کاربری‌های بنز مایلر چیست؟ رایج‌ترین کاربری‌های آچار فرانسه جاده‌های ایران

در دنیای حمل‌ونقل ایران، کمتر خودرویی را می‌توان یافت که به اندازه کامیون‌های مرسدس بنز سری L (که ما آن‌ها را با نام‌های مایلر، خاور یا ۱۹۲۴ و ۲۶۲۴ می‌شناسیم) در تار و پود زیرساخت‌های کشور نفوذ کرده باشد.

این غول‌های نارنجی‌، دهه‌هاست که نه تنها به عنوان یک وسیله نقلیه باری ساده، بلکه به عنوان یک پلتفرم مادر برای انجام سخت‌ترین و پیچیده‌ترین ماموریت‌های عمرانی و خدماتی ایفای نقش می‌کنند. شاید در نگاه اول، تکنولوژی قدیمی این خودروها در برابر کشنده‌های مدرن اروپایی حرفی برای گفتن نداشته باشد، اما وقتی پای کاربری‌سازی و دوام در شرایط سخت به میان می‌آید، معادله تغییر می‌کند.

انعطاف‌پذیری شگفت‌ انگیز شاسی و قوای محرکه این کامیون‌ها باعث شده تا صنعتگران ایرانی بتوانند هر نوع تجهیزاتی را، از یک اتاق بار ساده گرفته تا پیچیده‌ترین دستگاه‌های حفاری و پمپاژ بتن، روی آن‌ها سوار کنند.

در این مقاله از پایه یک، قصد داریم نگاهی دقیق و فنی به دنیای گسترده کاربری‌های نصب شده روی بنز مایلر بیندازیم. هدف ما این است که بدانیم هر کدام از مدل‌های ۱۹۲۴ و ۲۶۲۴ برای چه نوع کاربری مناسب هستند و چرا با گذشت نیم قرن، هنوز هم پیمانکاران برای پروژه‌های سنگین خود، این پیرمردهای آلمانی را به کامیون‌های پرزرق و برق چینی و حتی اروپایی ترجیح می‌دهند.

چرا بنز مایلر بهترین شاسی برای کاربری‌‌های مختلف را دارد؟

قبل از اینکه به سراغ معرفی انواع اتاق‌ها و تجهیزات برویم، باید به این سوال پاسخ دهیم که چرا شاسی بنز مایلر تا این حد برای نصب کاربری‌های مختلف محبوب است؟ پاسخ در دو ویژگی خلاصه می‌شود: شاسی دوبل و گیربکس قدرتمند.

شاسی نردبانی این خودروها که از آلیاژهای بسیار مقاوم ساخته شده، توانایی تحمل تنش‌های سخت و سنگین را دارد. برخلاف بسیاری از کامیونت‌های جدید که شاسی خشک و شکننده‌ای دارند، شاسی کامیون‌های بنز مایلر در زمین‌های ناهموار و دست‌ اندازها بازی می‌کند و اجازه نمی‌دهد فشار بار به اتاق راننده یا اتصالات موتور آسیب بزند.

دیگر نکته فنی مهم، قابلیت نصب آسان بغل گیربکس یا همان PTO (Power Take-Off) است. اکثر کاربری‌های سنگین مثل کمپرسی، میکسر و جرثقیل برای کار کردن نیاز به نیروی چرخشی دارند. گیربکس‌های ZF یا مدل‌های قدیمی‌تر نصب شده روی این بنزها، خروجی‌های بسیار استانداردی برای نصب PTO دارند.

این قطعه حیاتی، نیروی موتور را می‌گیرد و به پمپ‌های هیدرولیک کاربری منتقل می‌کند. سادگی دسترسی به گیربکس و فضای باز اطراف شاسی در مدل‌های ۱۹۲۴ و ۲۶۲۴، دست تعمیرکاران و سازندگان اتاق را برای نصب هرگونه لوله‌کشی هیدرولیک و پمپ باز می‌گذارد.

تفاوت مدل‌ها نیز در انتخاب کاربری تعیین‌کننده است؛ مدل ۱۹۲۴ (تک محور) معمولا برای کاربری‌هایی استفاده می‌شود که نیاز به مانور بالا در فضاهای شهری دارند و وزن نهایی بار خیلی سنگین نیست؛ مثل ماشین‌های حمل زباله یا تانکرهای آب‌پاش.

در مقابل، مدل ۲۶۲۴ (جفت محور) برای کاربری‌هایی انتخاب می‌شود که وزن مرده تجهیزات و بار بسیار زیاد است. وجود یک دیفرانسیل اضافه و شاسی طولانی‌تر، تعادل لازم را برای نصب تجهیزاتی مثل میکسر بتن یا جرثقیل‌های دکل‌ بلند فراهم می‌کند.

کاربری‌های عمرانی و ساخت و ساز برای بنز مایلر

در این بخش به بررسی کاربری‌هایی می‌پردازیم که به طور مستقیم با ساخت‌وساز و پروژه‌های عمرانی سروکار دارند:

کاربری کمپرسی

شناخته‌ شده‌ترین کاربری نصب شده روی شاسی‌های کامیون بنز مایلر است. در واقع نام مایلر از شرکت آلمانی سازنده همین جک و دیگ‌های کمپرسی گرفته شده است. روی شاسی ۲۶۲۴، معمولا اتاق‌های سنگین با ورق‌های ضخیم فولادی نصب می‌شود که ظرفیت حمل ۱۵ تا ۱۸ تن بار ناخالص را دارند.

کاربری میکسر بتن

نصب میکسر بتن روی بنز ۲۶۲۴ یکی از فنی‌ترین انواع کاربری‌سازی است. در اینجا موتور کامیون باید همزمان با حرکت، دیگ میکسر را نیز بچرخاند (در مدل‌هایی که موتور جداگانه ندارند). فشار وارده به شاسی در این کاربری بسیار بالاست، زیرا بتن یک بارِ سیال و متحرک است و در پیچ‌ها مرکز ثقل خودرو را به شدت تغییر می‌دهد. شاسی دوبل و خشک بنز در اینجا مزیت خود را نشان می‌دهد و مانع از واژگونی خودرو می‌شود.

کاربری پمپ بتن و بونکر سیمان

اگرچه امروزه بونکرها و پمپ‌های بزرگ بیشتر روی کشنده‌ها یا شاسی‌های ۸ چرخ مدرن نصب می‌شوند، اما در پروژه‌هایی که در مناطق دورافتاده هستند، هنوز هم پمپ‌های دکلی انتقال بتن (شوئینگ) روی شاسی ۲۶۲۴ دیده می‌شوند. نصب این کاربری نیازمند تقویت جک‌های تعادلی در طرفین شاسی است تا هنگام پمپاژ بتن در ارتفاع، کامیون واژگون نشود.

کاربری‌های حمل مایعات برای بنز نارنجی

در حوزه حمل مایعات، مانند آب، سوخت، مواد شیمیایی نیز از کامیون‌های مایلر استفاده گسترده‌ای به شرح زیر می‌شود:

انواع تانکر (آب، سوخت و قیر)

نصب مخازن مایعات روی بنز مایلر نیازمند رعایت دقیق اصول ایمنی است. تانکرهای حمل سوخت و قیر معمولا روی شاسی ۱۹۲۴ (برای توزیع شهری) و ۲۶۲۴ (برای پیمانکاری جاده) نصب می‌شوند. نکته حیاتی در ساخت این کاربری، نصب صحیح موج‌گیرهای داخلی است.

از آنجایی که سیستم ترمز بنزهای قدیمی کاسه‌ای است و قدرت ترمزگیری کامیون‌های مدرن را ندارد، حرکت موج مایع در مخزن می‌تواند در ترمزهای شدید باعث هل دادن کامیون به جلو شود. همچنین برای تانکرهای قیرپاش، یک سیستم گرمایشی (مشعل) و یک پمپ قیر متصل به PTO تعبیه می‌شود که دمای محموله را برای پاشش روی آسفالت حفظ کند.

لجن‌کش و فاضلاب

این کاربری که در رده خدمات شهری قرار می‌گیرد، فشاری متفاوت به خودرو وارد می‌کند. مخازن لجن‌کش باید کاملا آب‌بندی شده و مقاوم در برابر خوردگی باشند. شاسی بنز ۱۹۲۴ به دلیل ابعاد جمع‌وجورتر نسبت به کامیون‌های سه محور، برای مانور در کوچه‌های تنگ و دسترسی به چاه‌های فاضلاب شهری گزینه‌ای مناسب است.

کاربری‌های مرسدس بنز نارنجی برای خدمات شهری، ایمنی و باربری عمومی

به یکی از اصلی‌ترین کاربری‌های بنز مایلر می‌رسیم، خدمات عمومی که نقش مهمی در مدیریت شهرهای کشور دارند:

حمل زباله و آتش‌نشانی

شاسی ۱۹۲۴ (تک) یکی از محبوب‌ترین پلتفرم‌ها برای نصب دستگاه‌های پرس زباله در شهرداری‌های ایران است. در این کاربری، یک سیستم هیدرولیک پیچیده شامل جک‌های تراکم و تخلیه روی خودرو سوار می‌شود. نکته فنی مهم در اینجا، فشار مداوم بر سیستم کلاچ و گیربکس است، زیرا خودرو دائما در حال توقف و حرکت (Stop-and-Go) است و پمپ هیدرولیک همواره درگیر است.

در کاربری آتش‌نشانی، اگرچه سرعت بنز مایلر به پای خودروهای مدرن نمی‌رسد، اما به دلیل ارتفاع بالای شاسی و توانایی عبور از موانع، هنوز در ایستگاه‌های حاشیه شهر و پالایشگاه‌ها کاربرد دارد. در این نسخه، شاسی تقویت می‌شود تا مخزن آب سنگین و پمپ‌های فشار قوی را بدون ایجاد نوسان حمل کند.

اتاق‌های باری (چوبی، فلزی) و کفی

ساده‌ترین و در عین حال رایج‌ترین کاربری بنزهای نارنجی، اتاق‌های حمل بار است. اتاق‌های چوبی و فلزی لبه‌دار بیشتر برای حمل تره‌بار و کالاهای فله استفاده می‌شوند. در این کاربری، رانندگان معمولا فنرهای تخت عقب را اضافه می‌کنند تا خودرو زیر بار سنگین نخوابد. کاربری کفی نیز روی شاسی ۲۶۲۴ بسیار متداول است.

این کفی‌ها برای حمل سنگ‌های کوپ (معدنی) یا ماشین‌آلات راهسازی کوچک مثل لودر و کامیونت‌های خراب استفاده می‌شوند. مزیت کفی مایلر نسبت به تریلر کفی در این است که می‌تواند به عمق معادن و مسیرهای کوهستانی صعب‌العبور برود، جایی که کشنده‌های دراز امکان دور زدن ندارند. برای نصب کفی، حتماً باید از کرپی‌های فولادی استاندارد استفاده شود تا کفی روی شاسی نلغزد.

جرثقیل‌های کفی‌دار

نصب جرثقیل پشت ‌اتاقی روی بنز مایلر نیازمند دقت مهندسی بالایی است. به دلیل فشار نقطه‌ای شدیدی که دکل جرثقیل هنگام بلند کردن بار به شاسی وارد می‌کند، نصب یک شاسی فرعی (Sub-frame) دوبل روی شاسی اصلی الزامی است.
بدون این شاسی کمکی، احتمال تاب برداشتن یا شکستن شاسی اصلی بنز وجود دارد. همچنین نصب جک‌های تعادلی هیدرولیک در طرفین خودرو برای جلوگیری از واژگونی ضروری است. این کاربری، بنز مایلر را به یک واحد لجستیک خودکفا تبدیل می‌کند که هم بارگیری و هم حمل را انجام می‌دهد.

چند نکته مهم برای انتخاب و تغییر کاربری بنز مایلر

تغییر کاربری بنز مایلر فقط باز کردن پیچ و مهره یک اتاق و بستن اتاق دیگر نیست. رانندگان و فنی‌کاران باید به نکات زیر توجه ویژه داشته باشند:

۱. تناسب PTO با نوع کاربری: هر کاربری نیاز به دور خروجی و گشتاور خاصی دارد. بغل ‌گیربکسی که برای جک کمپرسی استفاده می‌شود، لزوما برای پمپ بتن یا میکسر مناسب نیست. انتخاب اشتباه PTO باعث داغ کردن روغن هیدرولیک و خرابی زودرس پمپ می‌شود.

۲. توزیع وزن: در نصب تانکر یا میکسر، مرکز ثقل بار باید دقیقا محاسبه شود. اگر مخزن بیش از حد به سمت عقب نصب شود، فرمان خودرو سبک شده و کنترل آن در جاده‌های لغزنده غیر ممکن می‌شود. اگر بیش از حد جلو باشد، به اکسل جلو و سیستم تعلیق فشار مخرب وارد می‌کند.

۳. مراحل قانونی: هرگونه تغییر کاربری باید در سند و کارت خودرو (کارت ماشین) درج شود. تبدیل کمپرسی به تانکر یا برعکس، نیازمند مجوز راهنمایی و رانندگی و تاییدیه فنی است. تردد با کاربری مغایر با کارت خودرو، جریمه‌های سنگین و توقیف خودرو را به همراه دارد.

۴. سیستم‌های جانبی: با نصب کاربری‌های سنگین مثل میکسر یا جرثقیل، وزن خالص خودرو بالا می‌رود. در این شرایط، تقویت سیستم ترمز و استفاده از لاستیک‌های با لایه‌های بیشتر (نخی یا سیمی قوی) توصیه می‌شود تا ایمنی خودرو حفظ شود.

سخن آخر و نتیجه‌گیری

بنز مایلر (۱۹۲۴ و ۲۶۲۴) را می‌توان انعطاف‌ پذیرترین کامیون در تاریخ حمل‌ونقل ایران دانست. این پلتفرم آلمانی ثابت کرده است که می‌تواند از پس هر نقشی، از یک خاک ‌بردار در معدن تا یک تانکر ظریف حمل سوخت، برآید.

راز این ماندگاری در سادگی طراحی و استحکام ذاتی شاسی نهفته است که اجازه می‌دهد هر نوع تجهیزاتی با کمترین پیچیدگی روی آن نصب شود. اگرچه دنیا به سمت خودروهای تخصصی پیش رفته است، اما در ایران به دلیل شرایط خاص جغرافیایی و اقتصادی، مایلر همچنان گزینه اول برای بسیاری از کاربری‌های سنگین است.

شما تجربه کار با کدام یک از کاربری‌های بنز مایلر را دارید؟ آیا تا به حال اقدام به تغییر کاربری (مثلا از کمپرسی به تانکر) کرده‌اید؟ چالش‌های فنی و قانونی این کار چه بود؟ تجربیات ارزشمند خود را در بخش نظرات برای ما بنویسید تا همکارانتان نیز از آن استفاده کنند.