درآمد تریلر کمپرسی چقدر است؟ 
سیستم خنک کاری روغن موتور در ماشینهای سنگین یکی از مهمترین بخشهای مدیریت حرارت در پیشرانههای دیزلی است؛ بخشی که مستقیما بر راندمان، دوام قطعات داخلی و جلوگیری از خسارات پرهزینهای مانند یاتاقان زدن و گریپاژ تاثیر میگذارد. اویل کولر بهعنوان یک مبدل حرارتی، دمای روغن را در محدوده استاندارد نگه میدارد تا لایه روانکاری بین قطعات فلزی حفظ شود و موتور در شرایط کاری سنگین دچار افزایش بیش از حد دما نشود.
در این مقاله از پایه یک، بهصورت تخصصی به بررسی و سرویس کامل سیستم خنک کاری روغن در خودروهای سنگین میپردازیم و موضوعات زیر را مرور میکنیم:
- آشنایی فنی با ساختار و نحوه عملکرد مبدل حرارتی روغن در موتورهای دیزل
- بررسی علائم هشدار دهنده خرابی اویل کولر و پیامدهای بیتوجهی به آنها
- مراحل استاندارد دمونتاژ، آمادهسازی و باز کردن قطعات مرتبط
- روشهای اصولی شستشو، رسوب زدایی و تست نشتی شبکه خنک کننده
- نکات حساس در مونتاژ، آببندی صحیح و استفاده از قطعات مصرفی استاندارد
- راهکارهای کاربردی برای افزایش طول عمر سیستم خنک کاری روغن
اگر درباره نحوه عیبیابی، سرویس یا پیشگیری از خرابی اویل کولر ماشینهای سنگین سوالی دارید، تا پایان این مطلب همراه ما باشید.
عملکرد فنی و ساختار مبدل حرارتی روغن
سیستم خنککاری روغن یا اویل کولر در واقع یک مبدل حرارتی است که بر اساس قانون تبادل دما بین دو سیال کار میکند. در موتورهای دیزل سنگین این قطعه معمولا کنار بلوک سیلندر نصب میشود و مسیر عبور همزمان روغن داغ و مایع خنک کننده است.
ساختار داخلی این مبدلها اغلب به صورت شبکهای از صفحات یا لولههای مسی و آلومینیومی طراحی شده است تا سطح تماس دو سیال را به حداکثر برساند. روغن هنگام عبور از کنار لولههای آب، دمایش کاهش مییابد و با دمایی مناسب به مدار روانکاری بازمیگردد. نکته مهم اینجاست که مسیر حرکت روغن و آب کاملا از هم جداست. در یک مبدل سالم، دیوارهها به خوبی آببندی شدهاند و فقط گرما منتقل میشود.
در خودروهای سنگین که موتور حجم روغن بالایی دارد، اویل کولر باید توانایی کاهش دمای روغن را در شرایط سخت کاری داشته باشد. طراحی پرههای داخلی کولر به گونهای است که جریان روغن را به گردش درآورد تا تمام حجم روغن با دیوارههای خنک کننده تماس پیدا کند. هرگونه گرفتگی در این مجاری باعث افت فشار روغن و افزایش سریع دمای موتور خواهد شد.
علائم هشدار دهنده خرابی در سیستم خنک کاری روغن
یکی از شایعترین نشانههای خرابی اویل کولر، آب و روغن قاطی کردن است. اگر در هنگام بررسی گیج روغن یا درب سوپاپ با مایعی شیری رنگ یا حالتی شبیه به سس مایونز مواجه شدید این اولین زنگ خطر است. این اتفاق زمانی رخ میدهد که دیوارههای داخلی کولر دچار خوردگی یا ترک شده و فشار بالاتر روغن باعث نفوذ آن به مدار آب یا برعکس میشود.
همچنین وجود لکههای چربی سیاه در مخزن انبساط آب رادیاتور نیز نشان دهنده نشتی روغن به مدار خنک کاری است. علاوه بر اختلاط سیالات، افت فشار روغن نیز میتواند نشانهای از گرفتگی مجاری اویل کولر باشد. در طول زمان ذرات کربن، لجنهای نفتی و رسوبات ناشی از روغنهای بیکیفیت میتوانند شبکههای ریز اویل کولر را مسدود کنند.
در این حالت، پمپ روغن تحت فشار قرار گرفته و پمپ روغن به سمت یاتاقانها کاهش مییابد. در کامیونهای مجهز به سنسورهای دقیق این افت فشار بلافاصله روی پشت آمپر نمایش داده میشود اما در مدلهای قدیمیتر ممکن است راننده تنها با افزایش غیرعادی دمای موتور متوجه مشکل شود. عدم توجه به این علائم اولیه، منجر به سوختن واشر سرسیلندر و آسیبهای جدیتر خواهد شد.

مراحل آماده سازی و دمونتاژ قطعات مرتبط با سیستم خنک کاری روغن موتور
برای شروع فرآیند سرویس، ابتدا باید موتور کاملا خنک شود تا از خطر سوختگی جلوگیری شود. سپس باید آب رادیاتور و روغن موتور به طور کامل تخلیه شوند. باقی ماندن مایعات در سیستم هنگام باز کردن قطعات باعث کثیف کاری محیط کار و نفوذ آلودگی به بلوک سیلندر میشود. پس از تخلیه نوبت به باز کردن اتصالات و لولههای ورودی و خروجی میرسد.
باز کردن پیچهای پوسته اویل کولر باید با دقت و بر اساس الگوی حلزونی یا ضربدری (از بیرون به داخل) انجام شود تا از تاب برداشتن پوسته جلوگیری شود. پس از جداسازی پوسته، رادیاتور روغن قابل دسترسی است. در این مرحله باید واشرها و اورینگهای قدیمی را با دقت جدا کنید و مراقب باشید تکههای واشر کهنه روی سطح بلوک سیلندر باقی نماند. سطح تماس بلوک و پوسته باید کاملا تمیز و صیقلی باشد زیرا کوچکترین ناهمواری یا باقیمانده واشر قدیمی باعث نشتی مجدد پس از بستن قطعه خواهد شد.
روشهای استاندارد شستشو و رسوب زدایی قطعات رادیاتور روغن
پس از دمونتاژ مهمترین مرحله، شستشوی دقیق شبکه داخلی رادیاتور روغن است. رسوبات روغنی معمولا چسبناک هستند و با شستشوی ساده پاک نمیشوند. استفاده از بنزین یا گازوئیل به تنهایی ممکن است تمام لجنهای سخت شده در زوایای کور شبکه را پاک نکند.
برای این کار باید از حلالهای صنعتی مخصوص چربی زدایی استفاده کرد و قطعه را برای مدتی در حلال غوطهور کرد. توجه داشته باشید که استفاده از اسیدهای قوی برای شستشوی رادیاتورهای آلومینیومی مناسب نیست زیرا باعث خوردگی شدید شبکه میشود. برای دستیابی به بهترین نتیجه در شستشو رعایت نکات زیر ضروری است:
- استفاده از حلالهای غیر اسیدی: برای شستشوی شبکههای آلومینیومی و مسی از حلالهای پایه نفتی یا نانو شوینده مخصوص موتور استفاده کنید تا به فلز آسیب نرسد.
- شستشو با فشار معکوس: پس از خیساندن در حلال، با آب گرم فشار کنترل شده یا باد پرفشار و از سمت خروجی به ورودی، مسیرها را تمیز کنید تا ذرات خارج شوند.
- بررسی عبور نور و هوا: پس از خشک شدن با فشار باد از باز بودن کامل کانالها اطمینان حاصل کنید.
- پرهیز از ضربه فیزیکی: از اجسام نوک تیز برای پاک سازی رسوبات استفاده نکنید؛ دیوارهها نازک بوده و بهسرعت سوراخ میشوند.

تست دقیق نشتی و بررسی سلامت شبکه خنک کننده روغن موتور
حتی اگر اویل کولر از نظر ظاهری سالم به نظر برسد نصب مجدد آن بدون تست فشار یک ریسک بزرگ است. ترکهای میکروسکوپی یا سوراخهای سوزنی ممکن است با چشم غیرمسلح دیده نشوند. برای تست صحیح، باید ورودی و خروجیهای آب اویل کولر را مسدود کرده و از یک طرف با ابزار مخصوص هوا را با فشار به داخل شبکه بفرستید و سپس کل قطعه را داخل آب قرار دهید.
در صورت وجود هرگونه سوراخ، حبابهای هوا از آن نقطه خارج خواهند شد. روش دیگر استفاده از دستگاههای تست فشار رادیاتور است که آب گرم را با فشار وارد مدار میکند. این روش شرایط کاری موتور را بهتر شبیه سازی میکند زیرا فلز در اثر گرما منبسط شده و ممکن است ترکهایی که در حالت سرد بسته هستند باز شوند.
اگر در هنگام تست متوجه نشتی شدید، تعمیر یا جوشکاری اویل کولر معمولا توصیه نمیشود به خصوص در خودروهای سنگین مانند تریلر که در مسافتهای طولانی تردد میکنند. تعویض قطعه معیوب با یک نمونه نو و اصلی، راهکاری مطمئنتر و اقتصادیتر در درازمدت خواهد بود.
نکات حساس در مونتاژ و آب بندی مجدد اویل کولر
مرحله بستن اویل کولر از حساسیت بالایی برخوردار است و استفاده از واشرها و اورینگهای اورجینال و باکیفیت در این مرحله بسیار مهم است. واشرهای کاغذی یا چوب پنبهای ارزان قیمت توان تحمل فشار و حرارت بالای موتور دیزل را ندارند و به سرعت دچار نشتی میشوند.
قبل از قرار دادن واشر، محل قرارگیری واشر روی بلوک و پوسته کولر را با حلال تمیز کنید تا هیچ چربی وجود نداشته باشد. استفاده بیش از حد از چسب مزدا یا سیلیکون نه تنها کمکی به آببندی نمیکند بلکه ممکن است تکههای اضافی چسب وارد مدار روغن شده و مجاری را مسدود کنند. پیچهای پوسته اویل کولر باید حتما با استفاده از ترکمتر و طبق گشتاور توصیه شده توسط سازنده سفت شوند. سفت کردن بیش از حد پیچها باعث له شدن واشر تاب برداشتن پوسته آلومینیومی و ایجاد نشتی میشود.
همچنین شل بودن آنها نیز باعث نشت روغن تحت فشار خواهد شد. پس از اتمام مراحل نصب، فیلتر روغن جدید را نصب کنید و هرگز از فیلتر قدیمی که ممکن است حاوی ذرات جدا شده از کولر قبلی یا رسوبات باشد استفاده نکنید. پس از اتمام مونتاژ، سیستم خنک کاری را با ترکیب صحیح آب و ضدیخ و موتور را با روغن تازه پر کنید.

راهکارهای عملی برای افزایش طول عمر اویل کولر
برای جلوگیری از خرابی زودرس سیستم خنک کاری روغن، سرویس به موقع بسیار مهم است. یکی از مهمترین اقدامات، تعویض به موقع مایع خنک کننده (ضدیخ/ضدجوش) است. مایع خنک کننده کهنه خاصیت ضد پوسیدگی خود را از دست میدهد و اسیدی میشود که این امر باعث خوردگی شبکههای نازک اویل کولر از سمت مسیر آب خواهد شد. استفاده از آب مقطر و ضدیخ باکیفیت و با نسبت صحیح عمر این قطعه را افزایش میدهد. همچنین تعویض بهموقع روغن، مانع از گردش لجن و رسوبات شده و احتمال گرفتگی شبکهها را کاهش میدهد.
برای اطلاعات بیشتر و به اشتراک گذاشتن تجربیات خود در زمینه تعمیر و نگهداری اویل کولر، میتوانید نظرات و سوالات خود را در بخش پایین همین صفحه مطرح کنید. کارشناسان ما آماده پاسخگویی به شما هستند.
این مطلب توسط تیم کارشناسان سایت پایه یک نوشته شده است.
پشت هر مطلب در وبلاگ پایه یک، کار تیمی است؛ خبرنگار میدانی، کارشناس فنی و پژوهشگر محتوا. از مقایسهٔ جزئیات تا راهنمای انتخاب بهترینهای انواع کامیون و کامیونت، راهنمای لوازم و قطعات خودروهای سنگین و... ما به تصمیمهای روزمره سنگین سواران کمک میکنیم. کلیک کنید تا با نویسندگان ما بیشتر آشنا شوید.
در حال حاضر هیچ نظر یا دیدگاهی ثبت نشده است. شما میتوانید اولین نفری باشید که دیدگاه یا نظر خود را برای ما ارسال میکنید.