یکی دیگر از گرههای کور این صنعت است. رانندگان ناچارند پس از صدور بارنامه رسمی، مبالغی را تحت عنوان تخفیف به صاحبان کالا بازگردانند که این عمل از نظر کارشناسی، علاوه بر تحصیل مال نامشروع، محاسبات سود و زیان رانندگان را در نگهداری فنی خودرو دچار اختلال میکند. وقتی راننده درآمد واقعی خود را دریافت نکند، قطعا در بخش سرویس و نگهداری خودرو و استفاده از قطعات اصلی کوتاهی خواهد شد که این امر امنیت جادهها را به خطر میاندازد.

دورنمای اصلاح ساختار و نوسازی اعتماد
استاندار مرکزی وعده داده است که مطالبات رانندگان را تا پیش از پایان سال جاری از طریق وزارت راه و شهرسازی و سایر نهادهای مرتبط پیگیری کند. موضوعاتی نظیر سهم ۵ درصدی تأمین اجتماعی و ضرایب مالیاتی، نیازمند تعامل مستقیم میان سازمان راهداری و اداره دارایی است تا با شفافسازی صورتحسابها و تطبیق آنها با بارنامهها، فشار از روی شرکتهای قانونمدار برداشته شود. همچنین تأکید بر استفاده شرکتهای بزرگی همچون شرکت املاح از ظرفیتهای بومی استان، میتواند رونق دوبارهای به پایانههای باربری اراک و حومه ببخشد.
روحیه ایثارگری رانندگان در ایام بحرانی و ثبات قدم آنها در جابهجایی کالاهای اساسی کشور، سرمایه اجتماعی عظیمی است که تنها با اجرای دقیق قانون و حمایتهای دولتی حفظ خواهد شد. توسعه لجستیک استان مرکزی بدون در نظر گرفتن رضایت شغلی و امنیت اقتصادی رانندگان، طرحی ناتمام خواهد بود.
به نظر شما آیا فعالیت شرکتهای بزرگمقیاس و اپلیکیشنهای اعلام بار، در نهایت به سود شفافیت بازار تمام میشود یا معتقدید این ساختارها تنها باعث حذف رانندگان مستقل و شرکتهای کوچک محلی خواهند شد؟ نظرات و تجربیات خود را از مواجهه با این شرکتها برای ما بنویسید.
این مطلب توسط تیم کارشناسان سایت پایه یک نوشته شده است.
پشت هر مطلب در وبلاگ پایه یک، کار تیمی است؛ خبرنگار میدانی، کارشناس فنی و پژوهشگر محتوا. از مقایسهٔ جزئیات تا راهنمای انتخاب بهترینهای انواع کامیون و کامیونت، راهنمای لوازم و قطعات خودروهای سنگین و... ما به تصمیمهای روزمره سنگین سواران کمک میکنیم. کلیک کنید تا با نویسندگان ما بیشتر آشنا شوید.
در حال حاضر هیچ نظر یا دیدگاهی ثبت نشده است. شما میتوانید اولین نفری باشید که دیدگاه یا نظر خود را برای ما ارسال میکنید.