تاریخچه و بررسی محصولات بهمن‌ دیزل؛ هر آنچه باید درباره این شرکت بدانید

شاید اگر به چند دهه قبل برگردیم، نام گروه بهمن برای اکثر ایرانی‌ها تداعی‌کننده وانت‌های مزدا ۱۰۰۰ و بعدها مزدا ۱۶۰۰ و ۲۰۰۰ بود. خودروهایی که در کوچه و بازار بار کسبه را جابه‌جا می‌کردند. اما هیچ‌کس فکر نمی‌کرد شرکتی که تخصصش ساخت وانت‌های سبک بود، روزی سهم زیادی از بازار کامیون و کامیونت ایران را در اختیار بگیرد.

تحولات بهمن‌ دیزل، نمایی از تغییر رویکرد این واحد صنعتی در شرایط مختلف بازار است؛ مجموعه‌ای که از یک خط مونتاژ محدود، به تولیدکننده‌ای تبدیل شد که امروزه انواع کامیونت، کامیون و کشنده را در تیراژ انبوه تولید و عرضه می‌کند.

در این مقاله از پایه یک، روند فعالیت این شرکت را بررسی می‌کنیم؛ مسیری که از همکاری با برندهای ژاپنی آغاز شد و در ادامه به مشارکت با شرکای چینی و طراحی برندهای اختصاصی تغییر یافت.

تاسیس بهمن‌دیزل و تمرکز بر خودروهای سنگین

پیشینه فعالیت شرکت به سال ۱۳۳۱ و تاسیس شرکت ایران خلیج کو بازمی‌گردد که بعدها به نام‌های مختلفی تغییر یافت و در نهایت به گروه بهمن تبدیل شد. فعالیت اصلی این واحد صنعتی از سال ۱۳۸۲ آغاز شد. در این سال، مدیران گروه بهمن تصمیم گرفتند فعالیت‌های مربوط به خودروهای تجاری سنگین و نیمه‌سنگین را از بخش سواری و وانت جدا کنند.

هدف این بود که با توجه به نیاز بازار ایران به نوسازی ناوگان فرسوده، خودروهای جدید جایگزین کامیونت‌های قدیمی خاور در سیستم پخش و توزیع شوند. همین نیاز باعث شد تا شرکت بهمن‌ دیزل به‌صورت رسمی فعالیت خود را آغاز کند. هدف اولیه این شرکت نه تولید، بلکه مونتاژ باکیفیت‌ترین محصولات جهانی برای بازار ایران بود.

آن‌ها می‌دانستند که رانندگان ایرانی به دوام و استهلاک پایین اهمیت می‌دهند. به همین دلیل، به‌جای استفاده از برندهای ناشناخته، همکاری با برند معتبر ژاپنی ایسوزو در دستور کار قرار گرفت.

ورود ایسوزو به بازار و تغییر استانداردهای کامیونت

ورود ایسوزو به خط تولید بهمن دیزل در قزوین، یک شوک مثبت به بازار حمل‌ونقل درون‌ شهری بود. تا پیش از آن، بازار کامیونت ایران عمدتا در انحصار مدل‌هایی نظیر خاور ۶۰۸ بود؛ اما ورود سری NPR و NKR ایسوزو در تناژهای ۵.۲، ۶ و ۸ تن، استاندارد جدیدی را در زمینه کارایی و راحتی راننده ایجاد کرد.

این کامیونت‌ها نرم بودند، کولر داشتند، فرمانشان هیدرولیک بود و از همه مهم‌تر، موتورهایشان به این سادگی‌ها خراب نمی‌شد. مونتاژ ایسوزو در بهمن دیزل با نظارت سخت‌گیرانه ژاپنی‌ها انجام می‌شد.

پیاده‌سازی استانداردهای دقیق کنترل کیفیت در آن دوره، اعتبار محصولات این شرکت را در سال‌های بعد تضمین کرد. ایسوزو به قدری در بازار ایران محبوب شد که به پول نقد بازار تبدیل شد؛ یعنی هر راننده‌ای که ایسوزو می‌خرید، مطمئن بود که موقع فروش ضرر نمی‌کند.

این همکاری سال‌ها ادامه یافت و بهمن‌ دیزل را به تامین‌کننده اصلی بازار کامیونت‌های سبک در ایران تبدیل کرد. در این سال‌ها، سهم بهمن‌ دیزل در بازار کامیونت به بیش از ۵۰ درصد رسید که رکورد قابل ‌توجهی در این بخش محسوب می‌شد.

تغییر استراتژی تولید پس از محدودیت‌های بین‌المللی

مثل بسیاری از صنایع دیگر در ایران، داستان بهمن دیزل هم با تحریم‌ها گره خورد. با شروع دور جدید تحریم‌ها و سخت‌تر شدن نقل‌وانتقال پول، حضور شرکای ژاپنی کمرنگ شد.

ایسوزو که بازارهای بزرگتری مثل آمریکا را داشت، نمی‌توانست ریسک حضور در ایران را بپذیرد. ارسال قطعات کند و در مقاطعی قطع شد. اینجا بود که خط تولیدی که عادت به مونتاژ ژاپنی داشت، با خطر توقف روبرو شد.

مدیران شرکت بین توقف فعالیت و تعدیل نیرو یا یافتن شرکای جایگزین، گزینه دوم را انتخاب کردند. اما جایگزین کردن ایسوزو کار ساده‌ای نبود. مشتریانی که سال‌ها به کیفیت ژاپنی عادت کرده بودند، به راحتی جنس دیگری را قبول نمی‌کردند.

استراتژی اول، نگاه به شرق و کشور چین بود، اما نه هر برند چینی. آن‌ها به سراغ برندهایی رفتند که تکنولوژی نزدیک به ایسوزو داشته باشند یا حتی از پلتفرم‌های مشابه استفاده کنند.

 معرفی برند اختصاصی شیلر و بومی‌سازی تولید

یکی از مهم‌ترین نقاط عطف در تاریخچه بهمن دیزل، رونمایی از برند اختصاصی شیلر بود. زمانی که قطعات ایسوزو نایاب شد، مهندسان شرکت تصمیم گرفتند با استفاده از دانش فنی که در سال‌های همکاری با ژاپن کسب کرده بودند و تامین قطعات از منابع دیگر (عمدتا چینی و داخلی)، پلتفرم ایسوزو را بومی‌سازی کنند.

کامیونت شیلر ۶ تن، حاصل این تفکر بود. ظاهر اتاق شباهت زیادی به همان ایسوزوهای قدیمی داشت، اما تغییراتی در جلوپنجره و چراغ‌ها داده شده بود. موتور و گیربکس از برندهای معتبر چینی که تحت لیسانس‌های اروپایی یا آمریکایی مثل کامینز و WLY بودند انتخاب شد.

هدف این بود که خودرویی با قیمت پایین‌تر از ایسوزو ولی با کارایی مشابه تولید شود تا خط تولید نخوابد. اگرچه در ابتدای ورود، رانندگان با دیده تردید به شیلر نگاه می‌کردند، با گذشت زمان و اثبات عملکرد این کامیونت در ناوگان توزیع شهری، سهم بازار آن به تدریج افزایش یافت.

عرضه شیلر، مرحله تغییر رویکرد بهمن‌ دیزل از مونتاژ محصولات خارجی به سمت مالکیت برند اختصاصی بود.

آغاز همکاری با شرکت فاو و تنوع محصولات

بهمن دیزل فقط در بازار سبک فعالیت نمی‌کرد. آن‌ها می‌دانستند که بازار کامیون و کشنده‌های سنگین نیز سودآوری بالایی دارد. در حالی که رقبایی مثل ایران خودرو دیزل و سایپا دیزل با برندهای مختلف کار می‌کردند، بهمن دیزل با بزرگترین خودروساز دولتی چین، یعنی فاو وارد مذاکره شد.

نتیجه این همکاری، ورود کشنده‌های فاو J6 به جاده‌های ایران بود. فاو J6 یک کشنده تک محور (۴x۲) و جفت محور (۶x۴) بود که طراحی ساده اما مهندسی شده داشت. موتور ۴۲۰ اسب بخاری این خودرو و گیربکس ZF، ترکیبی بود که رانندگان ایرانی آن را می‌پسندیدند. فاو به عنوان یک کشنده اقتصادی ولی سخت‌جان شناخته شد.

کیفیت مونتاژ بهمن دیزل هم باعث شد تا فاوهای مونتاژ ایران وضعیت بهتری نسبت به برخی رقبا داشته باشند. همکاری با فاو منجر به توسعه سبد محصولات شرکت شد؛ به‌طوری که علاوه بر خودروهای توزیع شهری، کشنده‌های سنگین جهت حمل‌ونقل جاده‌ای و ترانزیت نیز به خط تولید اضافه شدند.

ورود به بازار خودروهای سنگین با برند امپاور

در سال‌های اخیر، سلیقه بازار تغییر کرد. با ورود کشنده‌های چینی نسل جدید که کابین‌های بزرگ، سقف بلند و آپشن رفاهی زیاد داشتند، مدل‌های قدیمی فاو دیگر جذابیت ظاهری نداشتند. بهمن دیزل برای عقب نماندن از رقبایی که دایون، فوتون H5 و چنگ‌لونگ را عرضه می‌کردند، نیاز به یک پرچمدار جدید داشت.

این پرچمدار با نام تجاری امپاور معرفی شد. مدل BD500 امپاور اولین محصول از این سری بود که چهره‌ای کاملا به روز و اروپایی داشت. استفاده از گیربکس اتوماتیک اینتاردر دار، سیستم هشدار انحراف از مسیر، ترمز اضطراری هوشمند و کابین فلت (بدون پالونی)، امپاور را به محصولی با استانداردهای فنی بالاتر نسبت به مدل‌های قبلی تبدیل کرد.

این خودرو نشان داد که بهمن دیزل فقط به دنبال خودروهای کار و اقتصادی نیست، بلکه قصد دارد با آپشن و تکنولوژی هم رقابت کند. امپاور به سرعت توانست نظر رانندگان ترانزیت را جلب کند، کسانی که به دنبال راحتی نزدیک به اسکانیا و ولوو بودند اما بودجه خرید آن‌ها را نداشتند.

گسترش خطوط تولید و تجهیز خودروهای ویژه (کاربری‌سازی)

یکی دیگر از بخش‌های مهم تاریخچه بهمن دیزل که کمتر دیده شده، توسعه بخش کاربری‌سازی است. برخلاف بسیاری از خودروسازان که شاسی خالی تحویل مشتری می‌دهند، بهمن دیزل سالن‌های وسیعی را برای ساخت اتاق بار تجهیز کرد. از اتاق‌های مسقف فلزی و چادری گرفته تا کاربری‌های خاص مثل آتش‌نشانی و حمل زباله.

این استراتژی باعث شد تا مشتریان سازمانی تمایل بیشتری به خرید از این شرکت داشته باشند، چون خودرو را به صورت آماده به کار تحویل می‌گرفتند و درگیر پروسه شماره‌گذاری کاربری و ساخت اتاق در کارگاه‌های متفرقه نمی‌شدند. استانداردسازی اتاق‌سازی در این شرکت کمک کرد تا ایمنی ناوگان نیز افزایش یابد.

مسیر توسعه و چشم‌انداز آینده

بهمن‌ دیزل طی سه دهه فعالیت، با عبور از مرحله مونتاژ برندهای بین‌المللی و تمرکز بر بومی‌سازی برندهای اختصاصی نظیر شیلر و امپاور، مدل متفاوتی از مدیریت بحران و توسعه محصول را ارائه داده است. هرچند وابستگی به تامین قطعات همچنان پابرجاست، اما تمرکز بر مهندسی محصول و هماهنگی با نیاز بازار داخلی، تداوم فعالیت این شرکت را تضمین کرده است.

با سخت‌گیرانه‌تر شدن استانداردهای زیست‌محیطی و ضرورت نوسازی ناوگان فرسوده، راهبرد آینده این شرکت بر پایه تکنولوژی‌های نوین خواهد بود. در فضای رقابتی فعلی، انتظار می‌رود گام بعدی بهمن‌ دیزل، ورود به حوزه خودروهای تجاری برقی یا معرفی نسل جدید خودروهای فوق‌سنگین با آلایندگی کمتر باشد.

آیا تا به حال تجربه رانندگی با محصولات بهمن دیزل (ایسوزو، شیلر، فاو یا امپاور) را داشته‌اید؟ به نظر شما کیفیت محصولات جدید این شرکت با ایسوزوهای قدیمی قابل مقایسه است؟ تجربیات خود را در بخش کامنت‌ها با ما و سایر رانندگان به اشتراک بگذارید.