تاریخچه ایران خودرو دیزل؛ از اولین مونتاژها تا تولید خودروهای تجاری 
برند Dongfeng Trucks یکی از بزرگترین تولیدکنندگان کامیون و کشنده در چین است که نقش مهمی در شکلدهی صنعت حملونقل جادهای این کشور و صادرات کامیونهای سنگین به بازارهای جهانی دارد. در میان محصولات این شرکت، سری KX بهعنوان پرچمدار کشندههای جادهای دانگفنگ شناخته میشود؛ مدلی که با بهرهگیری از فناوریهای روز اروپا و همکاری مهندسی با گروه Volvo Trucks طراحی شده و نماد جهش کیفیتی این برند در دهههای اخیر است. کشنده دانگفنگ KX نهتنها از نظر توان فنی و راندمان موتور، بلکه از نظر ایمنی، طراحی و راحتی راننده نیز توانسته استانداردهای جدیدی برای کامیونهای چینی تعریف کند.
در این مقاله از پایه یک تاریخچه شکلگیری، توسعه و پیشرفتهای فنی سری KX را مرور میکنیم؛ از نخستین روزهای همکاری دانگفنگ با ولوو و معرفی مدلهای اولیه گرفته تا عرضه نسخههای جدید ۵۶۰ و ۶۶۰ اسببخاری، توسعه مدلهای گازسوز و هیدروژنی، و رکوردهای فروش در بازار داخلی چین و بازارهای صادراتی. همچنین در پایان، به حضور برند دانگفنگ تراکس در ایران و مسیر ورود محصولات این شرکت به بازار کشور میپردازیم.
ریشهها و زمینه شکلگیری KX؛ از دانگفنگ تا ولوو
شرکت Dongfeng Commercial Vehicle Co. (DFCV) زیرمجموعه اصلی گروه دانگفنگ است که از دهه ۱۹۶۰ میلادی فعالیت خود را در حوزه خودروهای سنگین آغاز کرد. تا پیش از دهه ۲۰۱۰، تمرکز اصلی این شرکت بر تولید کامیونهای اقتصادی و میانرده بود که بیشتر برای بازار داخلی چین طراحی میشدند. اما با افزایش تقاضا برای کامیونهای جادهای مدرن و رقابت با برندهای اروپایی مانند MAN، Scania و Volvo، دانگفنگ تصمیم گرفت نسل جدیدی از محصولات خود را با همکاری فنی خارجی توسعه دهد.
در سال ۲۰۱۵، گروه ولوو با خرید ۴۵ درصد از سهام DFCV وارد این همکاری استراتژیک شد. این مشارکت نقطه عطفی در تاریخ دانگفنگ محسوب میشود، زیرا باعث انتقال فناوریهای حیاتی ولوو در زمینه طراحی شاسی، ایمنی فعال، آیرودینامیک و کنترل کیفیت تولید شد.
هدف از این همکاری، ساخت کامیونهایی بود که بتوانند از نظر دوام، راحتی و بهرهوری سوخت با رقبای اروپایی رقابت کنند. نتیجه این پروژه، تولد نسل جدید کامیونهای دانگفنگ با نامهای KX، KL، KR و KC بود که هرکدام برای کاربری متفاوتی طراحی شدند و سری KX بهعنوان کشنده پرچمدار معرفی شد.

معرفی رسمی و نسل نخست KX؛ پرچمدار جادهای چین
مدل Dongfeng KX نخستینبار در سال ۲۰۱۶ در نمایشگاه کامیون شانگهای معرفی شد. این کشنده، حاصل مستقیم همکاری مهندسان چینی و سوئدی بود و با هدف رقابت مستقیم با کامیونهای اروپایی طراحی شد.
KX بر پایه پلتفرم جدید Heavy-Duty Global Platform ساخته شد و در زمان معرفی، از پیشرفتهترین کامیونهای تولید چین به شمار میرفت. طراحی ظاهری آن با الهام از خطوط آیرودینامیک ولوو FH و تمرکز بر کاهش مقاومت باد انجام شد تا مصرف سوخت به حداقل برسد.
در بخش فنی، KX با موتورهای Cummins ISZ 13L در نسخههای ۴۸۰، ۵۲۰ و ۵۶۰ اسببخار عرضه شد و با جعبهدنده ۱۶ سرعته ZF TraXon AMT جفت شد. این ترکیب، KX را به یکی از معدود کشندههای چینی با سیستم انتقال قدرت تماماتوماتیک باکیفیت اروپایی تبدیل کرد.
علاوه بر این، کابین کشنده با استانداردهای جدید ایمنی، عایق صوتی، تهویه مطبوع دوگانه، تختخواب کامل و ارگونومی مدرن طراحی شد تا در سفرهای طولانی، رفاه راننده تضمین شود. از همان سالهای نخست، KX توانست سهم قابلتوجهی از بازار کامیونهای پریمیوم چین را بهدست آورد و به عنوان «کامیون ملی» معرفی شود.

توسعه قوای محرکه و جعبهدنده؛ از ISZ13 تا Z14 و TraXon
یکی از عوامل کلیدی موفقیت سری KX، توسعه پیشرانههای قدرتمند و در عین حال کممصرف بود. دانگفنگ از همان ابتدا برای این پروژه با دانگفنگ کامینز (Dongfeng Cummins Engine Co.) همکاری نزدیکی داشت تا بتواند موتورهای دیزلی سنگینوزن با استاندارد جهانی تولید کند. نتیجه این همکاری، استفاده از پیشرانههای ISZ13 با حجم ۱۳ لیتر و توان خروجی بین ۴۸۰ تا ۵۶۰ اسببخار بود. این موتورها علاوه بر توان بالا، گشتاوری در حدود ۲۵۰۰ نیوتنمتر ارائه میدادند که برای مسیرهای کوهستانی و بارهای سنگین ایدهآل بود.
در نسل دوم KX، این موتور جای خود را به پیشرانه جدیدتر Dongfeng Z14 داد که بر پایه فناوریهای بهروزتر ولوو و کامینز توسعه یافته بود. موتور Z14 با حجم ۱۴ لیتر و توان ۵۸۰ تا ۶۰۰ اسببخار، بهصورت مستقیم با رقبای اروپایی مانند MAN D38 و Scania DC16 رقابت میکرد. همچنین این موتور از فناوریهای کاهش آلایندگی پیشرفته مانند SCR+DPF+DOC بهره میبرد و با استاندارد آلایندگی China VI مطابقت داشت.
در بخش انتقال قدرت، دانگفنگ از جعبهدنده اتوماتیک ZF TraXon AMT استفاده کرد که یکی از دقیقترین و نرمترین سیستمهای تعویض دنده در کامیونهای سنگین محسوب میشود. ترکیب TraXon با موتور Z14 باعث کاهش مصرف سوخت تا ۵٪ نسبت به نسخههای اولیه و افزایش دوام سیستم انتقال قدرت شد. در نسخههای جدیدتر، گیربکس Fast AMT ساخت چین نیز بهصورت گزینه جایگزین ارائه شد تا قیمت نهایی برای بازارهای داخلی رقابتیتر شود.

توسعه مدلهای خاص و پرقدرت؛ KX King و مدلهای گازسوز (LNG)
در ادامه مسیر توسعه، دانگفنگ برای پاسخ به نیاز ناوگانهای سنگین و بینالمللی، نسخههای پرقدرتتری از سری KX را معرفی کرد. شاخصترین آنها مدل KX King 660 hp بود که در سال ۲۰۲۲ بهعنوان یکی از قویترین کشندههای چینی وارد خط تولید شد. این مدل با موتور جدید Dongfeng Z15 با حجم ۱۵ لیتر، توان ۶۶۰ اسببخار و گشتاور چشمگیر ۳۲۰۰ نیوتنمتر تولید میکند. چنین قدرتی آن را در کنار کشندههای اروپایی مانند Volvo FH16 و Scania 650 قرار داده است.
نسخه KX King علاوه بر موتور قدرتمند، دارای جعبهدنده اتوماتیک ZF با قابلیت تعویض دنده در کمتر از ۰.۵ ثانیه، محورهای تقویتشده، سیستم کنترل کشش هوشمند و ترمز موتور سهمرحلهای است. مصرف سوخت این مدل نسبت به توان تولیدی بسیار بهینه بوده و در مسیرهای طولانی، بازده بالایی ارائه میدهد.
در کنار نسخههای دیزلی، دانگفنگ همزمان نسخههای گازسوز (LNG) را نیز معرفی کرد. این مدلها با موتورهای DGi13 LNG در محدوده توان ۴۶۰ تا ۵۳۰ اسببخار عرضه میشوند و بهویژه برای حملونقل بینشهری و ترانزیتهای بینالمللی طراحی شدهاند. نسخههای LNG سری KX در کشورهای آسیای مرکزی و خاورمیانه بهدلیل هزینه سوخت پایین و آلایندگی کمتر، محبوبیت زیادی پیدا کردهاند.

آیرودینامیک، ایمنی و فناوریهای هوشمند بهکاررفته در سری KX
با افزایش رقابت در بازار کامیونهای پریمیوم، دانگفنگ توجه ویژهای به بهینهسازی طراحی بدنه و سامانههای ایمنی سری KX نشان داد. ساختار ظاهری کشنده KX با الهام از الگوهای اروپایی بازطراحی شد تا مقاومت هوا به حداقل برسد.
استفاده از خطوط منحنی در سپر و جلوپنجره، هدایت دقیق جریان هوا در اطراف آینهها و طراحی شیبدار سقف باعث شد ضریب آیرودینامیکی کامیون تا ۰.۵۵ Cd کاهش پیدا کند. نتیجه این اصلاحات، کاهش ۳ تا ۵ درصدی مصرف سوخت در مسیرهای طولانی و پایداری بیشتر در سرعتهای بالا بود.
از نظر ایمنی، سری KX به مجموعهای از سامانههای هوشمند مجهز شده که در کامیونهای مدرن امروزی الزامی بهشمار میروند. این سامانهها شامل ترمز اضطراری خودکار (AEBS)، سیستم هشدار خروج از خط (LDWS)، کنترل پایداری الکترونیکی (ESC) و دوربین ۳۶۰ درجه هستند. علاوه بر آن، ترمزها دارای سیستم خشککن هوای پیشرفته بوده و عملکرد آنها در شرایط مرطوب بهینه است. فناوری کنترل هوشمند گشتاور (TCS) نیز در نسخههای جدیدتر اضافه شده تا مانع لغزش چرخها در سطوح لغزنده شود. این ویژگیها باعث شدند KX در آزمونهای ایمنی داخلی چین و استانداردهای اروپایی امتیاز بسیار بالایی کسب کند.
در بخش مدیریت انرژی، سیستم Eco-Roll برای حفظ شتاب در سرازیریها، سیستم پایش فشار باد تایرها (TPMS) و کروز کنترل تطبیقی (ACC) نیز در نسخههای اخیر گنجانده شدهاند. این قابلیتها در مجموع باعث کاهش خستگی راننده و افزایش بازده ناوگان در مسافتهای طولانی میشوند.

طراحی داخلی و رفاه راننده در نسخههای جدید KX
کابین سری KX با هدف ارتقای سطح آسایش و ارگونومی رانندگان طراحی شده است؛ مفهومی که پیشتر بیشتر در برندهای اروپایی دیده میشد. در نسخههای جدید، کابین دارای ارتفاع بیش از ۳ متر و عرض داخلی ۲.۳ متر است که فضای کافی برای حرکت، استراحت و کار در سفرهای بینالمللی فراهم میکند. طراحی داشبورد بهصورت نیمدایرهای و در دسترس راننده انجام شده تا کنترل تمامی ادوات بدون نیاز به حرکت اضافه ممکن باشد.
مواد مورد استفاده در داشبورد و تریم داخلی از نوع ضدخش و مقاوم در برابر تغییر دما هستند. صندلی راننده در این کشنده از نوع بادی با تنظیمات چندمحوره است و قابلیت گرمکن و تعلیق پنوماتیکی دارد. در فضای استراحت پشت کابین، تختخواب استاندارد اروپایی با عرض ۸۵ سانتیمتر، پریزهای برق ۲۲۰ ولت، چراغ مطالعه، یخچال و قفسههای نگهداری لباس تعبیه شده است.
سیستم تهویه مطبوع اتوماتیک با کنترل دو ناحیهای، عایق صوتی پیشرفته، نورپردازی داخلی LED و سیستم چندرسانهای لمسی ۱۰ اینچی از دیگر امکانات رفاهی این سری است. هدف دانگفنگ از این طراحیها، نزدیک کردن تجربه رانندگی KX به کامیونهای اروپایی و افزایش جذابیت برند برای رانندگان حرفهای بود. این تغییرات بهویژه در نسخههای صادراتی و مدل KX King بهوضوح قابل مشاهده است.

بهروزرسانیهای فنی در نسل جدید KX (۲۰۱۹ تا امروز)
در سال ۲۰۱۹ دانگفنگ نسل بهروزشده کشندههای سری KX را با تمرکز بر بهبود بهرهوری و کاهش آلایندگی معرفی کرد. این بازطراحی در پی برنامه پنجساله تحقیق و توسعهای انجام شد که با همکاری مستقیم مهندسان DFCV و Volvo Group هدایت میشد.
در این نسخه، زبان طراحی جدید دانگفنگ که از مدلهای KL و KR اقتباس شده بود، بر KX نیز اعمال گردید؛ جلوپنجره بزرگتر، چراغهای LED خطی و سپر با ورودی هوای گستردهتر ظاهر آن را مدرنتر کرد.
در بخش فنی، موتور جدید Z14 Euro VI جایگزین نسخههای قبلی شد و با فناوری تزریق سوخت فشار بالای ۲۵۰۰ بار، کارایی حرارتی موتور به بیش از ۴۶٪ رسید. جعبهدنده ZF TraXon 12AS 2700TO در نسخه جدید با سامانه «Predictive Shifting» همراه شد که براساس شیب مسیر و بار کامیون، دندهها را بهصورت پیشبینیشده تعویض میکند.
این فناوری مصرف سوخت را تا ۸٪ کاهش داد. همچنین سیستم تعلیق بادی جدید با قابلیت تنظیم ارتفاع محور عقب، تعادل بهتری هنگام حمل بار در مسیرهای شیبدار ایجاد کرد.
در همین دوره، دانگفنگ نسخه KX 530 LNG را برای ناوگانهای گازسوز چین معرفی کرد که با موتور Cummins N13 LNG توان ۵۳۰ اسببخار تولید میکرد. این مدل در کمتر از یک سال به فروش بالای ۵۰۰۰ دستگاه رسید و سهم بازار دانگفنگ در بخش کامیونهای سوخت جایگزین را به بیش از ۲۵ درصد افزایش داد. در سال ۲۰۲۲ نیز مدل KX King با موتور Z15 و قدرت ۶۶۰ اسببخار معرفی شد تا پرچمدار ناوگان سنگینوزن چین باقی بماند.

بازارهای جهانی و صادرات سری KX
موفقیت سری KX محدود به بازار داخلی چین نماند. دانگفنگ از سال ۲۰۱۸ صادرات رسمی این مدل را به کشورهای آسیایی، آفریقایی و خاورمیانه آغاز کرد. در بازارهایی مانند عربستان سعودی، امارات، روسیه، قزاقستان، پاکستان و ویتنام، KX بهسرعت جای خود را میان برندهای اروپایی تثبیت کرد. عملکرد موتور قابل اعتماد، قیمت رقابتی و شبکه خدمات پس از فروش دانگفنگ، از عوامل کلیدی رشد صادرات این مدل بودند.
در سال ۲۰۲۱، دانگفنگ گزارش داد که بیش از ۳۵٬۰۰۰ دستگاه از کشندههای سری KX و KL را به خارج از چین صادر کرده است که این رقم نسبت به پنج سال قبل افزایش دوبرابری را نشان میدهد. این مدل در کشورهای در حال توسعه، بهویژه در بخش حملونقل مواد نفتی و کالاهای سنگین، بهعنوان جایگزینی مقرونبهصرفه برای کشندههای اروپایی شناخته میشود.
دانگفنگ در بازارهای صادراتی، نسخههای متناسب با شرایط اقلیمی را نیز عرضه میکند؛ برای مثال مدلهای مجهز به سیستم خنککاری تقویتشده برای خاورمیانه، یا مدلهای با محورهای تقویتشده مخصوص مسیرهای معدنی در آفریقا. این رویکرد باعث شد کشنده KX نهتنها در بازارهای نوظهور، بلکه در بخش ناوگانهای صنعتی و حملونقل بینالمللی نیز جایگاهی پایدار بهدست آورد.

جایگاه KX در میان رقبا در بازار چین و بینالملل
در بازار سنگینوزن چین، رقابت میان برندهای داخلی و خارجی بسیار نزدیک است. کشنده دانگفنگ KX با ورود خود در سال ۲۰۱۶ توانست توازن رقابت را تغییر دهد و در کنار برندهایی مانند FAW J7، شاکمن X6000، فتون Auman EST-A و Shaanxi Delong X5000 به یکی از پنج کشنده برتر چین تبدیل شود. نقطه تمایز اصلی KX نسبت به رقبا، استفاده از فناوریهای اروپایی در بخش قوای محرکه و انتقال قدرت است؛ امری که در برندهای دیگر کمتر به این سطح از کیفیت رسیده است.
از نظر توان و گشتاور، مدل KX King 660 hp در حال حاضر یکی از قویترین کشندههای تولیدشده در چین محسوب میشود و تنها رقیب مستقیم آن در این سطح، مدل FAW J7 660 hp است. در آزمونهای مصرف سوخت انجامشده در مسیرهای لانگهال، KX عملکردی در سطح کامیونهای اروپایی نظیر Volvo FH540 و MAN TGX 18.560 ارائه داده و حتی در برخی شرایط بار سنگین، مصرف سوخت پایینتری ثبت کرده است.
در بازار صادراتی نیز، KX با ترکیب قیمت رقابتی و امکانات رفاهی گسترده، موفق شده سهم قابلتوجهی از بازار خاورمیانه، آسیای مرکزی و آفریقا را از برندهایی مانند Sinotruk و FAW بگیرد. مشتریان عمده این مدل، شرکتهای فعال در حملونقل بینالمللی و ترانزیت مرزی هستند که بهدنبال کشندهای قدرتمند، بادوام و مقرونبهصرفهاند. این جایگاه باعث شده KX به نماد توان صنعتی چین در عرصه خودروهای تجاری سنگین تبدیل شود.

تصویر برند و بازتاب رسانهای دانگفنگ KX
ورود سری KX نقطه آغاز جدیدی برای هویت برند Dongfeng Trucks بود. رسانههای تخصصی صنعت کامیون چین، از جمله China Truck Network و Commercial Vehicle World، بارها از KX بهعنوان «اولین کشنده چینی در سطح جهانی» یاد کردهاند. طراحی مدرن، کیفیت مونتاژ بالا و همکاری فنی با ولوو، موجب شد تا تصویر عمومی دانگفنگ از یک تولیدکننده اقتصادی به برندی با قابلیت رقابت در کلاس پریمیوم تغییر کند.
در نمایشگاههای بینالمللی مانند Auto Shanghai، IAA Hanover و Bauma China، کشنده KX همواره یکی از پرمخاطبترین مدلهای غرفه دانگفنگ بوده است. معرفی نسخههای KX LNG و KX King بازتاب گستردهای در رسانههای حملونقل داشت و توجه کارشناسان را به توان فنی صنعت کامیونسازی چین جلب کرد. افزون بر این، فیلمهای رسمی معرفی KX در پلتفرمهایی مانند YouTube و Bilibili بازدید میلیونی داشته و سبب افزایش آگاهی جهانی از برند Dongfeng Trucks شده است.
در سالهای اخیر، دانگفنگ با اجرای کمپینهای بازاریابی تحت شعار “Reliable Power, Global Trust” توانسته تصویر کشنده KX را با مفاهیمی چون اعتماد، قدرت و کارایی در ذهن مشتریان تثبیت کند. همین رویکرد تبلیغاتی، برند را از یک نام صرفاً محلی، به بازیگری معتبر در بازار جهانی کشندهها ارتقا داده است.

تاریخچه حضور دانگفنگ تراکس در ایران
ورود رسمی دانگفنگ تراکس به ایران ابتدا از مسیر شرکتهای خصوصی آغاز شد. در اوایل دهه ۱۳۹۰، چند واردکننده مستقل تعدادی از کشندههای Dongfeng KX 480 و مدلهای میانرده KL را بهصورت محدود وارد کشور کردند. این محصولات بهدلیل شباهت فنی به کامیونهای ولوو و استفاده از موتورهای Cummins ISZ، بهسرعت مورد توجه رانندگان و شرکتهای حملونقل بینالمللی قرار گرفتند. عملکرد قابل اعتماد موتور و گیربکس ZF، مصرف سوخت مناسب و امکانات رفاهی قابل قبول، باعث شد نام دانگفنگ در بازار ایران شناخته شود.
اما نقطه عطف حضور این برند در کشور زمانی رقم خورد که سایپا دیزل بهعنوان نماینده رسمی عرضه کامیونهای دانگفنگ معرفی شد. این شرکت با هدف توسعه ناوگان سنگین و جایگزینی کشندههای فرسوده، همکاری مستقیم با Dongfeng Commercial Vehicle را آغاز کرد. در قالب این همکاری، مدلهای جدیدتر KX و KL با پشتیبانی خدمات پس از فروش سایپا دیزل وارد بازار شدند. این اقدام موجب شد عرضه و سرویسدهی محصولات دانگفنگ در ایران ساختارمند و رسمی شود.
امروزه سایپا دیزل با مونتاژ و عرضه کشندههای Dongfeng KX480 و KX520 توانسته این برند را به یکی از گزینههای اصلی ناوگانهای حملونقل بینالمللی و بینشهری تبدیل کند. پشتیبانی فنی گسترده، تامین قطعات یدکی از طریق شبکه رسمی و قیمت رقابتی نسبت به برندهای اروپایی، موجب شده کشندههای دانگفنگ سهم قابل توجهی از بازار ایران را به خود اختصاص دهند. پیشبینی میشود با ادامه همکاری سایپا دیزل و DFCV، مدلهای جدیدتری مانند KX LNG یا نسخههای بهروزشده سری King نیز در آینده نزدیک به بازار ایران معرفی شوند.

جمعبندی
تاریخچه کشنده دانگفنگ سری KX داستانی از پیشرفت، همکاری و نوسازی در صنعت کامیونسازی چین است. این سری که با هدف رقابت با برندهای اروپایی طراحی شد، امروز بهعنوان نماد مهندسی نوین چینی شناخته میشود. از نخستین مدلهای KX با موتور ISZ13 تا نسخههای پرقدرت KX King 660 hp و مدلهای گازسوز و هیدروژنی، مسیر توسعه این خانواده نشان میدهد دانگفنگ چگونه توانسته از یک تولیدکننده منطقهای به بازیگری جهانی در حملونقل جادهای تبدیل شود.
در این مقاله از پایه یک دیدیم که KX با اتکا بر همکاری فنی با ولوو، بهبود مستمر طراحی، استفاده از فناوریهای هوشمند و توسعه سوختهای جایگزین، جایگاه خود را بهعنوان یکی از کشندههای پیشرفته و قابل اعتماد آسیا تثبیت کرده است. حضور این برند در بازار ایران نیز هرچند محدود، اما تأثیرگذار بوده و نشان داده که کامیونهای چینی میتوانند در مسیر کیفیت و دوام با برندهای اروپایی همتراز شوند. آینده دانگفنگ با تمرکز بر کامیونهای برقی و هیدروژنی، چشمانداز روشنی از حملونقل پایدار و رقابت جهانی را نوید میدهد.
این مطلب توسط تیم کارشناسان سایت پایه یک نوشته شده است.
پشت هر مطلب در وبلاگ پایه یک، کار تیمی است؛ خبرنگار میدانی، کارشناس فنی و پژوهشگر محتوا. از مقایسهٔ جزئیات تا راهنمای انتخاب بهترینهای انواع کامیون و کامیونت، راهنمای لوازم و قطعات خودروهای سنگین و... ما به تصمیمهای روزمره سنگین سواران کمک میکنیم. کلیک کنید تا با نویسندگان ما بیشتر آشنا شوید.
در حال حاضر هیچ نظر یا دیدگاهی ثبت نشده است. شما میتوانید اولین نفری باشید که دیدگاه یا نظر خود را برای ما ارسال میکنید.