سرویس رادیات بخاری کامیونت و اصول آببندی شیلنگها
زمان تقریبی مطالعه 9 دقیقه
10
پسندیدمترمزهای کمکی مثل ریتاردر و اینتاردر امروز به یکی از ضروریترین تجهیزات کامیونها و اتوبوسهای مدرن تبدیل شدهاند. رانندگی در مسیرهای طولانی، جادههای کوهستانی و سراشیبیهای شدید فشار زیادی به ترمز اصلی وارد میکند و اگر فقط از لنت و دیسک استفاده شود، خطر داغ شدن و کاهش کارایی ترمز بسیار بالاست. همین مسئله باعث شده که خودروسازان از سامانههای ترمز کمکی برای افزایش ایمنی و کاهش استهلاک استفاده کنند.
ریتاردر و اینتاردر دو فناوری پرکاربرد در این حوزه هستند که وظیفه آنها کمک به کنترل سرعت خودرو بدون استفاده مداوم از ترمز پایی است. هرکدام از این سیستمها ساختار، مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارند و شناخت تفاوتشان میتواند در انتخاب کامیون یا اتوبوس مناسب نقش مهمی داشته باشد. در این مقاله از پایه یک، بهطور کامل ریتاردر و اینتاردر را معرفی میکنیم، تفاوتهای اصلی آنها را بررسی میکنیم و در نهایت خواهیم گفت کدام گزینه برای شرایط کاری مختلف مناسبتر است.
ریتاردر چیست و چگونه کار میکند؟
ریتاردر یک سامانه ترمز کمکی است که برای کاهش سرعت خودرو بدون وارد کردن فشار زیاد به اجزای سیستم ترمز استفاده میشود. این سیستم معمولا در کامیونها، کشنده ها و اتوبوسها به کار میرود تا از داغ شدن لنتها و کاهش کارایی ترمز جلوگیری کند. اصل کار ریتاردر بر پایه ایجاد نیروی مقاومتی مداوم است که مانع حرکت شفت یا میلگاردان میشود. راننده میتواند با استفاده از یک کلید یا اهرم، شدت عملکرد ریتاردر را در چند مرحله تنظیم کند و در سراشیبیها یا هنگام حمل بارهای سنگین از آن کمک بگیرد.
ریتاردرها به طور کلی در دو نوع اصلی عرضه میشوند: هیدرودینامیکی و الکترومغناطیسی. ریتاردر هیدرودینامیکی با استفاده از سیال روغن و ایجاد اصطکاک درون یک توربین، مقاومت لازم را تولید میکند. برندهایی مثل Voith و ZF نمونههای شناختهشده این نوع هستند. در مقابل، ریتاردر الکترومغناطیسی یا گردابی (مثل محصولات Telma) با ایجاد میدان مغناطیسی و جریانهای گردابی در یک دیسک فلزی، نیروی مقاومتی تولید میکند. هر دو نوع، در کاهش استهلاک ترمز اصلی بسیار موثر هستند، اما از نظر محل نصب، توان ترمزی و هزینه نگهداری تفاوتهایی با هم دارند.
اینتاردر چیست و چه تفاوتی با ریتاردر دارد؟
اینتاردر در واقع نوعی ریتاردر هیدرودینامیکی است که به صورت یکپارچه درون گیربکس نصب میشود. این فناوری توسط شرکت ZF معرفی و توسعه داده شده و در گیربکسهای اتوماتیک مدرن مثل سری TraXon بهکار میرود. در این سیستم، از همان روغن گیربکس موجود در سیستم برای ایجاد مقاومت و خنککاری استفاده میشود و به همین دلیل نیاز به مدار جداگانه نیست. این یکپارچگی باعث میشود اینتاردر وزن کمتری داشته باشد، فضای کمتری اشغال کند و هماهنگی بیشتری با گیربکس و موتور داشته باشد.
تفاوت اصلی اینتاردر با ریتاردرهای معمولی در محل نصب و شیوه عملکرد آن است. ریتاردر بهطور مستقل روی میلگاردان یا خروجی گیربکس نصب میشود و معمولا مدار روغن و سیستم خنککاری مختص به خود را دارد. اما اینتاردر به دلیل اتصال مستقیم به گیربکس، واکنش سریعتری نشان میدهد و انتقال نیروی ترمزی با تلفات کمتر انجام میشود. همین ویژگی باعث افزایش دوام، کاهش هزینه نگهداری و بهبود عملکرد در سرعتهای بالا میشود. به زبان ساده، اینتاردر همان ریتاردر است اما در سطحی پیشرفتهتر و هماهنگتر با مجموعه گیربکس و موتور عمل میکند.
تفاوتهای کلیدی بین ریتاردر و اینتاردر
نخستین تفاوت مهم این دو سیستم در محل نصب آنها است. ریتاردرهای معمولی به صورت مستقل روی میلگاردان یا خروجی گیربکس نصب میشوند و مدار روغن و خنککاری جداگانه دارند. در مقابل، اینتاردر بهطور مستقیم درون گیربکس جایگذاری شده و از همان مدار روغن گیربکس برای خنککاری استفاده میکند. این موضوع باعث میشود اینتاردر فضای کمتری اشغال کند و وزن کمتری به مجموعه شاسی و کابین منتقل شود.
تفاوت دوم مربوط به توان ترمزگیری و هماهنگی با گیربکس است. ریتاردرهای مستقل بسته به نوعشان (هیدرودینامیکی یا الکتریکی) توان بالایی در سرعتهای مختلف دارند، اما به دلیل جدابودن از گیربکس، گاهی واکنش آنها با تاخیر همراه است.
اینتاردر به دلیل اتصال مستقیم، سریعتر عمل میکند و انتقال نیرو با تلفات کمتر انجام میشود. علاوه بر این، استفاده از خنککاری مشترک با گیربکس موجب افزایش دوام و کاهش نیاز به سرویسهای مجزا میشود. در نتیجه، اگرچه هر دو سیستم نقش یکسانی دارند، اما اینتاردر در کامیونها و اتوبوسهای مدرن به دلیل کارایی و هماهنگی بیشتر ترجیح داده میشود.
مزایا و معایب ریتاردر
یکی از بزرگترین مزیتهای ریتاردر این است که بهعنوان یک سیستم مستقل، قابلیت نصب روی طیف وسیعی از کامیونها و اتوبوسها را دارد. رانندگان بهویژه در مسیرهای کوهستانی یا شیبهای تند و طولانی میتوانند با استفاده از ریتاردر فشار ترمز اصلی را بهشدت کاهش دهند و از داغ شدن لنتها و اختلال در عملکرد این سیستم جلوگیری کنند. این ویژگی باعث افزایش ایمنی، کاهش هزینههای تعویض لنت و دیسک و افزایش طول عمر مجموعه ترمز میشود.
با این حال، ریتاردرهای مستقل معایبی هم دارند. نخست اینکه به دلیل نیاز به فضای نصب جداگانه، وزن و ابعاد بیشتری به مجموعه اضافه میکنند. در ریتاردرهای هیدرودینامیکی نیز نیاز به مدار روغن و سیستم خنککاری مستقل، هزینه نگهداری را بالا میبرد.
علاوه بر این، واکنش این سامانهها گاهی کندتر از اینتاردر است، زیرا بهطور مستقیم با گیربکس یکپارچه نشدهاند. به همین دلیل، در خودروهای مدرن که فضای نصب محدود و نیاز به هماهنگی کامل با گیربکس وجود دارد، ریتاردر مستقل کمتر به کار میرود.
مزایا و معایب اینتاردر
اینتاردر به دلیل یکپارچگی با گیربکس، چند مزیت مهم نسبت به ریتاردر دارد. مهمترین ویژگی آن واکنش سریعتر و هماهنگی بیشتر با سیستم انتقال قدرت است. چون اینتاردر بخشی از گیربکس است، انتقال نیروی ترمز با کمترین تلفات انجام میشود و عملکرد نرمتری در کنترل سرعت به راننده میدهد. همچنین به دلیل استفاده از مدار روغن مشترک، وزن کلی خودرو کمتر میشود و فضای نصب اضافی اشغال نمیشود. این ویژگیها باعث میشوند اینتاردر به گزینهای محبوب در کامیونها و اتوبوسهای مدرن اروپایی تبدیل شود.
با وجود این مزایا، اینتاردر معایبی هم دارد. نخست اینکه هزینه آن بالاتر است و چون یکپارچه با گیربکس طراحی شده، در صورت خرابی تعمیر یا تعویض آن پرهزینه خواهد بود. از طرف دیگر، وابستگی کامل به گیربکس باعث میشود امکان نصب جداگانه یا ارتقای آن روی خودروهای قدیمی وجود نداشته باشد. همچنین تعمیرات اینتاردر نیازمند تخصص و تجهیزات خاص است و همه تعمیرگاهها توانایی سرویسدهی آن را ندارند. بنابراین، انتخاب اینتاردر بیشتر برای ناوگانهای مدرن با توان مالی و پشتیبانی خدماتی مناسب توصیه میشود.
اینتاردر یا ریتاردر؛ کدام گزینه برای ناوگان شما مناسبتر است؟
انتخاب بین ریتاردر و اینتاردر بستگی مستقیم به نوع کاربری ناوگان و شرایط کاری دارد. اگر کامیون یا اتوبوس در مسیرهای کوهستانی و بین شهری طولانی فعالیت میکند، هر دو سیستم میتوانند ایمنی و دوام ترمز را تضمین کنند.
با این حال، اینتاردر به دلیل هماهنگی کامل با گیربکس و توان بالاتر در کنترل سرعتهای ممتد، انتخاب مناسبتری برای ناوگانهای سنگین و مدرن است. در چنین شرایطی، هزینه اولیه بالاتر آن در مقابل کاهش استهلاک ترمز و افزایش ایمنی به سرعت جبران میشود.
در مقابل، برای ناوگانهایی که بیشتر در حوزه شهری یا پخش روزانه فعالاند، نصب یک ریتاردر مستقل میتواند گزینهای اقتصادیتر باشد. این سیستمها هزینه خرید پایینتری دارند، نصبشان انعطافپذیرتر است و در صورت خرابی بهصورت جداگانه تعمیر یا تعویض میشوند.
به بیان دیگر، ریتاردر برای شرکتهایی که بودجه محدودی دارند یا قصد ارتقای کامیونهای موجود را دارند، انتخابی کاربردی و منطقی است. در نهایت، معیار اصلی تصمیمگیری باید توازن میان هزینه خرید، شرایط مسیر و سطح خدمات پس از فروش در دسترس باشد.
نگاهی به پرسشهای متداول رانندگان درباره ریتاردر و اینتاردر
در ادامه به پرتکرارترین و رایجترین سوالات رانندگان درباره سیستمهای ریتاردر و اینتاردر نگاهی میاندازیم.
- آیا ریتاردر یا اینتاردر میتوانند خودرو را تا توقف کامل متوقف کنند؟
- خیر. این سامانهها فقط برای کاهش سرعت و کنترل خودرو در سراشیبیها طراحی شدهاند. توقف کامل همچنان بر عهده ترمز اصلی است، اما استفاده از آنها فشار زیادی را از روی لنت و دیسک برمیدارد.
- تفاوت ریتاردر با ترمز موتور چیست؟
- ترمز موتور با بستن مسیر سوخت و ایجاد مقاومت در موتور کار میکند، در حالی که ریتاردر یا اینتاردر یک سامانه جداگانه هستند که مقاومت مکانیکی یا هیدرودینامیکی ایجاد میکنند. ترکیب این دو سیستم بهترین نتیجه را در سراشیبیها فراهم میآورد.
- آیا امکان نصب ریتاردر یا اینتاردر روی کامیونهای قدیمی وجود دارد؟
- ریتاردرهای مستقل، بهویژه نوع الکتریکی، قابلیت نصب روی بسیاری از کامیونهای موجود را دارند. اما اینتاردر به دلیل طراحی یکپارچه با گیربکس، فقط روی خودروهایی قابل استفاده است که از ابتدا با این سیستم عرضه شدهاند.
- کدام یک استهلاک کمتری دارد؟
- اینتاردر به دلیل استفاده از مدار روغن مشترک و هماهنگی با گیربکس استهلاک کمتری دارد، اما در صورت خرابی هزینه تعمیر آن بسیار بالاست. ریتاردر مستقل استهلاک بیشتری دارد، اما سرویس آن سادهتر و کمهزینهتر است.
- کدام سیستم برای رانندگی در ایران بهتر است؟
- برای ناوگانهای بینشهری و مسیرهای کوهستانی، اینتاردر انتخابی مناسب است. در حالیکه برای کامیونهای شهری یا ناوگانهای کوچک با بودجه محدود، ریتاردر گزینه منطقیتری محسوب میشود.
جمعبندی و سخن آخر
ریتاردر و اینتاردر هر دو بهعنوان ترمزهای کمکی، نقش اساسی در افزایش ایمنی، کاهش استهلاک سیستم ترمز و بهبود بهرهوری ناوگان ایفا میکنند. تفاوت اصلی آنها در محل نصب و شیوه عملکرد است؛ ریتاردر سامانهای مستقل است که روی میلگاردان یا خروجی گیربکس نصب میشود، در حالی که اینتاردر بهصورت یکپارچه درون گیربکس قرار دارد و با آن هماهنگی کامل دارد. همین یکپارچگی باعث واکنش سریعتر و دوام بالاتر اینتاردر میشود، اما در عین حال هزینه خرید و تعمیر آن نیز بیشتر است.
از سوی دیگر، ریتاردر به دلیل انعطافپذیری در نصب، قیمت پایینتر و امکان افزودن به کامیونهای موجود، همچنان گزینهای محبوب در بسیاری از ناوگانهای شهری و بینشهری است. انتخاب بین این دو فناوری باید بر اساس شرایط مسیر، حجم بار و بودجه انجام گیرد.
اگر ایمنی در مسیرهای کوهستانی و طولانی اولویت اصلی شما است، اینتاردر انتخاب مطمئنتری است. اما برای ناوگانهای کوچک یا فعالیتهای شهری با هزینه محدود، ریتاردر گزینهای اقتصادی و کارآمد خواهد بود. در نهایت، هر دو سیستم نشان میدهند که آینده حملونقل ایمنتر و پایدارتر، وابسته به استفاده از فناوریهای ترمز کمکی است.
این مطلب توسط تیم کارشناسان سایت پایه یک نوشته شده است.
پشت هر مطلب در وبلاگ پایه یک، کار تیمی است؛ خبرنگار میدانی، کارشناس فنی و پژوهشگر محتوا. از مقایسهٔ جزئیات تا راهنمای انتخاب بهترینهای انواع کامیون و کامیونت، راهنمای لوازم و قطعات خودروهای سنگین و... ما به تصمیمهای روزمره سنگین سواران کمک میکنیم. کلیک کنید تا با نویسندگان ما بیشتر آشنا شوید.
آیا این مقاله را دوست داشتید ؟
10
پسندیدم
در حال حاضر هیچ نظر یا دیدگاهی ثبت نشده است. شما میتوانید اولین نفری باشید که دیدگاه یا نظر خود را برای ما ارسال میکنید.