درآمد و حقوق راننده کامیون و ترانزیت چقدر است؟ 
لاستیک مناسب برای کشنده فقط یک قطعه مصرفی نیست؛ بلکه یکی از مهمترین عوامل در ایمنی، مصرف سوخت و هزینههای جاری ناوگان محسوب میشود. انتخاب نادرست تایر میتواند استهلاک را افزایش دهد، مصرف سوخت را بالا ببرد و حتی امنیت راننده و بار را در جاده به خطر بیندازد.
در این مقاله از پایه یک به سراغ بررسی اصول انتخاب لاستیک مناسب برای کشنده رفتهایم و موارد زیر را بررسی میکنیم:
- بررسی اعداد و مشخصات درج شده روی لاستیک
- تفاوت لاستیک محور فرمان و محور محرک
- انتخاب لاستیک مناسب برای محورهای تریلر
- اهمیت تاریخ تولید و شرایط نگهداری تایر
- فناوریهای جدید در ساخت لاستیکهای ماشین سنگین
- تاثیر تنظیم فشار باد بر میزان استهلاک
- عوامل موثر بر افزایش عمر لاستیک
اگر میخواهید با انتخاب درست تایر، هزینههای ناوگان را کاهش دهید و با اطمینان بیشتری در جاده رانندگی کنید، تا پایان این مطلب همراه ما باشید.
اعداد روی لاستیک به ما چه میگویند؟
اولین قدم در انتخاب لاستیک کشنده شناخت مشخصات درج شده روی دیواره تایر است. یکی از سایزهای رایج در کشندههای استاندارد ایران و اروپا ۳۱۵/80R22.5 154/150L است. هر بخش از این کد اطلاعات مشخصی درباره ابعاد، ظرفیت بار و سرعت مجاز تایر ارائه میدهد.
| کد درج شده | مفهوم | توضیح |
| ۳۱۵ | پهنای تایر | عرض لاستیک بر حسب میلیمتر |
| ۸۰ | نسبت ارتفاع به پهنا | ارتفاع دیواره برابر با ۸۰٪ پهنا |
| R | ساختار تایر | رادیال (سیمی) |
| ۲۲.۵ | قطر رینگ | اندازه رینگ بر حسب اینچ |
| ۱۵۴ | شاخص بار (تکچرخ) | حدود ۳۷۵۰ کیلوگرم ظرفیت |
| ۱۵۰ | شاخص بار (جفتچرخ) | مناسب محور دیفرانسیل |
| L | شاخص سرعت | حداکثر سرعت مجاز حدود ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت |
| ۴۵۲۳ (DOT) | تاریخ تولید | هفته ۴۵ سال ۲۰۲۳ |
انتخاب تایری با شاخص بار پایینتر از وزن واقعی خودرو میتواند خطر ترکیدگی را افزایش دهد. همچنین توصیه میشود از لاستیکهایی استفاده شود که بیش از ۳ تا ۵ سال از تاریخ تولید آنها نگذشته باشد.
تفاوت لاستیک محور فرمان با محور محرک
بزرگترین اشتباه فنی، استفاده از یک نوع آج برای تمام محورهاست. لاستیک محور فرمان وظیفه هدایت خودرو و تخلیه آب از زیر چرخ را بر عهده دارد. آج این لاستیکها معمولا به صورت شیارهای طولی و موازی طراحی میشود.
این خطوط موازی باعث میشوند لاستیک در پیچها پایداری بیشتری داشته باشد و فرمان پذیری آن دقیقتر شود. اگر روی محور فرمان از لاستیکهای گل درشت استفاده کنید فرمان پذیری کند شده، لرزش فرمان افزایش مییابد و سایش لاستیک به صورت پلهای رخ میدهد.
در مقابل، لاستیک محور محرک یا دیفرانسیل وظیفه انتقال قدرت موتور به جاده را دارد. این تایرها باید چنگزنی یا ترکشن بالایی داشته باشند. به همین دلیل آج آنها به صورت بلوکهای جداگانه یا طرحهای وی شکل طراحی میشود تا بتواند در گل، برف و سطوح لغزنده اصطکاک لازم را ایجاد کند.
شیارهای عرضی موجود در این تایرها باعث انعطاف پذیری بلوکها شده و مثل پنجههای یک گربه به سطح جاده چنگ میاندازند. استفاده از لاستیکهای خطی روی دیفرانسیل مخصوصا در گردنهها و جادههای خیس باعث بکسوات چرخهای کشنده میشود.

لاستیک مناسب برای محورهای تریلر
به لاستیکهای تریلر معمولا کمتر توجه میشود و اغلب رانندگان برای این محورها سراغ لاستیکهای ارزان قیمت یا دستدوم میروند. اما از نظر فنی، این محورها نقش مهمی در مصرف سوخت دارند.
تایرهای تریلر طوری طراحی میشوند که هنگام حرکت، اصطکاک کمتری با سطح جاده ایجاد کنند و باعث کاهش مصرف سوخت شوند.
آج این لاستیکها شبیه به محور فرمان است اما عمق آج کمتری دارند و ساختار بدنه آنها برای تحمل بارهای استاتیک سنگین تقویت شده است. بدنه یا همان کیسینگ لاستیک تریلر باید بسیار جان سخت باشد؛ چون موقع دور زدن یا عقبوجلو کردن در محوطههای بارگیری دیواره لاستیک تحت فشار و کشش زیادی قرار میگیرد.
استفاده از تایرهای دیفرانسیل روی تریلر اشتباه است زیرا آجهای بلوکی اصطکاک بیشتری ایجاد میکنند و مصرف سوخت را افزایش میدهند. همچنین در تریلرهای سه محور معمولا لاستیک محور سوم سریعتر ساییده میشود و باید از تایرهای باکیفیتتری برای آن استفاده کرد.
اهمیت تاریخ تولید و شرایط انبارداری
لاستیک حتی در صورت استفاده نشدن نیز به مرور زمان دچار افت کیفیت میشود. تماس مداوم با هوا، نور و تغییرات دما باعث خشک شدن ترکیبات آن و ایجاد ترکهای ریز در ساختار داخلی میشود که در نهایت میتواند به جدا شدن لایهها منجر شود. هنگام خرید لاستیک به این موارد دقت کنید:
- بررسی کد DOT و تاریخ تولید (ترجیحا کمتر از ۳ سال از زمان تولید گذشته باشد)
- اطمینان از نگهداری در محیط سرپوشیده و دور از نور مستقیم خورشید
- عدم تماس با مواد نفتی، روغن و حلالهای شیمیایی
- ظاهر دیواره تایر؛ لاستیک نو باید سطحی یکنواخت و مات داشته باشد
استفاده از تایرهای قدیمی برای محور فرمان توصیه نمیشود زیرا در سرعتهای بالا و تحت حرارت احتمال ترکیدگی افزایش مییابد. در محورهای تریلر ممکن است فشار کمتری وارد شود اما استفاده از لاستیکهای تاریخ گذشته همچنان با ریسک همراه است.

تکنولوژیهای جدید در ساختار تایر
نسل جدید لاستیکهای سنگین، تفاوتهای ساختاری زیادی با مدلهای قدیمی نخی یا بایاس دارند. امروزه استاندارد روز دنیا، تایرهای تمام سیمی است که هم در ناحیه طوقه و هم در زیر آج از تسمههای فولادی بافته شده استفاده میشود.
این ساختار باعث میشود تایر در سرعتهای بالا تغییر شکل ندهد و خنکتر کار کند. یکی از پیشرفتهای مهم، استفاده از ماده سیلیکا در ترکیب آج لاستیک است. سیلیکا جایگزین دوده در ترکیبات شیمیایی شده و دو مزیت بزرگ ایجاد میکند:
- کاهش مقاومت غلتشی (مصرف سوخت کمتر)
- افزایش چسبندگی در زمینهای خیس
تایرهای هوشمند مجهز به چیپهای RFID نیز در حال ورود به بازار هستند. این چیپها به مدیران فنی اجازه میدهند تا بدون نیاز به توقف و بررسی فیزیکی، تاریخچه تایر، کارکرد و حتی فشار باد آن را اسکن کنند. همچنین فناوریهای جدید با داشتن لایهای از ژل درزگیر در داخل تایر، سوراخهای ریز میخ را بهطور خودکار پر میکنند و جلوی پنچری و توقف ماشین را میگیرند.
تنظیم فشار باد و تاثیر آن بر استهلاک
حتی گرانترین و باکیفیتترین لاستیک دنیا هم بدون تنظیم باد عملکردی بدتر از یک تایر ارزان خواهد داشت؛ در واقع فشار باد است که وزن بار را تحمل میکند نه خود لاستیک. وقتی باد لاستیک کم باشد دیوارههای آن بیش از حد خم و راست میشوند. این حرکت مداوم باعث تولید گرمای شدید در بافت سیمها شده و در نهایت منجر به جدا شدن لایهها و ترکیدگی ناگهانی میشود.
از طرف دیگر، پرباد بودن تایر باعث میشود سطح تماس لاستیک با جاده کم شود و فشار فقط روی مرکز آج متمرکز شود. این کار باعث سایش سریع وسط لاستیک، کاهش چسبندگی ترمز و کوبش شدید سیستم تعلیق میشود.
فشار باد مناسب باید بر اساس جدول استاندارد سازنده و متناسب با وزن بار تنظیم شود. چک کردن باد لاستیکها باید حتما زمانی که لاستیک سرد است انجام شود زیرا حرکت باعث گرم شدن هوا و بالا رفتن کاذب فشار باد میشود.

شرط دوام و عمر لاستیک
خرید تایر مناسب فقط نیمی از راه است؛ نیم دیگر نگهداری از آن است. بهترین لاستیک دنیا هم اگر بادش تنظیم نباشد یا به موقع جابجا نشود خیلی زود از بین میرود و تمام هزینهای که کردید هدر میشود. پس با انتخاب درست و بازدیدهای منظم هم خرجتان را کم کنید و هم با خیال راحت در جاده برانید.
تجربه شما از دوام و کیفیت برندهای مختلف در جادههای ایران چیست؟ به نظر شما برای مسیرهای کوهستانی ایران کدام تایر عملکرد مطمئنتری از خود نشان داده است؟ دیدگاه ارزشمند خود را با ما به اشتراک بگذارید.
این مطلب توسط تیم کارشناسان سایت پایه یک نوشته شده است.
پشت هر مطلب در وبلاگ پایه یک، کار تیمی است؛ خبرنگار میدانی، کارشناس فنی و پژوهشگر محتوا. از مقایسهٔ جزئیات تا راهنمای انتخاب بهترینهای انواع کامیون و کامیونت، راهنمای لوازم و قطعات خودروهای سنگین و... ما به تصمیمهای روزمره سنگین سواران کمک میکنیم. کلیک کنید تا با نویسندگان ما بیشتر آشنا شوید.
در حال حاضر هیچ نظر یا دیدگاهی ثبت نشده است. شما میتوانید اولین نفری باشید که دیدگاه یا نظر خود را برای ما ارسال میکنید.