تاریخچه ایران خودرو دیزل؛ از اولین مونتاژها تا تولید خودروهای تجاری 
وقتی صحبت از صنعت خودروسازی ژاپن میشود، اولین کلماتی که به ذهن هر کسی خطور میکند کیفیت، دوام و استهلاک پایین است. اما این ویژگیها فقط مختص خودروهای سواری تویوتا و هوندا نیست؛ در دنیای خشن حملونقل جادهای، جایی که فشار بار و مسافتهای طولانی رحم ندارد، این هینو پروفیا است که پرچم مهندسی ژاپن را بالا نگه داشته است.
این کامیون سنگین که در بسیاری از بازارهای جهانی از جمله ایران با کد هینو ۷۰۰ شناخته میشود، ترکیبی از جان سختی سنتی ساموراییها و تکنولوژی مدرن است. هینو به عنوان بازوی خودروسازی سنگین گروه تویوتا، همواره تلاش کرده تا استانداردهای سختگیرانه شرکت مادر را در ابعاد خودروهای تجاری پیادهسازی کند.
در این مقاله از پایه یک، قصد داریم به سفری تاریخی در خط تولید این شرکت برویم و سرگذشت مدل پروفیا را از ابتدا تا امروز بررسی کنیم. مدلی که توانست با تکیه بر موتورهای کم مصرف و شاسیهای مقاوم، به رقیبی جدی برای برندهای لوکس اروپایی مانند ولوو و اسکانیا در بازار آسیا و اقیانوسیه تبدیل شود.
پیش از تولد؛ عصر کامیون دلفین سوپر
برای درک عظمت پروفیا، باید کمی به عقب برگردیم؛ به دهه ۸۰ میلادی و زمانی که جادههای ژاپن در تسخیر مدلی به نام سوپر دلفین (Super Dolphin) بود. این مدل که پدر بزرگ پروفیا محسوب میشود، با آن ظاهر جعبهای و چراغهای مستطیلی کلاسیک، نماد دوران طلایی اقتصاد ژاپن بود.
سوپر دلفین با موتورهای حجیم ۸ و ۱۰ سیلندر خود، استانداردی جدید از قدرت را تعریف کرد و به دلیل سادگی مکانیکی فوقالعادهاش، به یکی از محبوبترین گزینهها برای تبدیل شدن به کامیونت های سنگین و میکسر تبدیل شده بود.
با این حال، با ورود به دهه ۹۰ میلادی، قوانین بازی تغییر کرد. مقررات زیست محیطی سختگیرانهتر شدند و نیاز به کاهش مصرف سوخت و افزایش ایمنی راننده، طراحیهای قدیمی و مکعبی را به چالش کشید.
سوپر دلفین با وجود محبوبیتش، دیگر نمیتوانست پاسخگوی نیازهای مدرن باشد؛ آیرودینامیک ضعیف آن باعث هدر رفت سوخت میشد و کابین آن برای سفرهای طولانی راحتی لازم را نداشت. اینجا بود که مهندسان هینو تصمیم گرفتند نسل جدیدی را خلق کنند که روح جان سخت دلفین را در کالبدی مدرن و تراش خورده حفظ کند.
نسل اول (۱۹۹۲ – ۲۰۰۳)؛ ظهور پروفیا
در سال ۱۹۹۲، هینو از محصولی رونمایی کرد که قرار بود بازی را تغییر دهد: Super Dolphin Profia. مهندسان ژاپنی با هوشمندی تمام، نام دلفین را برای حفظ مشتریان وفادار قدیمی نگه داشتند، اما واژه Profia (ترکیبی از Professional و Advance) را به آن اضافه کردند تا نشان دهنده گامی رو به جلو باشد.
در طراحی ظاهری، آن خطوط تیز و جعبهای جای خود را به لبههای نرمتر و منحنی دادند. این تغییر فقط برای زیبایی نبود؛ بلکه مقاومت هوا را بهطور چشمگیری کاهش داد و باعث شد این کامیون در سرعتهای بالا مصرف سوخت بهینهتری داشته باشد.
اما قلب تپنده نسل اول، همان چیزی بود که رانندگان عاشقش شدند. هینو در این مدل از طیف وسیعی از موتورها استفاده کرد که گل سرسبد آنها موتورهای سری K13C و F17D بودند. این پیشرانههای دیزلی به قدری جان سخت و باکیفیت طراحی شده بودند که هنوز هم بعد از گذشت سه دهه، نمونههای فعال آنها در جادههای ترانزیتی دیده میشوند.
تمرکز هینو در این دوره بر روی ساخت شاسیهایی بود که بتوانند زیر فشار بارهای سنگین و تریلرها، بدون خم شدن یا ترک خوردن دوام بیاورند و همین موضوع پایه شهرت جهانی آنها شد.

نسل دوم (۲۰۰۳ – ۲۰۱۷)؛ عصر گِرَند پروفیا
سال ۲۰۰۳ نقطه عطفی در تاریخ هینو بود، در این سال، نام سوپر دلفین برای همیشه بازنشسته شد و این کامیون با نام مستقل Grand Profia در ژاپن و Hino 700 در بازارهای جهانی معرفی شد. این تغییر نامگذاری نشان میداد که هینو حالا اعتماد به نفس کافی را پیدا کرده تا با هویتی جدید و مستقل به جنگ رقبای اروپایی برود. طراحی کابین در این نسل مدرنتر، بلندتر و جادارتر شد تا رانندگانی که روزها و هفتهها در جاده هستند، احساس خستگی کمتری کنند.
مهمترین انقلاب فنی در سری ۷۰۰، معرفی گیربکس های نیمه اتوماتیک Pro Shift بود. تا پیش از این، تعویض دنده در سربالاییها کابوس رانندگان خودروهای سنگین بود، اما سیستم Pro Shift با تعویض دندههای هوشمند و دقیق، هم آسایش راننده را تضمین کرد و هم عمر صفحه کلاچ را افزایش داد.
علاوه بر این، هینو در این نسل توجه ویژهای به استانداردهای ایمنی کرد و سیستمهای ترمز پیشرفتهای را روی این تریلیکشهای قدرتمند نصب کرد که در جادههای لغزنده عملکردی خیره کننده داشتند. این نسل همان مدلی است که تصویر هینو را به عنوان یک برند پریمیوم آسیایی در بازارهای جهانی تثبیت کرد.

نسل سوم (۲۰۱۷ – تاکنون)؛ انقلابی در ایمنی و هوش مصنوعی
سال ۲۰۱۷ زمان رونمایی از چهره کاملا دگرگون شده پروفیا بود، هینو در طراحی این نسل، محافظهکاری همیشگی ژاپنیها را کنار گذاشت و ظاهری خشن، مدرن و جذاب خلق کرد که با جلو پنجره بزرگ و چراغهای LED خود، ابهت خاصی در جاده دارد.
اما تغییرات اصلی در زیر کابین اتفاق افتاد؛ جایی که سیاست کوچکسازی موتور یا همان Downsizing اجرا شد. استفاده از موتورهای ۹ لیتری (A09C) و ۱۳ لیتری (E13C) به جای پیشرانههای حجیم قدیمی، باعث شد تا مصرف سوخت به شکل قابل توجهی کاهش یابد بدون اینکه گشتاور و قدرت کشش خودرو افت کند.
تمرکز اصلی نسل سوم بر روی ایمنی فعال و هوشمند است. مهندسان هینو سیستمهای پیشرفتهای مانند PCS (سیستم پیشگیری از تصادف) را روی این کامیون نصب کردند که با استفاده از رادار و دوربین، موانع و عابران پیاده را تشخیص میدهد و در صورت حواسپرتی راننده، بهطور خودکار ترمز میگیرد.
کابین داخلی نیز بازطراحی شد تا ارگونومی بیشتری داشته باشد؛ صندلیهای بادی با قابلیت تنظیم چندگانه و داشبوردی که تمامی کلیدها را در دسترس راننده قرار میدهد، پروفیا جدید را به یکی از راحتترین دفاتر کار متحرک دنیا تبدیل کرده است.

پروفیا هیبرید؛ شاهکار تکنولوژی هینو
اوج هنرنمایی هینو در معرفی نسخه پروفیا هیبرید نمایان شد؛ این خودرو به عنوان اولین کامیون هیبریدی سنگین جهان شناخته میشود که توانسته تکنولوژی خودروهای سواری را به دنیای حملونقل سنگین وارد کند.
سیستم پیشرانه این مدل ترکیبی از یک موتور دیزل قدرتمند و یک موتور الکتریکی است که وظیفه دارد در سربالاییها و شروع حرکت، گشتاور اضافی تولید کند و فشار را از روی موتور دیزلی بردارد. نتیجه این همکاری، کاهش مصرف سوخت و آلایندگی است که برای شرکتهای حملونقل بزرگ اهمیت حیاتی دارد.
نکته جالب در مورد پروفیا هیبرید، استفاده از هوش مصنوعی برای مدیریت انرژی است. کامپیوتر مرکزی این تریلی با استفاده از نقشههای سه بعدی و GPS، شیب مسیر پیش رو را تا صد کیلومتر آینده تحلیل میکند.
اگر مسیر سرازیری باشد، سیستم سعی میکند باتریها را خالی نگه دارد تا با ترمزگیری در سرازیری شارژ شوند و اگر سربالایی در پیش باشد، انرژی الکتریکی را ذخیره میکند تا در گردنهها به کمک موتور بیاید. این سطح از هوشمندی نشان میدهد که هینو نه فقط به فکر ساخت کامیون، بلکه به دنبال خلق هوشمندانهترین روش حمل بار است.
میراثدار کیفیت تویوتا؛ ترکیب سادگی و قدرت
داستان هینو پروفیا، روایتگر فلسفه صنعتی ژاپن است: تمرکز بر کارایی و پرهیز از پیچیدگیهای غیر ضروری. این محصول که وارث بر حق کیفیت تویوتا در مقیاس خودروهای سنگین است، توانسته تعادلی مثال زدنی میان قدرت، دوام و هزینه ایجاد کند.
شاید پروفیا در نگاه اول آن زرق و برق و امکانات رفاهی خیره کننده کامیونهای سوئدی یا آلمانی را نداشته باشد، اما در عمل ثابت کرده است که برای رانندهای که میخواهد سالها بدون دردسر تعمیرگاه و توقفهای طولانی کار کند، بهترین همراه است.

سیر تکامل این مدل از دلفینهای کلاسیک تا هیبریدهای هوشمند امروزی، نشان میدهد که هینو هرگز در باد موفقیت گذشته نخوابیده است. آنها با درک نیازهای روز، مانند کاهش آلایندگی و افزایش ایمنی، توانستند محصولی بسازند که هم در جادههای کوهستانی ژاپن و هم در مسیرهای طولانی ترانزیت بینالمللی سربلند باشد. برای مالک یک ناوگان حمل و نقل، پروفیا یعنی کاهش هزینههای عملیاتی و برای راننده، یعنی اطمینان از رسیدن به مقصد.
نظر شما چیست؟ اگر قرار باشد بین استهلاک پایین و جان سختی کامیونهای ژاپنی و امکانات رفاهی و لوکس بودن کامیونهای اروپایی یکی را انتخاب کنید، انتخاب شما کدام خواهد بود؟ آیا تجربه رانندگی با هینو ۷۰۰ یا مدلهای قدیمیتر آن را داشتهاید؟ خوشحال میشویم تجربیات و نظرات فنی خود را در پایین همین صفحه با ما و سایر همکاران به اشتراک بگذارید.
این مطلب توسط تیم کارشناسان سایت پایه یک نوشته شده است.
پشت هر مطلب در وبلاگ پایه یک، کار تیمی است؛ خبرنگار میدانی، کارشناس فنی و پژوهشگر محتوا. از مقایسهٔ جزئیات تا راهنمای انتخاب بهترینهای انواع کامیون و کامیونت، راهنمای لوازم و قطعات خودروهای سنگین و... ما به تصمیمهای روزمره سنگین سواران کمک میکنیم. کلیک کنید تا با نویسندگان ما بیشتر آشنا شوید.
در حال حاضر هیچ نظر یا دیدگاهی ثبت نشده است. شما میتوانید اولین نفری باشید که دیدگاه یا نظر خود را برای ما ارسال میکنید.