تاریخچه کامیونتهای فاو؛ از فرزند ارشد چین تا ببرهای تازهنفس جادههای ایران 
شرکت BMC Otomotiv یکی از قدیمیترین و شناختهشدهترین خودروسازان ترکیه در حوزه کامیون، کامیونت و اتوبوس است که از دهه ۱۹۶۰ میلادی تا امروز نقشی تعیین کننده در صنعت حملونقل و دفاعی این کشور ایفا کرده است.
این شرکت با تاریخی شصت ساله از همکاری با شرکتهای انگلیسی تا توسعه موتورهای ملی، به نمادی از پیشرفت صنعتی ترکیه بدل شده است. در ایران نیز نام BMC با برند صنایع خودرو کویر گره خورده؛ مجموعهای که در دهه ۱۳۸۰ با مونتاژ و عرضه کامیونهای این برند ترکیهای، حضور BMC را به بازار داخلی آورد.
در این مقاله از پایه یک، مسیر شکلگیری و رشد BMC را از سالهای ابتدایی فعالیت در ازمیر تا ورود به بازار ایران مرور میکنیم. هدف این بررسی، شناخت روند تکامل این برند، تغییر مالکیتها، گسترش خطوط تولید و نقش آن در توسعه صنعت حملونقل تجاری و دفاعی ترکیه است.
آغاز راه؛ همکاری با British Motor Corporation (۱۹۶۴ تا ۱۹۸۹)
شرکت BMC در سال ۱۹۶۴ در شهر ازمیر ترکیه با نام Birleşik Motorlu Araçlar و با همکاری British Motor Corporation انگلستان تأسیس شد. در آن دوران، ترکیه صنعتی در حال رشد بود و دولت تلاش میکرد با جذب سرمایهگذاری خارجی، پایههای تولید وسایل نقلیه داخلی را تقویت کند. مشارکت با انگلیسیها موجب شد نخستین کامیونها، کامیونت ها، تراکتورها و موتورهای دیزل تحت لیسانس بریتانیا در خاک ترکیه مونتاژ و تولید شوند.
طی دو دهه نخست فعالیت، BMC گامبهگام از مونتاژ ساده به سمت تولید مستقل حرکت کرد. در دهه ۱۹۷۰ این شرکت نخستین خط ریختهگری صنعتی ترکیه را راهاندازی کرد که یکی از نقاط عطف صنعت خودروسازی این کشور به شمار میرود.
با استفاده از فناوری منتقل شده از انگلستان، BMC توانست طراحی و تولید بخش عمدهای از قطعات کامیونها را بهصورت داخلی انجام دهد. تا اواخر دهه ۱۹۸۰ میلادی، بخش اعظم فناوری و طراحی کامیونهای BMC در ترکیه بومیسازی شده بود و شرکت آماده ورود به مرحله جدیدی از مالکیت و توسعه شد.

ملیسازی و دوران Çukurova Holding (۱۹۸۹ تا ۲۰۱۳)
در سال ۱۹۸۹ میلادی، سهام انگلیسی BMC بهطور کامل به شرکت ترکیهای Çukurova Holding واگذار شد و این برند بهطور رسمی به یکی از داراییهای صنعتی ملی ترکیه تبدیل شد. این انتقال مالکیت نقطه عطفی در تاریخ شرکت بود؛ زیرا برای نخستین بار BMC بدون تکیه بر شرکای خارجی مسیر خود را ادامه داد. در این دوره تمرکز شرکت بر توسعه کامیونهای سنگین، اتوبوس ها و خودروهای تجاری داخلی قرار گرفت.
در دهه ۱۹۹۰، مدلهایی مانند Fatih، Profesyonel و وانت Levend به بازار عرضه شدند و باعث گسترش حضور BMC در بازار داخلی و صادراتی شدند. تا اواخر دهه، این شرکت به اولین صادرکننده کامیون ترکیه به اروپا بدل شد و محصولاتش در بیش از ۶۰ کشور به فروش رسید.
همچنین تولید اتوبوس شهری و اتوبوس بینشهری تحت برند Probus جایگاه BMC را در صنعت حملونقل عمومی تثبیت کرد. با این حال، بحران مالی و بدهیهای سنگین چوکوروا در سال ۲۰۱۳ منجر به توقف فعالیت شرکت و مصادره موقت داراییهای آن توسط دولت ترکیه شد. این دوره با وجود دستاوردهای بزرگ صنعتی، یکی از چالشبرانگیزترین مقاطع تاریخ BMC به شمار میآید.
بازگشت BMC؛ خرید توسط گروه Ethem Sancak (۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷)
پس از بحران مالی و توقف تولید در سال ۲۰۱۳، برند BMC در وضعیت تعلیق قرار گرفت تا آنکه در سال ۲۰۱۴ توسط گروه سرمایهگذاری ES Mali Yatırım ve Danışmanlık به مالکیت بازرگان ترک، احمد ایتهم سانجاک (Ethem Sancak) درآمد. این خرید، نقطه آغاز احیای یکی از مهمترین برندهای صنعتی ترکیه بود.
مدیریت جدید برنامهای جامع برای بازسازی کارخانه ازمیر تدوین کرد. خطوط مونتاژ بهروز شدند، نیروهای متخصص بازگشتند و تولید کامیون های سری Profesyonel و اتوبوسهای شهری BMC از سر گرفته شد.
در این دوران، شرکت ضمن تمرکز بر بازار داخلی، به دنبال افزایش صادرات و بازسازی وجههی برند خود در میان مشتریان بینالمللی بود. بازگشت BMC نهتنها نشانهای از احیای صنعتی ترکیه، بلکه مقدمهای برای ورود آن به عرصهای جدید یعنی صنعت دفاعی به شمار میرفت.

ورود به صنعت دفاعی و تأسیس BMC Power (۲۰۱۷ تا امروز)
در سال ۲۰۱۷، شرکت BMC Power بهعنوان زیرمجموعهای از BMC Otomotiv با هدف طراحی و ساخت موتورهای بومی برای کامیونها، تانکها و خودروهای نظامی ترکیه تأسیس شد. این اقدام بخشی از استراتژی ملی ترکیه برای خودکفایی در تولید موتورهای دیزلی سنگین بود.
در همین سالها، BMC با همکاری وزارت دفاع ترکیه و صنایع نظامی این کشور وارد تولید خودروهای زرهی ضد مین و نفربرهای تاکتیکی شد. مدلهایی مانند Kirpi، Vuran، Amazon و Altuğ به سرعت جایگاه BMC را در بازار دفاعی تثبیت کردند. نقطه اوج این مسیر در سال ۲۰۱۸ با امضای قرارداد ساخت تانک ملی ترکیه Altay رقم خورد؛ پروژهای که مسئولیت طراحی، تولید و تأمین پیشرانه آن نیز بر عهده BMC بود.
امروزه BMC علاوه بر کارخانه اصلی در ازمیر، خطوط تولید جدیدی در سکاریا (Sakarya) و آنکارا دارد و بیش از ۴۰۰۰ نیروی متخصص در آن مشغول به کارند. این شرکت با ترکیب فناوری تجاری و نظامی، به یکی از ارکان کلیدی صنعت خودروی ترکیه تبدیل شده است.
حضور BMC در ایران؛ همکاری با صنایع خودرو کویر
در ایران، برند BMC از اوایل دهه ۱۳۸۰ شمسی از طریق شرکت صنایع خودرو کویر در شهرستان اردکان یزد وارد بازار شد. این مجموعه با هدف مونتاژ و تولید کامیونهای سنگین و نیمهسنگین BMC ترکیه تأسیس شد و نخستین کامیونهای آن با برند مشترک «BMC کویر» در سال ۱۳۸۱ به بازار داخلی عرضه شدند.
در سالهای ابتدایی فعالیت، کامیونهای BMC در ایران با استقبال خوبی روبهرو شدند. این کامیونها به دلیل ساختار مقاوم، موتورهای اقتصادی و قیمت رقابتی نسبت به برندهای اروپایی توانستند در ناوگان حملونقل عمومی جایگاه قابل قبولی به دست آورند. در سال ۱۳۸۴ نیز خبر تحویل هزارمین دستگاه کامیون BMC توسط صنایع خودرو کویر منتشر شد که نشانهای از موفقیت همکاری دو شرکت بود.
اما مشکلات ارزی، محدودیتهای واردات قطعه و تغییرات در سیاستهای همکاری خارجی باعث شد از اواخر دهه ۱۳۸۰ تولید این کامیونها در ایران متوقف شود. امروز صنایع خودرو کویر در زمره شرکتهای نیمهفعال محسوب میشود و فعالیتهای اقتصادیاش در هالهای از ابهام است، اما تجربه حضور BMC در ایران نقطهای ماندگار از تلاش برای انتقال فناوری و تولید مشترک محسوب میشود.

محصولات شاخص و توسعه فناوریها
BMC در طول شش دهه فعالیت خود، طیف گستردهای از محصولات تجاری و نظامی را توسعه داده است. در بخش حملونقل جادهای، کامیونهای سری Profesyonel و Tuğra از شاخصترین محصولات این شرکت محسوب میشوند که برای کاربردهای باری، عمرانی و ترانزیتی طراحی شدهاند.
در بخش شهری نیز اتوبوسهای Probus و NeoCity با موتورهای دیزلی و گازسوز بهعنوان گزینههایی محبوب در ناوگان حملونقل عمومی ترکیه و خاورمیانه شناخته میشوند.
در حوزه نظامی، تولید خودروهای زرهی Kirpi، Vuran و Amazon سهم بزرگی در تثبیت جایگاه BMC در صنعت دفاعی ترکیه داشته است. علاوه بر آن، پروژه تانک Altay که پیشرانه و گیربکس آن توسط شرکت زیرمجموعه BMC Power طراحی میشود، بهعنوان یکی از پیچیدهترین طرحهای صنعتی این کشور شناخته میشود.
تمرکز BMC در سالهای اخیر بر توسعه موتورهای بومی، سامانههای الکترونیکی کنترل خودرو و کاهش مصرف سوخت، این شرکت را به یکی از مراکز پیشرو در فناوری خودروهای دیزلی در منطقه تبدیل کرده است.
جایگاه کنونی و نقش BMC در اقتصاد ترکیه
BMC امروز یکی از پنج شرکت بزرگ خودروسازی ترکیه و از مهمترین تولیدکنندگان خودروهای سنگین در خاورمیانه است. این شرکت با صادرات به بیش از ۸۰ کشور، حضوری فعال در بازارهای اروپایی، آفریقایی و آسیایی دارد. ظرفیت تولید سالانهی آن حدود ۱۲ هزار دستگاه است و تا امروز بیش از ۳۰۰ هزار خودرو از خطوط مونتاژش خارج شدهاند.
در سطح ملی، BMC نقشی کلیدی در برنامه خودکفایی صنعتی ترکیه ایفا میکند. همکاری نزدیک این برند با وزارت دفاع و شرکتهای فناوری داخلی، به رشد صنایع وابستهای چون قطعهسازی، الکترونیک و متالورژی منجر شده است.
از سوی دیگر، توسعه پروژههای موتور دیزلی و پیشرانههای هیبریدی در واحد BMC Power باعث شده ترکیه در زمینه فناوریهای پیشرانه، وابستگی کمتری به واردات داشته باشد.

یک صنعت واحد، دو مسیر مجزا در ایران و ترکیه
تاریخچهی BMC Otomotiv، داستان شصت سال تحول صنعتی، نوآوری و تابآوری است؛ از همکاری اولیه با British Motor Corporation تا دستیابی به جایگاه کنونی در بازارهای جهانی. این شرکت با تکیه بر تجربهی تولید کامیونها و اتوبوسهای تجاری، توانسته مسیر خود را بهسوی فناوریهای نظامی و موتورهای بومی گسترش دهد.
در ایران نیز حضور کوتاه اما مؤثر BMC از طریق صنایع خودرو کویر، نشانهای از پویایی صنعت حملونقل در دهه ۱۳۸۰ بود. اگرچه آن همکاری به دلیل شرایط اقتصادی ادامه نیافت، اما نام BMC همچنان در حافظهی رانندگان و شرکتهای حملونقل ایرانی بهعنوان برندی مقاوم و اقتصادی باقی مانده است.
امروز، BMC نهتنها نماد توان فنی ترکیه در حوزهی خودروهای سنگین است، بلکه به الگویی برای کشورهای منطقه تبدیل شده که چگونه میتوان با تداوم سرمایهگذاری، توسعه فناوری و حفظ اصالت برند، از مونتاژ ساده به خودکفایی صنعتی رسید.
این مطلب توسط تیم کارشناسان سایت پایه یک نوشته شده است.
پشت هر مطلب در وبلاگ پایه یک، کار تیمی است؛ خبرنگار میدانی، کارشناس فنی و پژوهشگر محتوا. از مقایسهٔ جزئیات تا راهنمای انتخاب بهترینهای انواع کامیون و کامیونت، راهنمای لوازم و قطعات خودروهای سنگین و... ما به تصمیمهای روزمره سنگین سواران کمک میکنیم. کلیک کنید تا با نویسندگان ما بیشتر آشنا شوید.
در حال حاضر هیچ نظر یا دیدگاهی ثبت نشده است. شما میتوانید اولین نفری باشید که دیدگاه یا نظر خود را برای ما ارسال میکنید.