اصول رانندگی در جادههای یخزده کوهستانی
زمان تقریبی مطالعه 7 دقیقه
0
پسندیدمسکوت وهمانگیز کویر میتواند بزرگترین فریب طبیعت برای رانندگان جاده باشد. منظرههای باز و جادههای کفی طولانی در دل بیابان لوت یا دشت کویر، شاید در نگاه اول جذاب به نظر برسند، اما برای یک ماشین سنگین، این مسیرها میتوانند به بیرحمترین آزمون استقامت تبدیل شوند.
خرابی در گرمای ۵۰ درجه سانتیگراد که دمای آسفالت در آن به بالای ۷۰ درجه میرسد، فقط یک دردسر فنی ساده نیست؛ بلکه مسئله مرگ و زندگی است. نبود تعمیرگاه تا صدها کیلومتر، آنتندهی ضعیف موبایل و گرمای طاقتفرسا، هر نقص فنی کوچک در کامیون یا کشنده را به یک بحران تمام عیار تبدیل میکند که رهایی از آن در صورت آماده نبودن آسان نخواهد بود.
بسیاری از رانندگان تصور میکنند که آمادهسازی خودرو فقط مخصوص فصل زمستان و یخبندان است، در حالی که آمارها نشان میدهد استهلاک موتور و ترکیدن لاستیک در فصل گرما و مناطق بیابانی به مراتب بیشتر است.
حرارت بالا دشمن شماره یک قطعات فلزی، لاستیکی و الکترونیکی است و میتواند پنهانترین ایرادات ماشین را آشکار کند. در این مقاله از پایه یک، چک لیست کامل و تخصصی ایمنی پیش از ورود به مناطق کویری را بررسی میکنیم. هدف ما این است که با مرور نکات فنی حیاتی، شما و ماشینتان را در برابر جهنم خاموش کویر رویینتن کنیم تا با خیالی آسوده از دل گرما عبور کنید.
سیستم خنککاری؛ خط مقدم مبارزه با گرما
اولین و مهمترین سنگر دفاعی تریلر شما در برابر گرمای کویر، سیستم خنککاری موتور است. پیش از سفر، تنها چک کردن سطح آب کافی نیست؛ باید شبکه رادیاتور (کندانسور) را با دقت بازرسی کنید. وجود حشرات مرده، گرد و خاک و گل خشک شده در بین پرههای رادیاتور، جریان هوا را مسدود میکند و راندمان خنککاری را به شدت کاهش میدهد.
حتما قبل از ورود به جادههای کویری، با فشار باد یا آب (با فشار ملایم تا پرهها خم نشوند) شبکهها را تمیز کنید. همچنین شلنگهای رادیاتور و بخاری را چک کنید؛ شلنگی که در هوای معمولی نرم به نظر میرسد، ممکن است تحت فشار و گرمای شدید کویر دچار بادکردگی شده و ناگهان بترکد.
قطعه حیاتی بعدی که حکم قلب سیستم خنککننده را دارد، کلاچ پروانه (در مدلهای ویسکوز) یا سیستم فن اتوماتیک است. در سربالاییهای کویری که موتور زیر فشار است، فن باید با حداکثر دور بچرخد.
تست سلامت کلاچ پروانه بسیار مهم است؛ اگر پروانه هرزگردی داشته باشد و نتواند با دور مناسب هوا را مکش کند، آمپر آب در عرض چند دقیقه به منطقه قرمز میرسد. در انواع کامیونت و کامیونهای جدیدتر که فن برقی یا الکترونیکی دارند، اطمینان از عملکرد سنسور دمای آب و رلههای مربوط به فن ضروری است، زیرا خرابی یک رله کوچک میتواند موتور را زمینگیر کند.
نکته پایانی در این بخش، کیفیت مایع خنک کننده است. استفاده از آب خالی در کویر بزرگترین اشتباه است، زیرا آب خالص در ۱۰۰ درجه میجوشد و در سیستم تحت فشار زودتر تبخیر میشود. شما باید از ترکیب استاندارد آب رادیاتور و مایع ضد یخ/ضد جوش استفاده کنید.
مایع استاندارد نه تنها نقطه جوش را بالا میبرد (تا حدود ۱۱۰ درجه یا بیشتر)، بلکه از خوردگی قطعات داخلی واترپمپ و بلوک سیلندر جلوگیری میکند. قبل از سفر مطمئن شوید که درب رادیاتور سالم است و واشر آن خاصیت ارتجاعی خود را حفظ کرده تا فشار لازم در سیستم حفظ شود.
تایرها؛ قربانیان اصلی آسفالت سوزان
تایرها تنها نقطه تماس کامیون شما با جادههای گداخته کویر هستند و بیشترین فشار فیزیکی را در دماهای بالا تحمل میکنند. یکی از بزرگترین اشتباهات رانندگان در مناطق گرمسیر، کم کردن باد لاستیک داغ است.
طبق قوانین فیزیک، با افزایش دما، فشار باد داخل تایر بالا میرود؛ این یک امر طبیعی است و ساختار لاستیکهای استاندارد برای تحمل این افزایش فشار طراحی شده است. اگر شما باد لاستیکی را که در اثر حرکت داغ شده تخلیه کنید، در واقع باعث میشوید که دیوارههای تایر در هنگام حرکت بیش از حد تغییر شکل بدهند که این خود باعث تولید گرمای درونی بیشتر و در نهایت جدا شدن لایههای لاستیک یا ترکیدن آن میشود.
علاوه بر تنظیم باد در حالت سرد، بازرسی ظاهری تایرها برای عبور از جادههای کویری حیاتی است. در انواع کامیونت و ماشینهای سنگین، تایرهای روکششده در برابر گرمای شدید بسیار آسیب پذیر هستند؛ زیرا حرارت آسفالت میتواند چسب میان روکش و بدنه اصلی تایر را سست کرده و باعث کنده شدن روکش در سرعتهای بالا شود.
حتما پیش از حرکت، تمام تایرها را از نظر وجود بریدگی، تورم (دُمل) یا سایش نامتقارن چک کنید. به یاد داشته باشید که در دمای بالای محیط، کوچکترین نقص در ساختار تایر به سرعت به یک پارگی وسیع تبدیل میشود که تعویض آن در زیر آفتاب سوزان کویر، فرسایشی و خطرناک خواهد بود.
فیلتراسیون و روانکارها؛ مقابله با طوفان شن
کویر فقط با گرما به جنگ کشنده شما نمیآید، بلکه ریزگردها و ماسههای روان نیز سلاحهای دیگر این اقلیم هستند. سیستم مکش هوای موتور باید کاملا ایزوله باشد؛ کوچکترین درز یا ترک در لولههای رابط بعد از فیلتر هوا، باعث میشود ذرات ماسه مستقیما وارد سیلندرها شوند.
این ذرات مانند سمباده عمل کرده و در کمترین زمان باعث خط افتادن روی دیواره سیلندر و نابودی رینگها میشوند. پیش از سفر، فیلتر هوا را چک کرده و در صورت نیاز تعویض کنید و از سلامت بستها و لولههای اینترکولر مطمئن شوید. به خاطر داشته باشید که در مناطق کویری، عمر مفید فیلتر هوا به دلیل حجم بالای غبار جاده، به شدت کاهش مییابد.
موضوع بعدی، کیفیت و سطح روغن موتور و گیربکس است. روغن موتور در دمای بالا رقیقتر میشود و اگر عمر مفید آن رو به اتمام باشد، خاصیت روانکنندگی و پایداری حرارتی خود را از دست میدهد. برای عبور از مناطق گرمسیر، اطمینان از غلظت (ویسکوزیته) مناسب روغن بر اساس دفترچه راهنمای خودرو ضروری است.
همچنین نشت روغن، هرچند جزئی، در محیطهای پرگرد و غبار باعث جذب سریع خاک و ایجاد یک لایه گِلی روی بدنه موتور و گیربکس میشود. این لایه مانند یک عایق حرارتی عمل کرده و مانع از دفع گرما از بدنه فلزی موتور به محیط بیرون میشود که نتیجه آن داغ کردن بیش از حد قطعات داخلی ماشین سنگین خواهد بود.
جعبه بقای راننده؛ فراتر از آچار و انبردست
در جادههای کویری، سلامت راننده به اندازه سلامت فنی کامیون اهمیت دارد. بزرگترین تهدید برای شما در دل بیابان، کمآبی بدن (دیهیدراتاسیون) است. همیشه یک ذخیره آب آشامیدنی جداگانه، علاوه بر منبع آب همیشگی ماشین، در کابین داشته باشید؛ این ذخیره باید حداقل برای سه روز در شرایط بحرانی کافی باشد.
همچنین، به یاد داشته باشید که در صورت خرابی ماشین در زیر آفتاب سوزان، هرگز زیر سایه فلزی تریلی یا بدنه داغ ماشین پناه نگیرید، بلکه سعی کنید با استفاده از یک چادر یا پارچه سفید، سایهبانی در فاصله کمی از ماشین ایجاد کنید تا جریان هوا حفظ شود.
علاوه بر این، همراه داشتن جعبه کمکهای اولیه کامل، چراغ قوه با باتری اضافه و مقداری کنسرو و مواد غذایی شور (برای جبران نمک از دست رفته بدن بر اثر تعریق) ضروری است. در بسیاری از نقاط کویری ایران، پوشش دهی شبکه موبایل وجود ندارد؛ بنابراین همیشه پیش از ورود به مسیرهای بیابانی، موقعیت و زمان تقریبی خروج خود را به یکی از دوستان یا همکاران اطلاع دهید.
داشتن یک شارژر خورشیدی یا پاوربانک قدرتمند برای انواع کامیونت و ماشینهای سنگین که ممکن است با تخلیه باتری مواجه شوند، یک راهکار مناسب در شرایط اضطراری محسوب میشود.
سخن پایانی: کویر، معلم سختگیری که اشتباه را نمیبخشد
عبور موفق از کویر، نه با قدرت اسب بخار، بلکه با قدرت برنامهریزی و پیشبینی ممکن میشود. جادههای بیابانی همانقدر که زیبا و آرام به نظر میرسند، میتوانند بیرحم باشند. با رعایت این چکلیست و بررسی دقیق بخشهای حیاتی تریلی، شما ریسکهای سفر را به حداقل میرسانید.
همیشه به یاد داشته باشید که در کویر، کوچکترین نشانه غیر عادی (مثل بوی داغی، صدای غیر معمول فن یا نوسان آمپر) را جدی بگیرید و پیش از اینکه به یک فاجعه تبدیل شود، در مکانی امن متوقف شوید و وضعیت را بررسی کنید.
حالا شما برای ما بنویسید؛ بدترین تجربهای که از خرابی ماشین در گرمای شدید جاده داشتهاید چه بوده است؟ آیا ترفند خاصی برای خنک نگه داشتن کابین یا موتور کامیون در دمای بالای ۵۰ درجه دارید که بخواهید با دیگر همکاران در میان بگذارید؟ ما مشتاقانه منتظر خواندن تجربیات و نظرات فنی شما در بخش کامنتها هستیم.
این مطلب توسط تیم کارشناسان سایت پایه یک نوشته شده است.
پشت هر مطلب در وبلاگ پایه یک، کار تیمی است؛ خبرنگار میدانی، کارشناس فنی و پژوهشگر محتوا. از مقایسهٔ جزئیات تا راهنمای انتخاب بهترینهای انواع کامیون و کامیونت، راهنمای لوازم و قطعات خودروهای سنگین و... ما به تصمیمهای روزمره سنگین سواران کمک میکنیم. کلیک کنید تا با نویسندگان ما بیشتر آشنا شوید.
آیا این مقاله را دوست داشتید ؟
0
پسندیدم
در حال حاضر هیچ نظر یا دیدگاهی ثبت نشده است. شما میتوانید اولین نفری باشید که دیدگاه یا نظر خود را برای ما ارسال میکنید.