چگونه از صدای زوزه باد و نفوذ آب در کابین خودروهای سنگین خلاص شویم؟ 
رانندگی در جادههای ایران یعنی همیشه با گرد و خاک، ریزگردها و دود غلیظ ترافیک سر و کار داشتن. بسیاری از رانندگان خودروهای سنگین حساسیت بالایی روی فیلتر روغن و موتور دارند اما متاسفانه فیلتر کابین که مستقیما با سلامت ریههای راننده در ارتباط است اغلب نادیده گرفته میشود. یک فیلتر کثیف نه تنها باعث بوی بد و بروز بیماری میشود بلکه عملکرد کولر و بخاری را هم مختل میکند.
ما در این مقاله از پایه یک، به بررسی دقیق نحوه عملکرد و زمان تعویض فیلتر کابین پرداخته و موارد زیر را مرور میکنیم:
- اهمیت فیلتر کابین برای سلامت راننده
- علائم خرابی و زمان تعویض فیلتر
- تفاوت فیلترهای کاغذی و کربنی
- آموزش قدمبهقدم تعویض فیلتر کابین قدیمی با نو
- چرا نباید فیلتر کارکرده را تمیز کرد و دوباره استفاده کرد
- بهترین زمان تعویض فیلتر در جادههای ایران
اگر درباره زمان دقیق تعویض یا نحوه دسترسی به فیلتر کابین خود سوال و ابهامی دارید، تا پایان این متن همراه ما باشید.
فیلتر کابین چیست و چرا مهم است؟
شاید هنوز هم برخی تصور کنند که فیلتر کابین یک قطعه تزئینی یا کم اهمیت است. اما واقعیت این است که سیستم تهویه مطبوع در خودروهای مدرن دقیقا مانند یک جاروبرقی عمل میکند. این سیستم هوای محیط را مکش کرده و پس از تغییر دما آن را از طریق دریچههای تهویه وارد کابین میکند.
اگر مانعی سر راه این هوا نباشد تمام ذرات معلق، گرده گیاهان، دوده اگزوز کامیون جلویی و حشرات مستقیما وارد فضای اتاق میشوند. فیلتر کابین مانند یک سد دفاعی عمل میکند و معمولا از الیاف کاغذی فشرده یا پنبهای با بار الکترواستاتیک ساخته شده تا ذرات ریز را به خود جذب کند.
اهمیت این فیلتر در مسافتهای طولانی مشخص میشود؛ جایی که تنفس مداوم هوای آلوده باعث سردرد، خوابآلودگی، سوزش چشم و در درازمدت بیماریهای تنفسی مزمن برای راننده تریلر یا اتوبوس میشود. علاوه بر سلامت، این فیلتر از نشستن لایههای ضخیم خاک روی اواپراتور کولر جلوگیری میکند. اگر اواپراتور کثیف شود بوی لجن و کپک در کابین میپیچد و سرمای کولر به شدت افت میکند.
علائم هشدار دهنده برای تعویض فیلتر اتاق
برخلاف فیلتر روغن که با کیلومتر مشخص عوض میشود زمان تعویض فیلتر کابین بیشتر به محیط رانندگی بستگی دارد که با مشاهده برخی علائم متوجه میشوید که فیلتر کابین کیپ شده است. علائم زیر را جدی بگیرید:
- کاهش پرتاب باد: اگر شدت باد دریچهها کم شده و صدای اضافه از زیر داشبورد میآید یعنی فیلتر کیپ شده است.
- بوی نامطبوع: استشمام بوی خاک یا نم به محض روشن کردن فن نشان دهنده اشباع شدن فیلتر و رشد باکتریهاست.
- بخار کردن شیشهها: فیلتر کثیف مانع تهویه درست رطوبت شده و باعث میشود شیشهها مدام بخار کنند.
- گرد و خاک روی داشبورد: نشستن دائمی غبار روی قطعات کابین نشانه پارگی یا نصب نادرست فیلتر است.

انواع فیلتر کابین خودروهای سنگین؛ کاغذی بهتر است یا کربنی؟
هنگام خرید فیلتر معمولا با دو گزینه فیلتر استاندارد و کربن اکتیو روبرو میشوید که شناخت تفاوت آنها مهم است. فیلترهای استاندارد معمولا سفید رنگ و ساده هستند و با قیمتی ارزانتر ذرات گرد و غبار و گرده گیاهان را در محیطهای با آلودگی پایین جذب میکنند.
اما فیلترهای کربن اکتیو با رنگ طوسی یا سیاه دارای دانههای ذغال فعال در الیاف خود هستند که علاوه بر گرد و خاک، بوی بد و گازهای سمی اگزوز را هم جذب میکنند. برای رانندگان کامیون که مدام در جادهها پشت سر ماشینهای دیزلی هستند، استفاده از فیلتر کربنی با وجود قیمت بالاتر بهترین راه برای جلوگیری از آسیب به ریه در درازمدت است.
محل قرارگیری فیلتر کابین انواع خودروهای سنگین و ابزار مورد نیاز برای تعویض آن
یکی از چالشهای اصلی رانندگان پیدا کردن جای فیلتر است چرا که سازندگان مختلف جاهای متفاوتی را برای آن در نظر گرفتهاند. در اکثر مدلهای ولوو، فیلتر زیر کاپوت جلو و پشت جلوپنجره (سمت شاگرد یا وسط) قرار دارد. در اسکانیا سری R و G نیز فیلتر پشت جلوپنجره و زیر شیشه جلو تعبیه شده که دسترسی به آن بسیار ساده است.
اما در کامیونهای چینی مثل فاو، هوگو یا دافران فیلتر معمولا پشت درب داشبورد یا در برخی کامیونتها از بیرون اتاق و زیر شیشه جلو قابل دسترسی است. برای تعویض این قطعه نیاز به ابزار پیچیدهای ندارید و معمولا داشتن یک پیچ گوشتی (دوسو یا چهارسو)، دستمال تمیز، چراغ قوه و در صورت امکان جاروبرقی شارژی یا فشار باد کم برای تمیزکاری محفظه کافی است.

مراحل گامبهگام تعویض فیلتر اتاق خودروهای سنگین
پس از پیدا کردن فیلتر ابتدا با احتیاط قاب محافظ را که با پیچ، خار یا گیره فنری بسته شده باز کنید تا آسیب نبیند، سپس فیلتر قدیمی را به آرامی و بدون تکان شدید بیرون بیاورید. اما قبل از آن حتما به جهت فلش چاپ شده روی لبه فیلتر که مسیر جریان هوا را نشان میدهد دقت کنید زیرا نصب برعکس فیلتر باعث فشار به موتور فن و گرفتگی زودرس میشود.
پس از خارج کردن فیلتر، محفظه را با دستمال نمدار یا جاروبرقی از برگ، خاک و حشرات مرده کاملا پاکسازی کنید تا از ایجاد صدای اضافه در فن جلوگیری شود. در مرحله بعد فیلتر نو را دقیقا مطابق با جهت فلش و بدون دفرمه شدن در جای خود فیکس کنید چرا که اگر فیلتر درست کیپ نشود هوا از کنار آن عبور کرده و فیلتراسیون انجام نمیشود. در نهایت قاب محافظ را ببندید و از سفت بودن پیچها و خارها مطمئن شوید تا در دست اندازها صدا ندهد.
تمیز کردن فیلتر کابین؛ صرفهجویی یا اشتباه فنی؟
بسیاری از رانندگان عادت دارند فیلتر کابین را با فشار باد پمپ آپاراتی تمیز و دوباره نصب کنند اما از نظر فنی این کار اشتباه است؛ زیرا بافت فیلترهای کاغذی بسیار ظریف بوده و فشار باد زیاد باعث ایجاد سوراخهای میکروسکوپی در الیاف آن میشود که عملا کارایی فیلتر در جذب ذرات ریز را از بین میبرد.
فشار باد قوی کمپرسور، منافذ ریز کاغذ را پاره میکند و ساختار فیلتر را از هم میپاشد. شاید ظاهرش تمیز شود و گرد و خاک بیرون بیاید اما عملا فیلتر خاصیت جذب ذرات ریز را از دست میدهد و تبدیل به یک توری معمولی میشود. با توجه به قیمت نه چندان بالای این قطعه در مقایسه با قطعات دیگر تریلر تعویض آن منطقیترین کار است.

چه زمانی باید فیلتر کابین خودرو سنگین را عوض کنیم؟
هیچ عدد ثابتی برای زمان تعویض فیلتر وجود ندارد اما استاندارد جهانی معمولا بازه ۲۰ تا ۳۰ هزار کیلومتر یا سالی یکبار را پیشنهاد میدهد. البته این ارقام بر اساس جادههای استاندارد اروپا تعیین شدهاند و با شرایط پر از گرد و غبار ایران سازگاری ندارند.
بنابراین پیشنهاد میشود در مناطق جنوبی و خاکی با هر بار تعویض روغن یا هر ۱۰ هزار کیلومتر فیلتر را عوض کنید. در مسیرهای ترانزیتی عادی نیز نهایتا بعد از ۲۰ هزار کیلومتر این کار را انجام دهید. با این اقدام، راندمان سیستم تهویه حفظ شده و سلامت ریههای شما در برابر آلایندههای جادهای تضمین میشود.
اهمیت هوای پاک در فضای کابین خودرو
تعویض فیلتر کابین، یکی از سادهترین و کمهزینهترین کارهای تعمیر و نگهداری است که تاثیر مستقیمی بر سلامت راننده دارد. فراموش نکنید که راننده ماشین سنگین، نیمی از عمر خود را در این اتاق فلزی میگذراند. تنفس هوای پاک، حداقل حقی است که باید برای خود قائل باشید. پس همین امروز کاپوت یا داشبورد را باز کنید و فیلتر کابین را چک کنید؛ شاید وقت آن رسیده که با یک فیلتر نو، نفس راحتی در جاده بکشید.

آیا تا به حال به خاطر کثیفی فیلتر با مشکلاتی مثل بوی بد یا کم شدن پرتاب باد روبرو شدهاید؟ در قسمت نظرات برای ما بنویسید که معمولا بعد از چند هزار کیلومتر فیلتر کابین را عوض میکنید و به نظر شما بهترین برند موجود در بازار کدام است؟ تجربیات شما قطعا به بقیه همکاران در جاده کمک خواهد کرد.
این مطلب توسط تیم کارشناسان سایت پایه یک نوشته شده است.
پشت هر مطلب در وبلاگ پایه یک، کار تیمی است؛ خبرنگار میدانی، کارشناس فنی و پژوهشگر محتوا. از مقایسهٔ جزئیات تا راهنمای انتخاب بهترینهای انواع کامیون و کامیونت، راهنمای لوازم و قطعات خودروهای سنگین و... ما به تصمیمهای روزمره سنگین سواران کمک میکنیم. کلیک کنید تا با نویسندگان ما بیشتر آشنا شوید.
در حال حاضر هیچ نظر یا دیدگاهی ثبت نشده است. شما میتوانید اولین نفری باشید که دیدگاه یا نظر خود را برای ما ارسال میکنید.