اعداد روی لاستیک کامیون بیانگر چیست و آنها را چطور بخوانیم؟
زمان تقریبی مطالعه 11 دقیقه
0
پسندیدمسیستم باد یا پنوماتیک در خودروهای سنگین امروزی حکمی فراتر از یک نیروی کمکی ساده دارد و در واقع شریان حیاتی برای عملکرد صحیح ترمزها، سیستم تعلیق و حتی تعویض دنده محسوب میشود. هرگونه نقص، سوراخ یا نشتی در این مخازن نه تنها باعث میشود کمپرسور برای جبران افت فشار به طور مدام کار کند و استهلاک و مصرف سوخت بالا برود بلکه میتواند منجر به خالی شدن ناگهانی ترمز زیر پای راننده و بروز فجایع جبران ناپذیر در جاده شود.
در این مقاله از پایه یک قصد داریم اصول صحیح و ایمن عیبیابی نشتی مخازن هوا، معیارهای مهم برای تصمیمگیری بین تعمیر یا تعویض و همچنین نکات فنی جوشکاری اصولی را به زبان ساده بررسی کنیم.
اهمیت بررسی دورهای مخزن باد و انواع نشتی آن
بسیاری از رانندگان متاسفانه افت فشارهای جزئی را نادیده میگیرند و تنها زمانی به فکر تعمیر میافتند که خودرو دیگر قادر به پر کردن باد نیست یا صبحها زمان زیادی برای پر شدن از آنها میگیرد. لازم به ذکر است که مخازن تحت فشار قطعاتی بسیار حساس هستند و هرگونه دستکاری غیر علمی روی آنها میتواند این قطعات را به بمبهایی خطرناک تبدیل کند بنابراین رعایت نکات ایمنی در این آموزش اولویت اول و آخر ماست.
نکته مهمی که باید در همین ابتدا به آن اشاره کنیم تفاوت میان نشتیهای ناشی از ضربه خارجی و نشتیهای ناشی از پوسیدگی داخلی است که رویکرد تعمیراتی متفاوتی را میطلبند. اگر مخزن هوای کامیون شما بر اثر برخورد سنگ یا ضربه فیزیکی سوراخ شده باشد معمولا قابل تعمیر است اما اگر نشتی به دلیل زنگ زدگی مخزن از داخل ایجاد شده باشد تعمیر آن بزرگترین اشتباه است.
پوسیدگی داخلی نشان میدهد که دیواره مخزن نازک شده و جوشکاری روی آن تنها باعث باز شدن سوراخهای جدید در کنار محل جوش میشود و در چنین شرایطی تعویض کامل مخزن تنها راه نجات و تضمین ایمنی سفر خواهد بود.
نشانههای نشتی مخزن باد و روشهای دقیق عیبیابی
اولین نشانهای که راننده را از وجود مشکل در سیستم باد آگاه میکند رفتار غیر عادی عقربههای فشارسنج روی داشبورد است که افت فشار سریعتر از حد معمول را نشان میدهند. اگر کامیونت یا کشنده خود را شب پارک میکنید و صبح متوجه میشوید که عقربهها روی پایینترین سطح قرار دارند یا سیستم تعلیق بادی خودرو کاملا خوابیده است قطعا با یک نشتی فعال در مدار روبرو هستید.
گاهی اوقات این نشتی با صدای فسفس همراه است که در زمان خاموش بودن موتور و در محیطهای ساکت به راحتی شنیده میشود اما در بسیاری از موارد سوراخها آنقدر ریز هستند که صدای خاصی تولید نمیکنند و نیاز به بازرسی دقیقتری دارند.
بهترین و مطمئنترین روش برای پیدا کردن محل دقیق نشتی که تمامی مکانیکهای حرفهای از آن استفاده میکنند روش سنتی اما کارآمد آب و کف است. برای این کار باید محلولی غلیظ از آب و مایع شوینده درست کنید و با استفاده از اسفنج یا بطریهای اسپریدار تمام بدنه مخزن و اتصالات آن را آغشته کنید.
این کار را باید زمانی انجام دهید که سیستم باد کاملا پر است و فشار در حداکثر میزان خود قرار دارد زیرا فشار بالا باعث میشود هوا با قدرت بیشتری خارج شود. هر جایی که حبابهای کف شروع به تشکیل شدن یا بزرگ شدن کردند نشاندهنده محل فرار هواست و باید آن نقطه را برای مراحل بعدی علامتگذاری کنید.
در فرایند عیبیابی بسیار مهم است که عجله نکنید و فورا بدنه فلزی مخزن را متهم نسازید چرا که تجربه نشان داده بسیاری از نشتیها مربوط به اتصالات، مهرهها و سوپاپهای تخلیه است. قبل از اینکه به فکر جوشکاری روی بدنه تریلی یا کامیون باشید ابتدا رزوههای اتصالات ورودی و خروجی و واشرهای آببندی آنها را چک کنید و همچنین از سلامت سوپاپ تخلیه آب که در پایینترین نقطه تانک قرار دارد مطمئن شوید.
گاهی اوقات یک سفت کردن ساده مهره یا تعویض یک واشر لاستیکی ارزان قیمت در سیستم لولهکشی مشکل را به طور کامل برطرف میکند و نیازی به تعمیرات پرخطر و سنگین روی پوسته اصلی مخزن نیست.
جوشکاری یا تعویض مخزن باد، کدام را چه موقع انجام دهیم؟
پس از پیدا کردن محل دقیق نشتی با تست آب و کف، یک مکانیک ماهر باید قبل از روشن کردن دستگاه جوش وضعیت کلی مخزن را به دقت بررسی کند. اگر سوراخ ایجاد شده ناشی از برخورد سنگ، گیر کردن شاسی در ناهمواریها یا ضربات فیزیکی بیرونی باشد و بدنه مخزن همچنان ضخامت و استحکام خود را حفظ کرده باشد، تعمیر و جوشکاری گزینهای منطقی و اقتصادی است.
در این حالت فلز سالم است و فقط بخشی از آن خراب شده که میتوان با روشهای صحیح آن را ترمیم کرد و دوباره به چرخه کار بازگرداند بدون اینکه خطری متوجه سیستم ترمز شود. اما داستان زمانی خطرناک میشود که نشتی ناشی از پوسیدگی و زنگ زدگی مخزن از داخل باشد که معمولا به دلیل تخلیه نشدن منظم آب جمع شده در تانک اتفاق میافتد.
در چنین شرایطی دیواره فلزی مخزن کامیون یا تریلر بر اثر واکنشهای شیمیایی ضخامت خود را از دست داده و اصطلاحا کاغذی شده است. جوشکاری روی چنین مخزنی مانند وصله کردن یک پارچه پوسیده است؛ یعنی حرارت جوشکاری باعث ذوب شدن نواحی ضعیف اطراف شده و سوراخ را بزرگتر میکند یا اینکه چند روز بعد از تعمیر، نشتی از نقطهای دیگر سر باز میکند.
توصیه اکید کارشناسان فنی این است که در مواجهه با پوسیدگی داخلی، بدون هیچ شکی مخزن را با یک نمونه نو جایگزین کنید زیرا ارزش جان شما و ایمنی جاده بسیار بیشتر از قیمت یک تانک باد است.
اقدامات ایمنی و آمادهسازی قبل از جوشکاری مخزن باد کامیون
اگر تشخیص دادید که مخزن قابل تعمیر است، اولین و مهمترین قدم قبل از هر اقدامی تخلیه کامل هوای فشرده داخل آن است. هرگز به عقربههای فشارسنج داخل کابین اعتماد نکنید زیرا ممکن است خراب باشند یا فشار باقیمانده را دقت کمتری نشان دهند؛ بنابراین حتما شیر تخلیه یا سوپاپ زیر تانک را کامل باز کنید تا صدای خروج هوا قطع شود.
جوشکاری روی مخزنی که حتی مقدار کمی فشار باد دارد میتواند منجر به انفجار شدید و پرتاب قطعات مذاب شود که خطرات جانی جبران ناپذیری برای جوشکار و اطرافیان دارد و رعایت این نکته خط قرمز تعمیرات پنوماتیک است.
اقدام حیاتی بعدی محافظت از سیستمهای الکترونیکی و کامپیوتر هوشمند خودروهای سنگین امروزی در برابر شوک الکتریکی دستگاه جوش است. قبل از اتصال انبر اتصال بدنه، حتما سرباتریهای مثبت و منفی را جدا کنید و برای اطمینان بیشتر سوکتهای اصلی کامپیوتر موتور و گیربکس را نیز بکشید.
جریانهای سرگردان و ولتاژ بالای ناشی از قوس الکتریکی جوشکاری میتوانند به راحتی بردهای حساس الکترونیکی کامیونها و کشنده های مدرن را بسوزانند و خسارت مالی زیادی روی دست مالک بگذارند، در حالی که با چند دقیقه وقت گذاشتن برای قطع برق میتوان از این فاجعه پیشگیری کرد.
پس از ایمنسازی محیط، نوبت به آمادهسازی سطح کار میرسد که تاثیر مستقیمی بر کیفیت نهایی جوش دارد. محل نشتی و اطراف آن باید با استفاده از فرز یا برس سیمی کاملا تمیز شود تا هرگونه رنگ، روغن، گریس و زنگزدگی سطحی از بین برود و به فلز براق و سالم برسید.
وجود ناخالصی در محل جوش باعث ایجاد تخلخل و کرم خوردگی در بافت جوش میشود که نفوذپذیری آن را کاهش میدهد و ممکن است دوباره هوا از همان نقطه نشت کند. اگر ترک خوردگی عمیق است، بهتر است با سنگ فرز شیار ملایمی روی ترک ایجاد کنید تا مواد ذوب شده جوش بتوانند به عمق فلز نفوذ کنند و اتصال محکمی شکل بگیرد.
اصول فنی جوشکاری مخازن تحت فشار
جوشکاری مخازن باد با جوشکاری قطعات تزیینی یا شاسی تفاوتهای اساسی دارد زیرا این قطعات باید فشار مداوم و لرزشهای جاده را تحمل کنند. انتخاب الکترود یا سیم جوش مناسب اولین شرط موفقیت است.
برای این نوع جوشکاری از الکترودهایی با قابلیت نفوذ بالا و استحکام کششی مناسب مانند الکترود ۶۰۱۰ یا ۷۰۱۸ برای مخازن فولادی استفاده میشود. آمپر دستگاه جوش باید به گونهای تنظیم شود که نه آنقدر کم باشد که جوش اصطلاحا سرد شود و روی کار بنشیند و نه آنقدر زیاد باشد که ورق نازک مخزن را سوراخ کند و به ساختار فلز آسیب برساند.
تکنیک جوشکاری باید به صورت خال جوشهای متوالی و با مکثهای کوتاه باشد تا حرارت به صورت متمرکز در یک نقطه جمع نشود و باعث تاب برداشتن مخزن نگردد. اگر با یک سوراخ ریز طرف هستید، یک خال جوش دقیق کافی است اما اگر با ترک مواجهید، باید ابتدا و انتهای ترک را با مته نمره پایین سوراخ کنید تا از پیشروی آن جلوگیری شود و سپس مسیر ترک را جوشکاری کنید.
نکته بسیار مهم این است که اگر مخزن کامیون شما از جنس آلومینیوم است، هرگز نباید با الکترود معمولی روی آن کار کنید و حتما نیاز به جوشکاری تخصصی آرگون یا تیگ دارید که مهارت و تجهیزات خاص خود را میطلبد و بهتر است توسط متخصصان مخازن آلومینیومی انجام شود.
تست فشار و اطمینان از آببندی مخزن باد
پس از پایان عملیات جوشکاری و خنک شدن کامل محل تعمیر، هرگز نباید بلافاصله مخزن را تحت فشار حداکثری قرار دهید زیرا فلز در ناحیه جوش دچار تغییرات حرارتی شده و نیاز به بررسی مرحله به مرحله دارد.
ابتدا موتور کامیون یا کشنده را روشن کنید و اجازه دهید کمپرسور شروع به کار کند اما با نظارت دقیق بر گیج فشار، بادگیری را در فشار حدود ۴ یا ۵ بار متوقف کنید. در این مرحله باید دوباره از محلول آب و کف استفاده کنید و محل جوشکاری شده را به دقت بررسی نمایید تا مطمئن شوید که هیچگونه حباب ریز یا نشتی مویرگی از دل جوش بیرون نمیآید و اتصال کاملا یکپارچه شده است.
اگر تست اولیه موفقیت آمیز بود میتوانید اجازه دهید سیستم باد تا فشار نهایی یا همان فشار کاتآف (Cut-off) پر شود و سوپاپ اطمینان عمل کند. در این حالت که فشار مخزن به حداکثر خود (معمولاً بین ۸ تا ۱۰ بار بسته به نوع خودرو) رسیده است، باید گوش خود را نزدیک محل تعمیر ببرید و به دنبال هرگونه صدای مشکوک باشید.
همچنین با نگاه دقیق بررسی کنید که آیا گرمای جوشکاری باعث تغییر شکل یا برآمدگی غیر عادی در بدنه مخزن شده است یا خیر. اگر کوچکترین نشتی یا تغییر شکلی مشاهده کردید، باید باد را مجددا خالی کرده و پروسه تعمیر را اصلاح کنید زیرا شوخی با هوای فشرده در جاده عواقب سنگینی دارد.
پیشگیری بهتر از درمان؛ اصول نگهداری از سیستم باد ماشینهای سنگین
بهترین راه برای جلوگیری از سوراخ شدن مخزن و درگیر شدن با پروسه پرزحمت جوشکاری، رعایت اصول نگهداری پیشگیرانه است که مهمترین آن تخلیه منظم رطوبت سیستم است. تمام مخازن باد در زیر خود دارای یک سوپاپ تخلیه یا نخ تخلیه هستند که رانندگان باید عادت کنند به صورت روزانه یا حداقل هفتگی در پایان کار آن را بکشند.
این کار باعث میشود آب و روغن جمع شده در کف تانک که حاصل میعان هوای فشرده است خارج شود؛ زیرا ماندن این مایعات اسیدی در مخزن عامل اصلی خوردگی و پوسیدگی بدنه از داخل است که معمولا راهی جز تعویض قطعه باقی نمیگذارد.
نقش فیلتر رطوبتگیر یا خشککن هوا نیز در سلامت مخازن تریلی و کامیونت بسیار حیاتی است و باید کارتریج آن را طبق زمانبندی دقیق تعویض کرد. این فیلتر وظیفه دارد رطوبت هوا را قبل از ورود به تانک جذب کند و اگر اشباع شده باشد، آب به شکل وارد سیستم ترمز و مخازن میشود.
همچنین در فصل زمستان باید از ریختن الکلهای صنعتی نامرغوب داخل سیستم باد برای جلوگیری از یخزدگی خودداری کنید زیرا برخی از این مواد خاصیت خورندگی دارند و به واشرهای لاستیکی و بدنه فلزی مخزن آسیب میرسانند و بهتر است از سیستمهای گرمکن استاندارد یا الکلهای مخصوص سیستم ترمز استفاده شود.
مخزن باد کامیون؛ سیستمی که روی بخشهای حیاتی اثر گذار است
در پایان باید تاکید کنیم که مخزن باد یک قطعه مصرفی ساده نیست بلکه قلب تپنده ایمنی در خودروهای سنگین محسوب میشود و تعمیر آن نیازمند دانش فنی و مسئولیتپذیری بالاست. در این مقاله آموختیم که چگونه با تست کف محل دقیق نشتی را پیدا کنیم و با رعایت اصول ایمنی مانند قطع برق و تخلیه کامل باد، جوشکاری اصولی را انجام دهیم.
اما مهمترین نکته این مطلب آن است که تشخیص دهیم چه زمانی باید دست از تعمیر بکشیم؛ اگر مخزن شما از درون پوسیده است، هیچ جوشکاری ماهری نمیتواند امنیت آن را تضمین کند و خرید یک مخزن نو، سرمایهگذاری برای حفظ جان خود و دیگران در جاده است. رعایت نکات نگهداری ساده مانند تخلیه روزانه آب، میتواند سالها عمر این قطعه حیاتی را افزایش دهد و شما را از تعمیرات پرهزینه بینیاز کند.
این مطلب توسط تیم کارشناسان سایت پایه یک نوشته شده است.
پشت هر مطلب در وبلاگ پایه یک، کار تیمی است؛ خبرنگار میدانی، کارشناس فنی و پژوهشگر محتوا. از مقایسهٔ جزئیات تا راهنمای انتخاب بهترینهای انواع کامیون و کامیونت، راهنمای لوازم و قطعات خودروهای سنگین و... ما به تصمیمهای روزمره سنگین سواران کمک میکنیم. کلیک کنید تا با نویسندگان ما بیشتر آشنا شوید.
آیا این مقاله را دوست داشتید ؟
0
پسندیدم
در حال حاضر هیچ نظر یا دیدگاهی ثبت نشده است. شما میتوانید اولین نفری باشید که دیدگاه یا نظر خود را برای ما ارسال میکنید.